Từ búp chè xanh trên đồi đến sản phẩm OCOP 4 sao

Từ những búp chè non trên triền đồi Thọ Bình (Thanh Hóa), người dân nơi đây đã từng bước kiến tạo quy trình sản xuất bài bản, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, đưa chè Bình Sơn vươn lên đạt chuẩn OCOP 4 sao, trở thành sinh kế bền vững giữa miền sơn cước.

Video: Từ búp chè xanh trên đồi đến sản phẩm OCOP 4 sao.

Sáng sớm ở Thọ Bình, sương còn bảng lảng trên những triền đồi, từng hàng chè xanh mướt uốn mình theo sườn núi. Trong làn gió nhẹ, búp chè non khẽ rung, mở đầu cho một ngày lao động mới - nơi mỗi công đoạn, từ hái búp trên nương đến sao, vò, sấy, đóng gói... đều được chăm chút như những mắt xích trong một chuỗi giá trị khép kín.

Cây chè bén rễ ở vùng Bình Sơn (nay là xã Thọ Bình) từ năm 1992, theo chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc. Trên vùng đất dốc, bạc màu, sản xuất manh mún khiến giá trị cây chè một thời chỉ đủ trang trải cuộc sống. Những nương chè khi ấy rời rạc, mạnh ai nấy làm, chưa hình thành được sản xuất hàng hóa.

Là người gắn bó với vùng đất này từ năm 1995, ông Lê Đình Tú, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn, hiểu rõ những thăng trầm của cây chè. Theo ông, muốn cây chè “sống khỏe” thì không thể tiếp tục cách làm cũ.

Bước ngoặt đến vào năm 2016, khi HTX được củng cố, tổ chức lại theo hướng liên kết chuỗi. Từ đây, tư duy “làm nhiều” dần được thay thế bằng “làm tốt”, đặt nền móng cho sự chuyển mình của chè Bình Sơn.

Trên các nương chè Thọ Bình hôm nay, quy trình sản xuất đã được chuẩn hóa ngay từ khâu đầu. Người dân áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới canh tác hữu cơ, chú trọng từ bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh.

Những búp chè được hái đúng “độ tuổi” - thường là một tôm hai lá vào sáng sớm khi còn ngậm sương, nhằm giữ trọn độ tươi và hương vị.

Chè tươi sau khi hái được đưa về chế biến ngay trong ngày. Công đoạn sao - “linh hồn” của nghề - nay được hỗ trợ bằng máy móc hiện đại nhưng vẫn đòi hỏi kinh nghiệm điều chỉnh nhiệt.

Theo bà Lê Thị Tuyết (62 tuổi), người có kinh nghiệm sao chè, lửa không được quá lớn để tránh cháy lá, cũng không quá nhỏ khiến chè “non lửa”. Người làm chè phải canh từng mẻ, đảo đều tay để giữ màu xanh và hương thơm tự nhiên.

Sau khi sao, nguyên liệu được những người thợ như bà Tuyết vò thủ công thêm một lượt để định hình cánh. Quá trình này làm dập nhẹ cấu trúc lá, giải phóng tinh chất, từ đó tạo nên vị đậm đà cùng hậu ngọt sâu - nét đặc trưng của chè truyền thống.

Ở bước tiếp theo, sản phẩm được sàng sẩy kỹ nhằm loại bỏ tạp chất, bảo đảm độ sạch và sự đồng đều trước khi chuyển sang công đoạn kế tiếp.

Tiếp đó, chè được đưa vào máy vò chuyên dụng, nơi lực ép kết hợp chuyển động cơ học giúp cánh xoăn đều, đạt chuẩn hình thái của sản phẩm.

Công đoạn sấy sau cùng giúp ổn định độ ẩm, giữ màu sắc và hương vị đồng nhất, không còn phụ thuộc vào thời tiết. Những cánh chè xoắn đều, không gãy vụn là dấu hiệu của mẻ chè đạt chuẩn; chất lượng được kiểm soát chặt chẽ.

Sản phẩm hoàn thiện được đóng gói bằng công nghệ hút chân không, dán tem truy xuất nguồn gốc. Bao bì được đầu tư bài bản, góp phần nâng tầm chè Bình Sơn từ nông sản thô thành hàng hóa mang thương hiệu.

Ông Lê Đình Tú, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn cho biết, hiện HTX quản lý gần 100 ha chè, trong đó có 10 ha đạt chuẩn VietGAP, liên kết với hơn 100 hộ dân.

Sau khi đạt OCOP 3 sao năm 2019, đến tháng 12 năm 2024 sản phẩm “Chè sạch Bình Sơn” của HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao - dấu mốc khẳng định chất lượng và uy tín, đồng thời mở rộng thị trường, giúp nhiều hộ đạt thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Hiện nay, toàn xã Thọ Bình có khoảng hơn 400 ha chè, trong đó hơn 300 ha cho thu hoạch ổn định; bình quân đạt 7 tấn chè tươi/ha/năm, tương đương khoảng 1,5 tấn chè khô, mang lại doanh thu cao. Từ cây chè, nhiều gia đình đã thoát nghèo, xây dựng nhà cửa khang trang, đầu tư cho con cái học hành.

Giữa làn sương sớm Thọ Bình, những đồi chè vẫn xanh mướt, như minh chứng cho một hành trình bền bỉ – nơi người nông dân không chỉ làm ra sản phẩm mà còn gây dựng thương hiệu bằng chính niềm tin và sự cần mẫn của mình.

Hoàng Đông