Những điều đảng viên không được làm - Nhìn từ thực tiễn

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Trung ương truyền đạt Quy định số 207-QĐ/TW, ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về những điều đảng viên không được làm. Quy định số 207-QĐ/TW (thay thế Quy định số 37-QĐ/TW, ngày 25/10/2021) là một trong những văn bản có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Kế thừa Quy định 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021

Quy định mới kế thừa kết cấu, bố cục và số lượng 19 điều đảng viên không được làm tại Quy định 37-QĐ/TW với 3 nhóm nội dung: tư tưởng chính trị; thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống.

Việc Quy định 207-QĐ/TW giữ nguyên kết cấu, bố cục, số lượng điều và cách sắp xếp như Quy định số 37-QĐ/TW trước đó nhằm kế thừa, tạo sự xuyên suốt, ổn định về cấu trúc giúp đảng viên dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng hơn trong thực tiễn.

Bổ sung các cụm từ, nội dung mới đáp ứng yêu cầu của tình hình thực tiễn

Quy định mới đã bổ sung một số cụm từ như “pháp luật của Nhà nước”; “hoặc chấp hành không đúng, không đầy đủ”, “tổ chức tôn giáo”, “tổ chức nước ngoài”; “lý luận về đường lối đổi mới”, “lợi ích nhóm”, “cục bộ”, “lạm quyền”; “dữ liệu” nhằm nhấn mạnh, thống nhất giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Bổ sung quy định đảng viên không được “Trực tiếp hoặc cổ xúy cho tổ chức, cá nhân sáng tác, sản xuất, xuất bản, tàng trữ, phát hành, phát tán các sản phẩm văn hóa, tác phẩm văn học, nghệ thuật... xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ”. Đồng thời, bổ sung “sử dụng hạ tầng internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật”. Quy định này là công cụ để cảnh báo, phòng ngừa, vừa là cơ sở để xử lý hành vi về sử dụng, ứng dụng công nghệ mới.

Quy định mới bổ sung nội dung đảng viên không được “thờ ơ, vô cảm” với các hành vi sai trái trong xã hội; không được lợi dụng “cơ chế, chính sách dân tộc” để trục lợi cũng như “thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật”.

Đồng bộ với các quy định của Đảng

Quy định cũng bổ sung hành vi “mua chuộc, đe dọa, trù dập, trả thù người khiếu nại, tố cáo...” để bao quát đầy đủ hơn, đồng thời mở rộng phạm vi bảo vệ, không chỉ đối với “người tố cáo” như trước, mà còn bổ sung “người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, người thân của họ”. Việc bổ sung này để đồng bộ với Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/1/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhằm khuyến khích cán bộ, đảng viên dám đấu tranh, bảo vệ cái đúng.

Đối với nhóm các điều quy định về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Quy định bổ sung nội dung đảng viên không được làm “Thực hiện huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực thiếu minh bạch, không đúng với chủ trương, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước” và đặc biệt là hành vi “Thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực gây ra sự cạnh tranh bất bình đẳng”. Điều này nhằm kiểm soát các hành vi tiêu cực trong phân bổ nguồn lực của Nhà nước, đảm bảo các chủ trương, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được thực hiện đúng, công khai, minh bạch, hiệu quả.

Quy định mới bổ sung một số nội dung đảng viên không được làm như “giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập có biến động không trung thực; “trốn thuế”, “lừa đảo” ; “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm”; “không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền” để phù hợp với các quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; các quy định của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, nhất là: Quy định 189-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; Quy định 131-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng và trong hoạt động thanh tra, kiểm toán.

Một nội dung mới đáng chú ý khác là bổ sung hành vi có tính thời sự: “lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực”. Việc bổ sung này để đồng bộ với Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, đây là quy định hết sức quan trọng, cần thiết và kịp thời để phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ lợi dụng quá trình sắp xếp nhằm “cài cắm” người thân tín, không đủ năng lực, uy tín vào những vị trí then chốt, có quyền phân bổ nguồn lực.

Bổ sung hành vi phù hợp, thích ứng với thực tiễn vận hành bộ máy chính quyền ba cấp

Hiện nay, với việc tổ chức mô hình chính quyền ba cấp, cấp xã là tuyến đầu, nơi trực tiếp nhất, gần dân nhất để giải quyết các yêu cầu hằng ngày của người dân, doanh nghiệp. Các nghị định phân cấp, phân quyền, các luật, văn bản, thông tư của các bộ về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền đã chuyển giao khá nhiều nhiệm vụ cho chính quyền địa phương, trong đó nhiều nhiệm vụ chuyển cho cấp xã, không chỉ thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trước đây, mà còn thực hiện hầu hết các nhiệm vụ của cấp huyện chuyển về khi đã kết thúc hoạt động của chính quyền địa phương cấp huyện; có hơn 1.000 nhiệm vụ được phân cấp trên nhiều lĩnh vực như hộ tịch, đất đai, tài chính, giáo dục, y tế, xây dựng, an sinh xã hội, đô thị, văn hóa, tư pháp... nên khối lượng công việc của cấp xã, phường hiện nay rất lớn.

Do đó, tại không ít địa phương xuất hiện tình trạng cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm, không dám làm đang cản trở sự phát triển. Quy định số 207-QĐ/TW bổ sung nội dung đảng viên không được: “nhũng nhiễu, gây khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính”; “né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, không làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ được giao”, quy định rõ đảng viên không được “Biết mà không báo cáo, không xử lý hoặc không chỉ đạo xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”; “Can thiệp, tác động hoặc để người thân thích, người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi...” nhằm chấn chỉnh, khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Kết hợp chặt chẽ hai mặt “Xây và chống”

Đáng chú ý, Quy định bổ sung một nội dung có tính chất kết hợp giữa hai mặt “xây và chống” rất quan trọng: vừa khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nhưng đồng thời đảng viên không được “Lợi dụng cơ chế, chính sách thí điểm, đặc thù; chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung để thực hiện hoặc bao che hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực...”. Đây là ranh giới rất quan trọng, thể hiện tư duy biện chứng của Đảng, kế thừa Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không dung túng cho việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới sáng tạo để trục lợi.

Quy định về những điều đảng viên không được làm là chuẩn mực để mỗi cán bộ, đảng viên tự soi, tự sửa, tự rèn luyện và tự hoàn thiện mình. Việc thực hiện nghiêm Quy định sẽ góp phần xây dựng Đảng ta thực sự trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ.

Đỗ Duy Đông, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy