Bản lĩnh Quách Thị Lan và dấu ấn vươn tầm châu lục của điền kinh Việt Nam

Quách Thị Lan đã bước sang tuổi 30, trải qua một hành trình đủ dài với những đỉnh cao, khoảng lặng và cả biến cố. Tối 24/9 tại Aichi-Nagoya, khi được trao cơ hội ở lượt chạy thứ hai tại chung kết 4x400m hỗn hợp nam nữ, nữ VĐV Thanh Hóa cho thấy một điều: thời gian có thể lấy đi tốc độ, nhưng chưa thể lấy đi đẳng cấp của một nhà vô địch châu Á.

Khi “Ferrari cũ vẫn là Ferrari"

Có một câu đang được dùng khá phổ biến trên mạng xã hội những tháng gần đây: “Ferrari cũ vẫn là Ferrari”. Cách ví von ấy dùng để nói về những người đã đi qua thời kỳ đỉnh cao nhưng khi xuất hiện trở lại vẫn cho thấy giá trị và đẳng cấp vốn có.

Quách Thị Lan có lẽ là một trường hợp như vậy.

Cô gái người dân tộc Mường Quách Thị Lan đã cống hiến những tháng ngày rực rỡ nhất cho điền kinh nước nhà.

Lan không còn là cô gái 19 tuổi từng giành HCB 400m tại ASIAD 2014. Cô cũng không còn ở giai đoạn sung sức nhất của sự nghiệp như khi giành HCV 400m rào ASIAD 2018, HCV châu Á 2019 hay vào bán kết Olympic Tokyo.

Cô đã trải qua nhiều thăng trầm kể từ đó.

Đó là những năm tháng đỉnh cao, những chuyến tập huấn dài ngày tại Mỹ, những tấm huy chương ở những giải đấu hàng đầu. Đó là cả quãng thời gian bị cấm thi đấu vì án doping và phải đứng ngoài đường chạy. Và đó là ASIAD 19 tại Hàng Châu năm 2023 mà Lan không thể góp mặt, khi điền kinh Việt Nam kết thúc kỳ đại hội trong cảnh không giành được huy chương.

Bởi vậy, việc Lan trở lại ASIAD ở Aichi-Nagoya đã mang một ý nghĩa khác.

Chỉ cần 400m ở lượt chạy thứ hai tối 24/9, cô một lần nữa cho thấy vì sao mình từng là một trong những chân chạy 400m hàng đầu châu Á.

Ở vòng loại buổi sáng, Việt Nam sử dụng bộ tứ Tạ Ngọc Tưởng - Nguyễn Thị Hằng - Lê Ngọc Phúc - Nguyễn Thị Ngọc. Đội về nhì lượt chạy, đạt 3 phút 16 giây 08 và giành quyền vào chung kết. Nhưng đến buổi tối, ban huấn luyện tung ra nước cờ chiến thuật: Quách Thị Lan thay thế Nguyễn Thị Hằng.

Tạ Ngọc Tưởng xuất phát lượt đầu và nỗ lực bám sát nhóm dẫn đầu. Lan nhận gậy ở vị trí thứ ba, bị bỏ lại đôi chút ở giai đoạn đề-pa rồi bất ngờ bứt lên dũng mãnh trong 200m cuối để đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai.

Cú rướn mình nghẹt thở ấy tạo bàn đạp tâm lý cực lớn cho Lê Ngọc Phúc rồi Nguyễn Thị Ngọc tiếp tục cuộc đua, thậm chí có thời điểm vượt lên dẫn đầu, trước khi Bahrain và Ấn Độ bứt tốc ở những mét cuối. Đội tuyển Việt Nam cán đích ở vị trí thứ ba với thành tích 3 phút 14 giây 54, xuất sắc giành tấm HCĐ lịch sử và chỉ kém tấm HCB của Ấn Độ vỏn vẹn 0,08 giây.

Đội tuyển Việt Nam cán đích ở vị trí thứ ba với thành tích 3 phút 14 giây 54, xuất sắc giành tấm HCĐ lịch sử.

Ở tuổi 30, Lan chạy lượt hai bằng sự điềm tĩnh của người từng trải qua rất nhiều cuộc đua lớn. Đó là thứ giá trị vô hình mà số liệu thống kê không thể đo đếm, nhưng lại là điểm tựa sống còn mà một đội hình trẻ rất cần ở trận chung kết Á vận hội.

Hành trình dài trước khi trở lại

Quách Thị Lan được phát hiện từ rất sớm ở Thanh Hóa. Năm 2012, mới 17 tuổi, cô đã gây chú ý với những kỷ lục quốc gia ở 400m và 400m rào. Cô được đưa đi tập huấn tại Bulgaria, Malaysia, rồi Mỹ, nơi cô có hơn một năm tập luyện cùng anh trai Quách Công Lịch trong giai đoạn 2015-2016.

Từ đó là chuỗi thành tích gắn với những cột mốc lớn của điền kinh Việt Nam: HCB ASIAD 2014, HCB 400m châu Á 2017, rồi HCV 400m rào ASIAD 2018. Ở kỳ đại hội đó, cô ban đầu giành HCB, sau được nâng lên HCV khi đối thủ Kemi Adekoya bị phát hiện doping.

Năm 2019, cô tiếp tục vô địch 400m rào châu Á. Đến Olympic Tokyo 2021, Lan trở thành vận động viên điền kinh Việt Nam đầu tiên vào bán kết 400m rào Olympic.

Quách Thị Lan tái khẳng định vị thế với HCV 400m rào tại SEA Games 33 cuối năm 2025.

Thế rồi sự cố liên quan đến doping ập đến năm 2022 khiến sự nghiệp của cô rơi vào nốt lặng kéo dài 18 tháng. Cú vấp ngã ngoài ý muốn lấy đi của Lan thành tích, thời gian thi đấu và cả cơ hội góp mặt ở kỳ ASIAD trên đất Trung Quốc.

Nhưng biến cố không thể dập tắt ngọn lửa đam mê. Lan trở lại đội tuyển quốc gia năm 2024, tái khẳng định vị thế với HCV 400m rào tại SEA Games 33 cuối năm 2025, trước khi “tái xuất” sân chơi lớn nhất châu Á năm 2026.

Từ “trắng tay” ở Hàng Châu đến bục huy chương ở Aichi-Nagoya

ASIAD 19 là kỳ đại hội Lan vắng mặt, và điền kinh Việt Nam khi ấy ra về không có huy chương. Ba năm sau, khi cô trở lại, điền kinh nước nhà lập tức giải tỏa cơn khát với tấm huy chương đầu tiên tại Nagoya.

Tất nhiên, tấm HCĐ là thành quả của cả một quá trình phát triển ở đội hình tiếp sức hỗn hợp 4x400m. Từ vị trí thứ tư với 3:20.72 ở giải vô địch châu Á 2023, đội hỗn hợp Việt Nam giành HCV SEA Games 33 với 3:15.07, khi đó đội hình không có sự góp mặt của Quách Thị Lan. Đến ASIAD 20, đội chạy 3:14.54, phá kỷ lục quốc gia, xếp trên Nhật Bản và Trung Quốc, chỉ kém Ấn Độ 0,08 giây.

Ngày 29/9 tới, Quách Thị Lan sẽ tiếp tục tập trung cho nội dung cuối cùng của mình: 4x400m nữ.

ASIAD 20 là kỳ đại hội quốc tế cuối trong sự nghiệp của Quách Thị Lan, và cô bước vào đó với quyết tâm rất lớn. Tấm HCĐ 4x400m tiếp sức hỗn hợp là huy chương thứ tư của cô ở đấu trường ASIAD, sau HCB 2014, HCV và HCĐ tiếp sức 4x400m nữ năm 2018.

Hành trình ở Aichi-Nagoya của Lan vẫn chưa dừng lại. Ngày 29/9 tới, cô sẽ tiếp tục tập trung cho nội dung cuối cùng của mình: tiếp sức 4x400m nữ.

Hoàng Sơn