Nhu cầu vật liệu tăng, gấp rút gỡ “nút thắt”

Nhu cầu đất, đá, cát phục vụ thi công các công trình, dự án trên địa bàn đang gia tăng mạnh khi nhiều dự án trọng điểm cùng bước vào giai đoạn tăng tốc. Từ đầu năm 2026 đến nay, tín hiệu tích cực trong cấp phép mỏ, khơi thông nguồn cung vật liệu đã phần nào giúp giảm áp lực cho các công trường. Song, để đáp ứng nhu cầu thực tế, các giải pháp tháo gỡ, quản lý cần được thực thi mạnh mẽ hơn.

Tháo gỡ nguồn cung nguyên vật liệu là một trong những yếu tố quyết định tiến độ các dự án. Ảnh: Minh Hằng

Nguồn cung từng bước được cải thiện

Dự án Quốc lộ 45 cải dịch, đoạn từ nút giao đường ĐH.TH05 (kênh Nam) đi nút giao với Quốc lộ 1 - Quốc lộ 45, huyện Thiệu Hóa (cũ), với tổng mức đầu tư gần 220,7 tỷ đồng, là một trong những công trình giao thông có ý nghĩa quan trọng trong hoàn thiện hạ tầng kết nối khu vực.

Theo ông Trần Đại Nghĩa, cán bộ kỹ thuật Công ty TNHH MTV Trường Tuấn - đơn vị thi công dự án, từ sau Tết Nguyên đán đến nay, những khó khăn về nguồn vật liệu đã từng bước được tháo gỡ, tạo điều kiện để nhà thầu chủ động hơn trong tổ chức thi công. Đơn vị phấn đấu sẽ hoàn thành công trình trước ngày 30/4.

Ở nhiều dự án đầu tư trực tiếp trọng điểm, “nút thắt” vật liệu cũng đang dần được khơi thông. Trên công trường Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu Công nghiệp WHA Smart Technology 1 - Thanh Hóa (giai đoạn 1), công tác san lấp mặt bằng đang được triển khai với cường độ cao. Theo đại diện nhà đầu tư, các hạng mục san lấp được tổ chức thi công tích cực, khối lượng hoàn thành cơ bản bám sát kế hoạch đề ra. Một số lô đất đang được hoàn thiện để sớm đủ điều kiện bàn giao cho nhà đầu tư thứ cấp. Mặt bằng được đẩy nhanh cũng tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp triển khai hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tiện ích trong khu công nghiệp, hướng tới mục tiêu hoàn thiện trong năm 2026.

Thực tế thời gian qua cùng với nỗ lực của các địa phương và chủ đầu tư, các sở, ngành chức năng đã tích cực, chủ động vào cuộc tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu cho các dự án.

Theo bà Lưu Thị Nga, Trưởng Phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương, đơn vị đã ban hành nhiều văn bản yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp rà soát nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng, nhất là đất san lấp để đề xuất áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (NQ số 66.4 của Chính phủ). Đến nay sở đã tham mưu và được UBND tỉnh phê duyệt 24 cụm công nghiệp được áp dụng cơ chế này. Các khu vực mỏ được đề xuất phù hợp về kỹ thuật, cự ly vận chuyển, phương án giải phóng mặt bằng và bảo đảm đầy đủ các điều kiện pháp lý để sớm đưa vào khai thác.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ cuối năm 2025 đến nay, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng. Hiện toàn tỉnh có 24 dự án đang thực hiện thủ tục thu hồi khoáng sản trong quá trình thi công, với tổng khối lượng đăng ký hơn 23,1 triệu m3. Đến nay, UBND tỉnh cũng đã cấp phép 4 mỏ đất san lấp theo cơ chế, chính sách đặc thù tại NQ số 66.4 của Chính phủ, với tổng trữ lượng hơn 3 triệu m3 phục vụ trực tiếp các dự án đầu tư công. Cùng với đó, UBND tỉnh đã phê duyệt 18 mỏ đất và 3 mỏ cát vào khu vực không đấu giá; trong đó 17 mỏ đang được khảo sát, thăm dò, hoàn thiện hồ sơ cấp phép. Các cơ quan chức năng cũng đang rà soát, đề xuất đưa 12 mỏ khoáng sản vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác năm 2026, tạo thêm dư địa bổ sung nguồn cung trong thời gian tới.

Khơi nguồn lực, giữ kỷ cương khai thác

Mặc dù nguồn cung vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh đã có những tín hiệu cải thiện bước đầu, song áp lực bảo đảm vật liệu cho các công trình, dự án vẫn còn rất lớn. Theo tính toán của ngành chức năng, riêng trong năm 2026 nhu cầu vật liệu phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn tỉnh được dự báo tới khoảng 100 triệu m3. Trong khi đó, năng lực khai thác từ các mỏ đã được cấp phép hiện nay vẫn chưa thể đáp ứng yêu cầu thực tế, nhất là trong bối cảnh toàn tỉnh có tới 40 công trình trọng điểm đang đồng loạt, gấp rút triển khai.

Dự án Quốc lộ 45 cải dịch đang phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/4.

Cụ thể như đối với đất san lấp, toàn tỉnh có 47 mỏ đang hoạt động, với tổng công suất khai thác khoảng 26,34 triệu m3/năm. Nếu các mỏ dự kiến cấp phép mới trong tháng 4 được đưa vào vận hành đúng tiến độ, công suất khai thác đất san lấp có thể nâng lên khoảng 33,8 triệu m3, cơ bản đáp ứng nhu cầu các công trình đầu tư công và khoảng 57,7% tổng nhu cầu toàn tỉnh.

Với cát xây dựng, áp lực nguồn cung vẫn lớn hơn. Hiện toàn tỉnh có 7 mỏ đang hoạt động và 1 mỏ đăng ký hoạt động từ giữa tháng 3/2026, với công suất khai thác còn khá thấp. Dù dự kiến đến cuối năm, tổng nguồn cung có thể đạt khoảng 7,795 triệu m3, đáp ứng yêu cầu cho các công trình vốn ngân sách và khoảng 91,23% tổng nhu cầu toàn tỉnh, song đối với khu vực dân sinh và dự án ngoài ngân sách, cát vẫn là nhóm vật liệu cần tiếp tục được bổ sung, điều tiết hợp lý.

Trong khi đó, đá xây dựng là nhóm có khả năng đáp ứng tốt hơn. Toàn tỉnh hiện có 182 mỏ đang hoạt động, với công suất trên 8 triệu m3/năm, đủ đáp ứng nhu cầu cho các dự án đầu tư công và khoảng 76% tổng nhu cầu toàn tỉnh. Nếu tiếp tục nâng công suất một số mỏ và đưa thêm các mỏ mới vào khai thác, dư địa bổ sung nguồn cung đá cho những năm tới là khá rõ ràng.

Theo ông Vũ Ngọc Biên, Phó trưởng Phòng Địa chất Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường, để bảo đảm cân đối cung - cầu vật liệu xây dựng trong năm 2026, nhất là phục vụ các công trình trọng điểm và dự án đầu tư công, sở đang tham mưu cho UBND tỉnh tập trung hoàn thiện thủ tục cấp phép đối với các mỏ đã được phê duyệt chủ trương, đặc biệt là các mỏ thuộc khu vực không đấu giá theo cơ chế đặc thù tại NQ số 66.4/NQ-CP; rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ trên cơ sở đảm bảo đúng quy định pháp luật. Song song với đó, sở sẽ khẩn trương tham mưu tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với các khu vực mỏ đủ điều kiện, ưu tiên những mỏ có trữ lượng lớn, thuận lợi về khai thác và vận chuyển.

Cùng với việc bổ sung nguồn cung mới, sở cũng đang rà soát để đề xuất nâng công suất đối với các mỏ đang hoạt động còn dư địa, đồng thời tiếp tục tận dụng hiệu quả nguồn vật liệu thu hồi từ các dự án đầu tư xây dựng; thúc đẩy sử dụng vật liệu thay thế, nhất là cát nghiền từ đá, nhằm giảm áp lực lên nguồn cát tự nhiên trong bối cảnh nhu cầu thực tế vẫn ở mức cao.

Cùng với việc khơi thông nguồn cung, đơn vị cũng đề xuất cơ chế giám sát, phối hợp giữa các ngành, địa phương trong kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác tại các mỏ; yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghiêm các quy định về khai thác đúng vị trí, đúng diện tích, đúng công suất được cấp phép; chỉ cung cấp vật liệu cho các công trình, dự án đã được xác định trong hồ sơ cấp phép; đồng thời thực hiện đầy đủ việc ghi chép, theo dõi sản lượng khai thác và khối lượng cung ứng cho từng dự án cụ thể.

Minh Hằng