Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa

Những năm gần đây, nhiều khu, điểm du lịch trong tỉnh đã chú trọng đến việc khai thác tiềm năng, lợi thế từ bản sắc văn hóa độc đáo của người dân địa phương để phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, không chỉ tạo sự khác biệt trong sản phẩm du lịch, nâng cao sức hấp dẫn du khách, mà còn góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống, quảng bá phong tục, tập quán của địa phương.

Du khách tham quan guồng nước tại Khu du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông.

Dịp hè, nếu đến tham quan, trải nghiệm tại các điểm du lịch cộng đồng ở xã Xuân Thái, du khách sẽ được tận hưởng không khí trong lành, hòa mình với thiên nhiên và trải nghiệm đời sống của đồng bào dân tộc Thái ở đây.

Theo bà Lê Thị Tuân, hộ làm du lịch cộng đồng ở thôn làng Lúng, nắm bắt được tiềm năng, lợi thế của địa phương là có cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và còn lưu giữ được nhiều nét văn hóa của bà con dân tộc Thái nên vài năm nay gia đình bà đã quyết định đầu tư vốn để làm du lịch cộng đồng. "Để phục vụ du khách, chúng tôi đã đầu tư mua lều, bạt, loa đài, máy phát điện, bàn ghế... phục vụ du khách ăn, nghỉ và kết nối với các đội văn nghệ của bà con dân tộc Thái trong thôn để tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, nhảy sạp, khua luống và các trò chơi dân gian như ném còn, kéo co, đẩy gậy" - bà Tuân cho biết. Khi đến đây, du khách còn có thể tham gia hoạt động câu cá giải trí, thăm thú bản làng, khám phá hang động nguyên sơ, trải nghiệm hoạt động sản xuất và giao lưu ẩm thực cùng bà con với nhiều món ăn hấp dẫn như gà nướng, thịt trâu nướng, thịt lợn nướng, ốc, cua, cá sông, măng, cơm lam...

"Cũng nhờ vậy mà điểm du lịch cộng đồng của chúng tôi thu hút được khá đông du khách đến tham quan, trải nghiệm. Từ đó, không chỉ tạo việc làm nâng cao đời sống cho bà con mà bản sắc dân tộc, truyền thống văn hóa của đồng bào cũng được gìn giữ và phát huy", bà Tuân nói.

Hiện nay trên địa bàn xã Xuân Thái đã có 4 điểm du lịch cộng đồng, thu hút 8 hộ dân tham gia. Từ khi du lịch cộng đồng ở đây phát triển đã thổi “luồng gió mới” vào việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Đến nay, tại các thôn trong xã nhiều nét văn hóa truyền thống của bà con đã được khôi phục, phát huy như đánh cồng chiêng, nhảy sạp, khua luống, trò chơi dân gian, nhiều ngôi nhà sàn cũng được bà con trong xã dựng lên ngày càng nhiều để phục vụ du khách. Cùng với đó, xã đã thành lập 5 đội văn nghệ truyền thống, mỗi đội thu hút 30 người tham gia và thường xuyên tổ chức tập luyện, biểu diễn để phục vụ khách du lịch. Để du lịch cộng đồng tiếp tục phát triển, xã sẽ đẩy mạnh tuyên truyền các hộ dân tích cực đầu tư cơ sở vật chất tại các điểm du lịch cộng đồng, tổ chức các lớp tập huấn cho các hộ tham gia kinh doanh du lịch cộng đồng, xây dựng thêm sản phẩm du lịch để phục vụ nhu cầu trải nghiệm khám phá, nghỉ dưỡng của du khách.

Du khách thưởng thức các món ăn cùng bà con dân tộc thiểu số tại xã Xuân Thái.

Du lịch cộng đồng với lợi ích kép đó là vừa giúp phát triển kinh tế, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương, vừa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa bản địa, tài nguyên thiên nhiên. Chính vì vậy, nhiều khu, điểm du lịch trong tỉnh đã tích cực nhân rộng và phát triển du lịch cộng đồng mang đến nhiều trải nghiệm cho du khách. Chia sẻ về việc phát triển du lịch cộng đồng, ông Đoàn Đại Thắng, quản lý tại Pu Luong Riverside Lodge, bản Hiêu, xã Cổ Lũng cho biết: "Từ những thuận lợi về cảnh quan thiên nhiên, phong tục tập quán, lễ hội được bà con sinh sống quanh khu vực bảo tồn, phát huy, chúng tôi đã xây dựng nên nhiều sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách như đạp xe thưởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên, ngắm cảnh ruộng bậc thang, trải nghiệm cấy lúa, gặt lúa, hoặc cùng tham gia chế biến các món ăn truyền thống, giao lưu văn nghệ với bà con dân tộc thiểu số. Từ đó, góp phần gia tăng thêm trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng khả năng chi tiêu của du khách".

Tại nhiều khu, điểm du lịch như bản Mạ, bản Bút, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông..., du lịch cộng đồng cũng đang phát triển mạnh thu hút nhiều du khách đến tham quan, lưu trú. Để tạo điều kiện cho du lịch cộng đồng phát triển, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành 10 đề án phát triển du lịch cộng đồng trên cơ sở khai thác các giá trị tự nhiên và văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số khu vực miền núi. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các đơn vị mở các lớp tập huấn về du lịch cộng đồng cho người làm du lịch, người dân sinh sống quanh các khu, điểm du lịch; mở các lớp truyền dạy dân ca, dân vũ, dân nhạc truyền thống dân tộc thiểu số phục vụ phát triển du lịch; hướng dẫn, hỗ trợ người dân địa phương phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo dựa trên văn hóa bản địa...

Song, khách quan nhìn nhận thì việc phát triển du lịch cộng đồng ở khu vực miền núi còn gặp nhiều khó khăn do hạ tầng du lịch chưa đồng bộ, sản phẩm du lịch đơn điệu và nhỏ lẻ; nhân lực làm du lịch chưa chuyên nghiệp và bài bản. Nhiều bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chưa thực sự hiểu giá trị của văn hóa bản địa là “chìa khóa” phát triển du lịch cộng đồng nên khi thấy nhu cầu du khách tăng đã xây dựng thêm những khu lưu trú, làm phá vỡ cảnh quan tự nhiên, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng... Bởi vậy, cần hơn nữa những cách làm bài bản và chiến lược dài hơi để du lịch cộng đồng thêm bứt phá.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt