Mỹ và đồng minh phương Tây thúc đẩy đưa vấn đề hạt nhân Iran lên HĐBA LHQ

Mỹ, Anh, Pháp và Đức đã soạn thảo một dự thảo nghị quyết nhằm đưa vấn đề Iran không tuân thủ các nghĩa vụ về không phổ biến vũ khí hạt nhân lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ), trong bối cảnh Tehran tiếp tục hạn chế quyền tiếp cận của các thanh sát viên quốc tế đối với các cơ sở hạt nhân.

Mỹ, Anh, Pháp và Đức đã soạn một dự thảo nghị quyết nhằm đưa vấn đề Iran vi phạm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Ảnh: Yahoonews.

Theo các nhà ngoại giao, dự thảo nghị quyết do 4 nước soạn thảo có thể được đưa ra xem xét tại cuộc họp Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào tuần tới tại Vienna, Áo. Tuy nhiên, văn bản hiện vẫn đang trong quá trình đàm phán và có thể được sửa đổi trước khi chính thức trình lên Hội đồng Thống đốc.

Theo dự thảo được AP tiếp cận, nghị quyết đề nghị Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi chuyển văn bản này cùng các nghị quyết trước đó tới toàn bộ thành viên IAEA, HĐBA và Đại hội đồng LHQ theo các quy định liên quan trong Quy chế IAEA.

Dự thảo đồng thời nhấn mạnh sự ủng hộ đối với một giải pháp ngoại giao cho những vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, hướng tới một thỏa thuận giải quyết các quan ngại của cộng đồng quốc tế về hoạt động hạt nhân của Tehran, đồng thời kêu gọi các bên tham gia ngoại giao một cách xây dựng.

Theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), Iran có nghĩa vụ pháp lý phải khai báo toàn bộ vật liệu và hoạt động hạt nhân, đồng thời cho phép các thanh sát viên IAEA xác minh rằng những vật liệu này không bị chuyển hướng sang mục đích quân sự.

Tuy nhiên, kể từ khi Israel và Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày hồi tháng 6/2025, Tehran chưa cho phép các thanh sát viên IAEA tiếp cận những cơ sở bị ảnh hưởng bởi các cuộc không kích. IAEA cũng chưa thể xác minh tình trạng kho uranium được làm giàu ở mức gần cấp độ vũ khí kể từ các cuộc tấn công hồi tháng 6.

Việc chuyển vấn đề Iran lên HĐBA LHQ sẽ đưa trách nhiệm xử lý lên một cơ quan có thẩm quyền cao hơn, nơi có thể áp dụng các biện pháp mang tính ràng buộc pháp lý, trong đó có trừng phạt hoặc phong tỏa tài sản. Tuy nhiên, khả năng HĐBA thông qua các biện pháp trừng phạt mới được đánh giá là thấp, do Nga và Trung Quốc, những nước có quan hệ với Iran, đều là thành viên thường trực và có quyền phủ quyết.

Bích Hồng

Nguồn: AP.