Mỹ trừng phạt ICC: Israel hoan nghênh, LHQ và châu Âu quan ngại sâu sắc

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), mở rộng chiến dịch gây sức ép với cơ quan tư pháp đặt tại La Hay này. Động thái vấp phải phản đối từ cộng đồng quốc tế, trong khi ICC cảnh báo các biện pháp này có thể cản trở hoạt động điều tra, truy tố những tội ác quốc tế nghiêm trọng. Đáng chú ý, động thái diễn ra chỉ vài giờ sau khi cựu thẩm phán ICC Navi Pillay được trao giải Nobel Hòa bình năm 2026.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 9/10 chính thức tuyên bố triển khai các biện pháp trừng phạt nhắm thẳng vào bản thân tổ chức ICC, thay vì chỉ dừng lại ở các cá nhân thẩm phán hay công tố viên như trước đây. Động thái này nằm trong chiến lược “toàn bộ chính quyền” mà Washington cam kết nhằm triệt hạ nguồn lực và khả năng vận hành của tòa án có trụ sở tại The Hague (Hà Lan).

Trong tuyên bố ngày 9/10, Ngoại trưởng Rubio cáo buộc ICC vi phạm chủ quyền quốc gia của Mỹ: “Chúng tôi sẽ cấm mọi giao dịch với tòa án bất hảo này, cắt đứt nguồn lực và làm tê liệt khả năng hoạt động của họ. Thông điệp của chúng tôi rất rõ ràng: Mỹ và người dân Mỹ không thuộc thẩm quyền của ICC giả mạo này. Hoặc ICC chấm dứt các đe dọa, hoặc chúng tôi sẽ chấm dứt ICC.”

Nguyên nhân dẫn đến cơn thịnh nộ của Washington xuất phát từ việc ICC tiến hành điều tra các hành vi của binh sĩ Mỹ tại Afghanistan, cũng như việc tòa án này phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant liên quan đến xung đột tại Gaza.

Với lệnh trừng phạt mới, Mỹ sẽ phong tỏa toàn bộ tài sản của ICC thuộc tài sản hoặc thẩm quyền quản lý của Mỹ, cấm bất kỳ cá nhân hay doanh nghiệp Mỹ nào cung cấp tài chính, hàng hóa hoặc dịch vụ cho tòa án. Để các bên có thời gian rút lui, Bộ Tài chính Mỹ tạm thời cấp giấy phép miễn trừ 6 tháng đối với một số dịch vụ hạ tầng công nghệ, lương hưu và viễn thông cơ bản.

Lệnh trừng phạt được đưa ra chỉ vài giờ sau khi cựu Thẩm phán ICC Navi Pillay được trao giải Nobel Hòa bình 2026, tạo nên một bước ngoặt đầy kịch tính trên chính trường quốc tế.

Động thái của Mỹ ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ chính các đồng minh. Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Italy, Nhật Bản, Hà Lan và Anh đã ra tuyên bố chung bày tỏ “lấy làm tiếc và hoàn toàn không đồng ý” với quyết định của Mỹ, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ kiên định đối với ICC.

Về phía châu Âu, Ủy ban châu Âu (EC) bày tỏ sự thất vọng trước quyết định của Washington, đồng thời cam kết phối hợp chặt chẽ với ICC để bảo đảm tòa án tiếp tục hoạt động hiệu quả.

Liên Hợp Quốc cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về những tác động có thể xảy ra từ các biện pháp trừng phạt.

Về phần mình, ICC khẳng định tòa án sẽ không lùi bước, tiếp tục thực hiện sứ mệnh tư pháp độc lập và công bằng vì vô số nạn nhân của các tội ác nghiêm trọng trên toàn thế giới.

Ngược lại, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã lên tiếng hoan nghênh và gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Tổng thống Donald Trump cùng Ngoại trưởng Marco Rubio vì hành động kiên quyết này.

Nhật Lệ