Nguy cơ “trễ hẹn” các trạm dừng nghỉ, điểm nghẽn vận hành cao tốc Bắc-Nam

Các trạm dừng nghỉ được xem là hạ tầng thiết yếu phục vụ người dân và là điều kiện để có thể triển khai thu phí cao tốc Bắc-Nam từ đầu năm 2026. Tuy nhiên, đến nay, hàng loạt các trạm dừng nghỉ vẫn đang bị chậm tiến độ và nếu không quyết liệt triển khai sẽ đứng trước nguy cơ “trễ hẹn” về đích vào ngày 31/12/2025.

Một trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc-Nam đang được đầu tư xây dựng. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Liên tục chậm trễ tiến độ

Về công tác giải phóng mặt bằng, có 15/21 trạm đã nhận bàn giao toàn bộ mặt bằng, 6 trạm gồm: Cam Lộ-La Sơn, Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (Km15), Nha Trang-Cam Lâm, Cam Lâm-Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km144), Phan Thiết-Dầu Giây bàn giao một phần mặt bằng.

Khẳng định đã làm việc với các địa phương để tháo gỡ, báo cáo lãnh đạo Bộ có văn bản gửi các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, ông Ngô Lâm, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam đánh giá tuy nhiên, đến nay còn 5 tỉnh gồm: Quảng Trị (1 trạm), Quảng Ngãi (1 trạm), Khánh Hoà (2 trạm gồm 1 trạm ở tỉnh Ninh Thuận cũ), Lâm Đồng (1 trạm thuộc tỉnh Bình Thuận cũ), Đồng Nai (1 trạm) chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Hiện nay, có 17 trạm đã triển khai thi công, trong đó 4 trạm cơ bản hoàn thành công trình dịch vụ công gồm: Hàm Nghi-Vũng Áng, Vũng Áng-Bùng, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km205), Phan Thiết-Dầu Giây; 4 trạm đang san nền và thi công móng công trình dịch vụ công Mai Sơn-Quốc lộ 45, Nghi Sơn-Diễn Châu, Diễn Châu-Bãi Vọt, Vân Phong-Nha Trang; 9 trạm đã được tập kết thiết bị, san gạt mặt bằng, san nền; 4 trạm chưa triển khai gồm: Cam Lộ-La Sơn, Vĩnh Hảo-Phan Thiết Km144 do vướng mặt bằng, Hậu Giang-Cà Mau, Cần Thơ - Hậu Giang do mới ký hợp đồng, đang lập dự án.

Chỉ ra nguyên nhân việc triển khai đầu tư xây dựng các trạm dừng nghỉ còn chậm, ông Lâm cho biết trong các dự án đường cao tốc khi đầu tư xây dựng, các trạm chủ yếu có quy mô khoảng 1ha. Tuy nhiên, theo Quyết định số 938/QĐ-BGTVT ngày 31/7/2023, các trạm đều có quy mô 3-5ha mỗi bên, do đó phải bổ sung thủ tục làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng, nhất là trong thời điểm quy định về đất đai có nhiều thay đổi (theo Luật Đất đai 2024 phải điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mới đủ điều kiện bồi thường, giải phóng mặt bằng).

Dẫn chứng, 8 trạm ký hợp đồng năm 2024, đến nay chỉ có 4 trạm chưa bàn giao đủ mặt bằng Nha Trang-Cam Lâm, Cam Lâm-Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km144), Phan Thiết-Dầu Giây. Với 13 trạm ký hợp đồng năm 2025, đến tháng 9/2025 mới bàn giao đủ mặt bằng 11 trạm, còn 2 trạm chưa bàn giao đủ mặt bằng Cam Lộ-La Sơn, Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (Km15).

Mặc dù Cục Đường bộ Việt Nam và các ban quản lý dự án có nhiều văn bản hướng dẫn, đôn đốc, tuy nhiên, ông Lâm thừa nhận thời gian qua việc triển khai của các nhà đầu tư rất lúng túng (thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của nhà đầu tư), đặc biệt là trong công tác lựa chọn tư vấn thiết kế, thẩm tra, quản lý dự án, nhà thầu thi công và các thủ tục phê duyệt dự án, thiết kế.

Là nhà đầu tư triển khai tới 9 trạm dừng nghỉ dọc tuyến cao tốc Bắc-Nam, theo ông Đặng Hải Triều, Giám đốc Tư vấn quản lý các trạm dừng nghỉ của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết tiến độ thi công các trạm dừng nghỉ bị chậm tiến độ do chịu ảnh hưởng nặng nề bởi điều kiện thời tiết bất lợi, đặc biệt là các đợt mưa lớn kéo dài trong thời gian qua; khó khăn về mặt bằng “xôi đỗ” khiến việc thi công vừa làm vừa chờ mặt bằng; thiếu nguồn vật liệu đắp nền.

Đơn cử, tại trạm dừng nghỉ Nha Trang-Cam Lâm (Km33+930) có quy mô 3ha mỗi trạm dừng nghỉ 2 bên, mặt bằng được bàn giao tới 6 đợt nhưng đến nay địa phương chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng (còn 0,54ha) mặc dù cam kết trong tháng 10 sẽ hoàn thành xong. Hay trạm Quảng Ngãi-Hoài Nhơn phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích đất rừng và thu hồi khoáng sản. Hiện, Petrolimex đang triển khai thi công hạng mục san nền, đường ra vào, làm trạm tạm (đạt 53% khối lượng hạng mục san nền).

“Petrolimex cam kết tập trung cao độ nhân lực, thi công tăng ca, quyết tâm cơ bản xong các công trình dịch vụ công thiết yếu của trạm dừng nghỉ trước ngày 31/12/2025 để phục vụ người dân và phương tiện lưu thông trên các tuyến cao tốc khi đưa vào khai thác là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết và là một trong các điều kiện để triển khai thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư,” ông Triều quả quyết.

Xử lý trách nhiệm nhà đầu tư chậm trễ

Nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các nhà đầu tư phải hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu (bãi đỗ xe, khu vệ sinh, nhà điều hành) trước ngày 31/12/2025, đồng thời lập bảng tiến độ chi tiết để Cục kiểm soát hàng tuần.

“Bước đầu các khó khăn đã được tháo gỡ, đã có trạm cơ bản hoàn thành công trình dịch vụ công như trạm Hàm Nghi-Vũng Áng, Vũng Áng-Bùng, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km205), dự kiến đưa vào khai thác trong tháng 11/2025. Tuy nhiên, đối với các trạm còn lại có nguy cơ không hoàn thành công trình dịch vụ công trong năm 2025 nếu các nhà đầu tư không có các giải pháp quyết liệt trong triển khai thi công xây dựng công trình,” ông Lâm nhìn nhận.

Để đẩy nhanh tiến độ triển khai các trạm dừng nghỉ, đảm bảo hoàn thành các công trình dịch vụ công trong năm 2025, Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam kiểm điểm tiến độ hàng tuần với các nhà đầu tư, nếu không đáp ứng tiến độ cần đề xuất xử lý trách nhiệm Nhà đầu tư theo quy định hợp đồng. Đối với các trạm vướng mắc mặt bằng, tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại các phiên họp Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải để chỉ đạo các địa phương.

Bộ Xây dựng yêu cầu nhà đầu tư trạm dừng nghỉ nghiêm túc chấn chỉnh trong chỉ đạo, điều hành không để tiếp tục xảy ra chậm trễ triển khai các trạm dừng nghỉ như thời gian qua, đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các công trình dịch vụ công theo đúng tiến độ yêu cầu của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng và hợp đồng đã ký.

Ban quản lý dự án tiếp tục phối hợp với địa phương để xử lý dứt điểm tồn tại, vướng mắc về mặt bằng tại các trạm dừng nghỉ Cam Lộ-La Sơn, Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (Km15), Nha Trang-Cam Lâm, Cam Lâm-Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km144), Phan Thiết-Dầu Giây để bàn giao toàn bộ mặt bằng còn lại cho nhà đầu tư; trường hợp khó khăn, vướng mắc, chủ động báo cáo lãnh đạo Bộ Xây dựng phụ trách làm việc với địa phương để giải quyết kịp thời, không để ảnh hưởng đến tiến độ dự án./.

Theo TTXVN