Tăng tốc giải ngân dự án đầu tư công tại Khu Kinh tế Nghi Sơn

Nhiều dự án trọng điểm đang triển khai trên địa bàn Khu Kinh tế Nghi Sơn (KKTNS) vẫn gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng (GPMB) và năng lực thi công, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công. Tháo gỡ từng trường hợp, từng vị trí, gắn trách nhiệm với những mốc tiến độ cụ thể đang là yêu cầu cấp thiết để tạo mặt bằng liền mạch, tăng tốc tiến độ và đưa các công trình vào khai thác theo kế hoạch.

Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia mới giải ngân được 45% kế hoạch vốn bố trí năm 2026.

Những "nút thắt" mặt bằng ở chặng cuối

Dự án đường nối cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A đi Cảng Nghi Sơn có tổng mức đầu tư 1.345 tỷ đồng, gồm 2 tuyến giao thông với tổng chiều dài 13,4km, có vai trò tăng cường kết nối cao tốc, Quốc lộ 1A với khu vực Cảng Nghi Sơn. Đến nay, dự án đã được bàn giao 12,1/13,4km mặt bằng, đạt 90,3%. Giá trị xây lắp hoàn thành đạt 359/727 tỷ đồng, tương đương 49,38% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, 1,3km còn lại, gồm 0,1km tại phường Tân Dân và 1,2km tại xã Trường Lâm, vẫn đang ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thi công đồng bộ.

Tại phường Tân Dân, những vướng mắc còn lại chủ yếu liên quan đến bồi thường vật kiến trúc, nguồn gốc đất và chính sách hỗ trợ. Chủ tịch UBND phường Tân Dân Hoàng Bá Trung cho biết, địa phương đang rà soát từng trường hợp, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với phương án GPMB. Tuy nhiên, một số tình huống phát sinh từ thực tế cần được tiếp tục tháo gỡ.

Trong đó, một số hộ gia đình xây nhà ở trên cùng thửa đất nhưng chưa tách thửa kiến nghị được hỗ trợ tiền thuê nhà trong thời gian thực hiện GPMB. Địa phương đề xuất cấp có thẩm quyền nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, vừa tạo điều kiện giải quyết dứt điểm mặt bằng.

Một vướng mắc khác liên quan đến 7 hộ có nhà ở bị dự án ảnh hưởng một phần. Các hộ chưa đồng thuận với phương án chỉ bồi thường phần diện tích trực tiếp phần bị ảnh hưởng do lo ngại phần công trình còn lại không bảo đảm kết cấu. Đây là những trường hợp đòi hỏi phải có phương án xử lý vừa đúng quy định, vừa sát thực tế, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Tại phường Đào Duy Từ, khối lượng GPMB còn vướng mắc tập trung tại Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà, với diện tích lớn và phức tạp hơn. Theo Chủ tịch UBND phường Đào Duy Từ Lê Duy Trung, một trong những khó khăn lớn nhất là khu vực 24,39ha đất nuôi trồng thủy sản thuộc Dự án 327, liên quan đến 26 hộ. Do các hộ không đồng thuận với phương án thu hồi đất không bồi thường về đất nên đã khởi kiện. Tòa án đã thụ lý 26/26 vụ; việc hoàn thiện phương án đối với các trường hợp này phụ thuộc vào tiến độ xét xử và hiệu lực của các bản án.

Ngoài ra, khu vực khoảng 10,1ha có quá trình sử dụng đất phức tạp, liên quan nhiều hộ nuôi trồng thủy sản và khoảng 325 lượt hộ có kiến nghị bồi thường về đất. Khu vực 12,83ha cũng gặp khó do hồ sơ, bản đồ qua các thời kỳ không trùng khớp, hiện trạng sử dụng đất biến động, gây khó khăn cho việc xác định ranh giới, diện tích và đối tượng sử dụng.

Gỡ từng việc, chốt từng mốc để tăng tốc thi công

Cùng với GPMB, năng lực tổ chức thi công trên phần diện tích đã được bàn giao cũng là vấn đề đặt ra đối với chủ đầu tư và các nhà thầu. Điển hình như Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia có tổng mức đầu tư hơn 2.314 tỷ đồng, đã được gia hạn nhiều lần. Năm 2026, dự án được bố trí 649,9 tỷ đồng để tiếp tục triển khai, với mốc hoàn thành vào cuối năm. Tuy nhiên, đến nay, dự án mới giải ngân 291,8 tỷ đồng, đạt 45% kế hoạch. Đáng chú ý, trên phần diện tích đã được bàn giao mặt bằng, việc huy động nguồn lực của một số nhà thầu có thời điểm chưa đáp ứng yêu cầu.

Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà đang còn gặp nhiều vướng mắc về GPMB.

Kiểm tra hiện trường các dự án mới đây, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Xuân Liêm yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các địa phương và chủ đầu tư trong phối hợp giải quyết vướng mắc GPMB; đồng thời yêu cầu các nhà thầu tăng cường tài chính, nhân lực, vật liệu, máy móc, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ. Trường hợp nhà thầu tiếp tục không đáp ứng yêu cầu về nguồn lực và tiến độ phải xem xét xử lý theo quy định và các điều khoản hợp đồng.

Đối với các trường hợp có đơn khiếu nại được tỉnh chỉ đạo xử lý theo hướng: Các địa phương tiếp tục tăng cường đối thoại, tuyên truyền, vận động người dân bàn giao mặt bằng trước, theo đúng mốc tiến độ đề ra. Trường hợp người thực hiện quyền khởi kiện thì sẽ giải quyết các cơ chế chính sách khi có phán quyết của tòa án. Với những vướng mắc liên quan đến công trình nhà ở, chính sách hỗ trợ hay hạ tầng kỹ thuật, các sở, ngành, chủ đầu tư và địa phương được yêu cầu phối hợp tìm phương án khả thi trên cơ sở bảo đảm đúng quy định và quyền lợi hợp pháp của người dân. Đặc biệt, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu trước ngày 20/9, các địa phương phải xây dựng phương án GPMB cụ thể, rõ từng đầu việc, từng mốc thời gian và tiến độ cam kết. Đây cũng là cơ sở để xác định trách nhiệm nếu những vướng mắc đã có hướng xử lý nhưng tiếp tục chậm trễ.

Năm 2026, kế hoạch vốn đầu tư công được phân bổ cho Ban Quản lý KKTNS và các Khu công nghiệp gần 1.440 tỷ đồng. Đến hết tháng 8, số vốn giải ngân mới đạt khoảng 420 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân 19,9%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ chung toàn tỉnh. Quỹ thời gian của năm 2026 không còn nhiều, trong khi khối lượng vốn cần giải ngân còn lớn. Khi từng vướng mắc được xử lý đến cùng, trách nhiệm được xác định rõ và tiến độ GPMB gắn chặt với tiến độ thi công, dòng vốn đầu tư công mới có thể được khơi thông, góp phần đưa các công trình trọng điểm tại KKTNS về đích theo kế hoạch.

Bài và ảnh: Minh Hằng