Phát triển năng lực số cho giáo viên theo chuẩn khung năng lực số

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mới đây ban hành khung năng lực số cho giáo viên tại Thông tư số 18/2026/TT-BGDĐT nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục, định hình hướng phát triển năng lực số cho đội ngũ nhà giáo, được đánh giá sẽ tạo động lực để giáo viên học hỏi, nâng cao năng lực, kỹ năng thiết yếu để chủ động thích ứng, bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Cô và trò Trường Mầm non Đông Tiến trong giờ học.

Thông tư số 18/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 12/5/2026, quy định khung năng lực số đối với giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, gồm 6 miền năng lực chính với 20 năng lực thành phần chia thành các mức độ cơ bản, thành thạo, nâng cao, bao quát toàn bộ hoạt động dạy học, quản lý trong môi trường số. Đây được xem là bước tiến mới, góp phần chuẩn hóa đội ngũ, khẳng định vai trò là người dẫn dắt học sinh trong môi trường học tập số.

Dưới góc độ là cán bộ quản lý, cô giáo Lê Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường THCS Cù Chính Lan, phường Hạc Thành chia sẻ: “Nhà trường bắt đầu đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số từ năm 2021 đến nay với việc sử dụng nhiều phần mềm như I-pro 5, ứng dụng AI, Canva... để thiết kế bài giảng trực quan, góp phần đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá, mang lại hiệu quả thiết thực. Để nâng cao năng lực số cho giáo viên, cán bộ quản lý, nhà trường đã mời các chuyên gia về trực tiếp hướng dẫn cho giáo viên, tổ chức sinh hoạt chuyên môn ở từng bộ môn như Toán học với chuyên đề “Kỹ năng sử dụng công nghệ để vẽ hình, công thức Toán học”. Thông qua đó, học sinh nhà trường cũng được nâng cao năng lực số qua các tiết học, tham gia các cuộc thi Robotics”...

Theo cô giáo Lê Thị Hoa: “Khung năng lực chuyển trọng tâm từ việc sử dụng công nghệ sang tổ chức dạy học trong môi trường số, yêu cầu giáo viên thiết kế, tổ chức và quản lý hoạt động dạy học trên nền tảng số. Điều này đòi hỏi mỗi giáo viên phải có năng lực “làm chủ” công nghệ".

Trong bối cảnh số hóa toàn cầu, thực tế cho thấy nhiều giáo viên đã chủ động thích ứng, tự học hỏi, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mua sắm các phần mềm chuyên dụng để thiết kế bài giảng, nâng cao năng lực số của bản thân. Cô giáo Phạm Thị Nhung, giáo viên Trường Mầm non Đông Tiến, phường Đông Tiến chia sẻ: “Để đáp ứng yêu cầu công việc, tôi thường sử dụng PowerPoint, mua tài khoản Veo 3, Canva pro theo năm để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, tạo các video bài giảng. Ngoài ra, tôi còn ứng dụng công nghệ trong việc lên kế hoạch ở tổ, nhóm chuyên môn. Được giao phụ trách phòng tin học và thư viện, tôi đã lên lịch cho các nhóm lớp hoạt động ở các phòng, hướng dẫn các con sử dụng máy vi tính trong các hoạt động làm quen với chữ cái, chơi các trò chơi, học toán trên phần mềm Lophoc.net... đảm bảo 100% học sinh được tiếp cận, thực hành trên máy vi tính. Trong thời đại 4.0, việc học sinh được tiếp cận, làm quen với công nghệ dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ giúp các con hứng thú, tự tin học tập”.

Hiệu trưởng Trường Mầm non Đông Tiến, cô Lâm Thị Hồng cho rằng, khung năng lực số có ý nghĩa thiết thực, giúp giáo viên nhận diện rõ năng lực của bản thân, xác định những kỹ năng còn thiếu để chủ động học tập, bồi dưỡng, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ một cách bền vững. “Khung năng lực số giúp định hướng việc ứng dụng công nghệ vào dạy học một cách hiệu quả, đúng mục tiêu, đồng thời cũng là động lực để giáo viên học tập, nâng cao năng lực nghề nghiệp”, cô Lâm Thị Hồng chia sẻ thêm.

Thực tế, ở nhiều trường học, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, việc áp dụng khung năng lực số đối với giáo viên, cán bộ quản lý vẫn còn những khó khăn nhất định, nhiều giáo viên cảm thấy lúng túng, áp lực khi yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy ngày càng cao. Thầy giáo Nguyễn Tiến Chung, Hiệu trưởng Trường THCS Cẩm Ngọc, xã Cẩm Thủy chia sẻ: “Vừa qua, nhà trường được chọn là 1 trong 41 trường THCS của tỉnh Thanh Hóa tham gia chương trình khảo sát đánh giá diện rộng quốc gia. Công cụ khảo sát bao gồm các bài khảo sát để đánh giá kết quả học tập học sinh thông qua hệ thống câu hỏi được xây dựng bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông hiện hành; các bộ phiếu hỏi để thu thập thông tin của các bên liên quan nhằm khảo sát, đánh giá về các nhân tố tác động đến việc dạy và học. Việc khảo sát được thực hiện trên máy tính. Để có thể hoàn thành nhiệm vụ được giao, nhà trường đã sửa chữa, bổ sung hệ thống máy tính, nâng cấp đường truyền internet..., đồng thời tập huấn cho giáo viên và học sinh. Đây cũng là cơ hội để nhà trường nâng cao năng lực đội ngũ, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong hoạt động giảng dạy, kiểm tra đánh giá”.

“Lâu nay chúng ta vẫn thường nói đến cụm từ chuyển đổi số trong giáo dục, tuy nhiên vẫn chưa có 1 khung cụ thể những việc cần làm, những năng lực cần đạt được. Việc Bộ GD&ĐT ban hành khung năng lực số đối với giáo viên, cán bộ quản lý giúp mỗi giáo viên, cán bộ quản lý xác định được mình đang ở đâu trên hành trình chuyển đổi số; còn thiếu những năng lực nào; cần bổ sung kỹ năng gì để phục vụ tốt hơn cho hoạt động dạy học, quản lý giáo dục. Khi có một khung rõ ràng, giáo viên sẽ không còn cảm giác mơ hồ, thay vào đó là sự chủ động tiến tới mục tiêu đã định hình rõ. Tất nhiên, việc ứng dụng khung năng lực số vào thực tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, năng lực người học... Do đó, để có thể áp dụng rộng rãi, các nhà trường cần được bổ sung cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ, giáo viên theo khung cấp độ cụ thể” - Thầy giáo Nguyễn Tiến Chung, Hiệu trưởng Trường THCS Cẩm Ngọc nhấn mạnh.

Bài và ảnh: Linh Hương