Na Mèo giữ rừng gắn với nâng tầm giá trị luồng, vầu

Đến tháng 9/2026, xã Na Mèo có 11.668ha rừng, chủ yếu là rừng hỗn giao nứa, vầu và gỗ. Trong đó, rừng sản xuất chiếm 5.857,62ha (bao gồm 1.227,26ha rừng luồng). Diện tích lớn, phân bố trên địa hình phức tạp đặt ra yêu cầu phải tổ chức quản lý chặt chẽ, phát huy trách nhiệm của chính quyền, lực lượng chức năng, cộng đồng và từng chủ rừng.

Rừng luồng tại xã Na Mèo được thâm canh, chăm sóc phát triển tốt.

“Để bảo vệ rừng (BVR), nâng tầm giá trị rừng theo hướng bền vững gắn với tạo sinh kế lâu dài cho người dân, xã đã cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12/1/2017 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, rà soát, bổ sung phương án BVR, phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) theo phương châm “4 tại chỗ”. Xây dựng phương án và bản đồ tác chiến chữa cháy rừng, xã củng cố các tổ, đội BVR tại thôn, bản, chú trọng những khu vực trọng điểm, có nguy cơ mất an ninh rừng” - đồng chí Ngân Phúc Hậu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Mèo, chia sẻ.

Cách làm ấy đưa nhiệm vụ BVR đến gần dân, gắn trách nhiệm với từng cộng đồng, nhóm hộ và chủ rừng. Công tác khoanh nuôi, BVR ngày càng nhận được sự tham gia tích cực của người dân; các nguy cơ cháy rừng, xâm hại rừng được chủ động nhận diện, xử lý ngay từ cơ sở.

Trước tình trạng 1.688,89ha rừng vầu bị khuy (chết khô), xã đã hướng dẫn người dân phát dọn thực bì, vệ sinh rừng, thu gom cây chết để hạn chế lây lan mầm bệnh; vận động các chủ rừng bón bổ sung phân hữu cơ, chăm sóc và trồng dặm những diện tích bị thiệt hại. Đến nay, một số khu vực đã được phát dọn, chăm sóc trở lại; cây vầu trồng mới bước đầu phục hồi, góp phần ổn định sản xuất lâm nghiệp tại địa phương.

BVR chỉ thực sự bền vững khi người dân có thể sống và nâng cao thu nhập từ rừng. Từ nhận thức đó, Na Mèo từng bước hình thành vùng rừng sản xuất, vùng lâm sản hàng hóa tập trung; gắn trồng, chăm sóc rừng với chế biến và thị trường tiêu thụ. Trọng tâm là thay đổi tập quán canh tác, giúp người dân hiểu đúng giá trị của thâm canh, phục tráng rừng luồng, vầu. UBND xã đã phối hợp với các ngành chức năng đến thôn, bản tuyên truyền chính sách hỗ trợ phát triển vùng luồng, vầu thâm canh; tổ chức hướng dẫn kỹ thuật phát dọn, chăm sóc, bón phân và phục tráng rừng.

Ông Vi Văn Châm, chủ rừng luồng ở bản Tân Lập, chia sẻ: “Trước đây, việc phát cành, dọn vệ sinh, bón phân cho luồng, vầu hay trồng luồng bằng hom cành còn rất xa lạ với người dân trong bản. Được cán bộ tận tình hướng dẫn, các gia đình đã hiểu và làm theo. Nhờ đó, cây sinh trưởng tốt, măng to hơn, cây luồng thẳng có thân to, lóng dài và bán được giá hơn”.

Đến tháng 9/2026, xã Na Mèo có 3.000ha rừng nứa, vầu và trên 500ha rừng luồng đã được người dân chăm sóc, thâm canh, phục tráng. Khi được bón phân, chăm sóc đúng kỹ thuật, chất lượng và giá trị cây luồng được nâng lên.

Hạ tầng phục vụ sản xuất lâm nghiệp cũng được quan tâm. Hơn 3,5km đường ô tô lâm nghiệp đã được làm mới, tạo thuận lợi cho người dân chăm sóc, khai thác và vận chuyển lâm sản; từng bước giảm chi phí bốc vác thủ công.

Từ thực tiễn ấy, Na Mèo xác định tăng cường quản lý nhà nước đối với công tác bảo vệ, phát triển rừng. Xã rà soát, đánh giá hoạt động của các cơ sở chế biến luồng trên địa bàn để có giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh; vận động các cơ sở cam kết không thu mua, tiêu thụ luồng non, qua đó bảo vệ chất lượng và tính bền vững của vùng nguyên liệu.

Một hướng đi được địa phương chú trọng là xây dựng các mô hình HTX sản xuất, kinh doanh luồng, hình thành vùng nguyên liệu tập trung đủ lớn và tạo cầu nối thu hút doanh nghiệp đầu tư vốn, khoa học - kỹ thuật. Khi người trồng rừng, cơ sở chế biến và doanh nghiệp cùng tham gia một chuỗi liên kết, giá trị của luồng, vầu mới có thể được nâng lên ổn định, lợi ích của người dân mới được bảo đảm lâu dài.

Nhờ tích cực trồng, chăm sóc và BVR, người dân xã Na Mèo có thêm việc làm, thu nhập từ công lao động và sản phẩm lâm nghiệp, góp phần giảm nghèo, nâng cao đời sống. Toàn bộ diện tích rừng hiện có của xã được bảo vệ an toàn, không xảy ra cháy rừng, phá rừng trái phép; những diện tích rừng tự nhiên nghèo kiệt đang từng bước phục hồi, an ninh rừng được giữ vững.

Bài và ảnh: Thu Hòa