Tìm trò...

(Baothanhhoa.vn) - Mới cuối thu, trời còn chưa lập đông mà sương đã giăng mịt mờ đỉnh núi. Buổi sáng đến trường, trên vai áo học trò đã ướt đẫm sương. Những ngón chân tơ hơ lạnh ngắt co lại trong những đôi dép đã mòn vẹt đế. Đến ngay cả vạt nắng dường như cũng co ro đứng nép ngoài hiên lớp. Nhưng chỉ một lúc sau sân trường đã ấm rực tiếng cười đùa. A Sáng lúi húi lấy cây cạy phần đất dính bết chặt ở đế dép. 

Tìm trò...

Mới cuối thu, trời còn chưa lập đông mà sương đã giăng mịt mờ đỉnh núi. Buổi sáng đến trường, trên vai áo học trò đã ướt đẫm sương. Những ngón chân tơ hơ lạnh ngắt co lại trong những đôi dép đã mòn vẹt đế. Đến ngay cả vạt nắng dường như cũng co ro đứng nép ngoài hiên lớp. Nhưng chỉ một lúc sau sân trường đã ấm rực tiếng cười đùa. A Sáng lúi húi lấy cây cạy phần đất dính bết chặt ở đế dép.

Tìm trò...

Minh họa: BH

Sau cơn mưa, đường đến trường lầy lội có chỗ bùn ngập đến ống chân. Sáng phải xắn cao quần, tay xách dép, đi chân không để bám chặt mười đầu ngón chân xuống đất cho khỏi ngã. Lúc đi qua vòi nước thấy A Sáng đang lau bớt vết bẩn trên quần, thầy Mạnh bảo:

- Để thầy lấy cho chiếc quần mà thay. Chứ mặc quần ướt thế vừa lạnh vừa khó chịu làm sao tập trung nghe giảng được.

Thỉnh thoảng có đoàn thiện nguyện gửi tặng đồ, thầy cô giữ lại vài bộ quần áo để học sinh có thể thay tạm lúc cần. Thầy chọn cho Sáng chiếc quần dài nhất nhưng mặc vào vẫn ngắn ngủn trên mắt cá chân. Thầy trò nhìn nhau cười, Sáng bảo:

- Miễn là có quần mặc thầy ạ.

- Chắc tại em lớn nhanh quá ấy mà.

- Mẹ nói khi nào em cao bằng cây quế sau nhà thì bố sẽ về. Nhưng thầy ơi, em không thể nào đuổi kịp cây quế cả. Nó đã cao vượt cả nóc nhà.

Thầy xoa đầu cậu học trò bé nhỏ, lòng trào dâng thương cảm. Bố Sáng là tội phạm ma túy lĩnh án tù nhiều năm, ngày trở về chắc còn xa xôi lắm. Trong ngôi trường này có biết bao nhiêu hoàn cảnh giống Sáng. Hệ lụy của ma túy như bóng ma chập chờn vây quanh những bản làng nằm rải rác giữa đại ngàn. Có em mồ côi cả cha lẫn mẹ. Có em từng không được đến trường. Có em từ lúc sinh ra chưa một lần được nhìn mặt người thân. Đến tận lúc ngồi ngay ngắn trong lớp học Sáng vẫn không thôi nghĩ về lời thầy nói: “Rồi một ngày nào đó bố em sẽ trở về. Chắc bố sẽ rất vui khi thấy em khôn lớn”. Ngoài cửa sổ, thầy giáo vừa hì hụi giặt xong chiếc quần đục ngầu đất cát của Sáng mang treo lên dây phơi. Gió núi thổi phần phật chẳng mấy chốc quần của cậu trò nhỏ sẽ khô thôi. Nhưng mùa này ngay cả khi đã khô thì sờ vào vẫn thấy những vệt gió lạnh lẽo lẫn trong từng sợi vải.

Thầy đứng trên bục giảng, mắt nhìn lướt qua từng hàng ghế phía dưới. Bàn thứ ba, dãy trong cùng vẫn trống một chỗ ngồi. Hôm nay đã là ngày thứ tư Sim không đến lớp. Bố đi cai nghiện, mẹ bỏ đi làm ăn xa biền biệt không về, mấy chị em Sim ở cùng bà nội đã già. Nhà Sim ở bản xa lại không có điện thoại nên thầy cũng chẳng có cách nào liên lạc ngoài hỏi thăm qua cậu học trò nhỏ A Sùng. “Hình như bà bạn ấy bị ốm. Bạn ấy phải ở nhà chăm bà và các em thầy ạ”. A Sùng còn nói sáng nay lúc đi học đã nhìn thấy Sim đeo gùi lên nương ngô. “Em gọi bạn nhưng sườn núi cao quá, tiếng gọi mãi không bay lên được”. Mùa này đang là mùa thu hoạch ngô vụ thu đông, thầy nghĩ đến bóng dáng nhỏ nhoi của trò lầm lũi trên sườn núi mà thương...

Cuối tuần, các thầy cô ở lại trường thường đi bắt cá suối, hái rau rừng cải thiện bữa ăn. Sương còn chưa kịp tan, thầy Toàn đã rủ:

- Tranh thủ sau mưa, anh em mình ra suối quăng chài đi! Kiểu gì cũng bắt được cá về nấu măng chua. Em mới ngâm được hũ măng ngon lắm.

- Để mai đi, hôm nay anh bận việc khác rồi.

- Anh đi đâu à?

- Đi tìm trò.

- Lại trò nào trốn học vậy anh? Là bé Sim, A Lủ hay Giàng Thị Mẩy?

- Chắc lại phải vào bản Tà Di một chuyến. Bé Sim nghỉ học đã mấy hôm.

Thầy Toàn cất lưới, treo lại chiếc giỏ tre lên cột nhà rồi leo lên xe thầy Mạnh trôi xuống con dốc ngoằn ngoèo bàng bạc màu sương sớm. Đường đến bản Tà Di xa lắm, phải trèo đèo lội suối, men theo thung lũng đá mà đi. Có những đoạn đường hiểm trở toàn đá nhấp nhô, xe xóc lên xóc xuống đến hoa cả mắt. Càng đi thầy càng thấy thương trò. Những đôi chân bé nhỏ sáng nào cũng dậy từ khi trời còn mờ mịt, vạch đường mà đi, xé màn sương mà tiến về phía trước. “Những con chữ cũng nhảy nhót trên lưng em thầy ạ” - Sim từng nói thế lúc cúi xuống nhặt những hạt xuyến chi bám đầy trên gấu váy. Móng chân cái của Sim bật máu vì vấp phải mỏm đá trên đường. Có lần qua suối Sim chẳng may bị ngã ướt như chuột lột. Nhưng lúc phơi sách vở ướt sũng nước ngoài sân trường Sim vẫn nhí nhảnh nói với thầy: “Chữ trong vở bị ướt nhưng chữ trong đầu em vẫn khô nguyên thầy ạ”.

Nhà Sim và A Sùng xa nhất, ngày nào cũng đi bộ gần chục cây số đường rừng mới tới được trường. Ngọn đồi nọ nối ngọn đồi kia, con dốc này nối con dốc khác. Nhiều hôm đến nơi quần áo các em đã ướt sũng sương. Thầy cô thương trò luôn nhắc nhau nhóm một đống lửa nhỏ trên bãi đất trống trước cổng trường. Tụi nhỏ ngồi hơ tay chân cho đỡ cóng để những con chữ viết trên trang vở ô li cũng bớt phần nguệch ngoạc. A Sáng có hôm giấu mấy củ khoai trong túi áo khoác mang ra nướng. Tụi nhỏ cười rinh rích, chia nhau từng miếng khoai, trên mặt còn lem luốc bụi than. Gặp bao nhiêu vất vả khó khăn, các thầy cô vẫn bám bản, bám trường cũng vì những nụ cười lem luốc, thơ ngây ấy...

- Qua nốt con dốc này là đến thung lũng đá.

Chiếc xe máy chồm lên rồi lao xuống dốc. Cả người và xe đều muốn văng ra khỏi con đường mòn lắt léo sỏi đá lởm chởm, có chỗ cỏ dại mọc choán hết lối đi. Cũng may tay lái thầy Mạnh vững nên chỉ vài phút sau là xe đã xuống dốc an toàn. Nhưng từ đoạn này trở đi hai thầy không còn cách nào khác là bỏ xe đi bộ. Sương bắt đầu tan dần, những tia nắng le lói chiếu xuống thảm cỏ xanh non dưới thung lũng đá. Gió núi thổi phần phật bên tai. Giữa bốn bề rừng núi điệp trùng con người càng trở nên nhỏ bé. Vài nóc nhà thấp thoáng hiện ra. Hai thầy giục nhau đi nhanh kẻo trò Sim lại lên nương mất.

Ba đứa em Sim đang ngồi chơi dưới gốc mận già. Đứa nhỏ nhất quắp lấy lưng anh, mũi dãi thò lò, mặt mũi nhem nhuốc toàn đất cát. Thấy người lạ tụi nhỏ ngơ ngác nhìn, chỉ có đứa lớn nhất thì đã nhận ra thầy. Nó gọi với vào trong: “Chị Sim ơi! Thầy đến”. Đàn chó con giờ mới lao ra sủa. Từ trong căn bếp mù mịt khói, Sim thò đầu ra nhìn thấy thầy vừa vui mừng vừa rụt rè lo lắng. Thầy Mạnh vẫy trò lại, đưa cho Sim túi kẹo dặn mang chia cho các em. Tiếng ho khan từ trong nhà vọng ra. Bà nội Sim mệt nằm nghỉ trong nhà, nghe thấy tiếng chó sủa mới giật mình hỏi “ai đấy cháu?”. Sim líu ríu theo chân thầy vào nhà. Nắng xiên qua vách tường ghép bằng những tấm ván gỗ xô lệch. Bà cụ cựa mình, đánh động đám bụi trên chiếc chăn nhung cuộn lên trong vệt nắng.

- Bà ơi! Chúng con là thầy giáo của bé Sim. Chúng con đến thăm xem bà ốm thế nào?

- Bệnh của người già ấy mà. Bà đã bảo con bé cứ yên tâm tới trường mà nó không nghe. Lại bắt tội các thầy phải lặn lội tới đây.

- Nhưng con sợ ở nhà bà ốm không ai chăm. Ngô trên nương không bẻ về chuột sẽ ăn hết mất.

- Tội nghiệp cháu tôi.

Bà cụ lau nước mắt, lục tìm trong ruột gối một mẩu giấy nhỏ, run run đưa cho thầy.

- Bà nhờ thầy gọi vào số điện thoại ghi trong tờ giấy này, nhắn mẹ chúng mau về. Bà già rồi không chăm lo được cho chúng nữa. Tụi nhỏ cần đến trường học cái chữ. Không thể để chúng thất học như cha mẹ.

Bà cụ ôm đứa cháu bé bỏng vào lòng, thủ thỉ:

- Sim à, bà không có chữ nên bà khổ. Bố cháu không học hành tử tế nên lầm đường lạc lối. Đời các cháu phải khác đi thôi.

Thầy đỡ chiếc gùi từ lưng Sim đeo lên lưng mình. “Hai thầy khỏe lắm đấy, sáng nay sẽ bẻ hết nương ngô về nhà cho mấy bà cháu. Nhưng hứa với thầy là nhất định đầu tuần em phải quay lại trường đấy nhé! Bạn bè nhớ em. Bàn ghế nhớ em. Con chữ cũng nhớ em”. Sim lẽo đẽo đi sau lưng thầy, bóng núi đổ xuống thung lũng như những gã khổng lồ đơn độc. Ba thầy trò càng leo lên sườn núi dốc đứng càng thấy núi cao hơn. Đôi bàn chân bé nhỏ của Sim bao nhiêu năm theo bà đi phát nương, trỉa ngô, trồng cây, hái quả nên đã quá quen thuộc với từng hốc đá. Chẳng mấy chốc mà Sim đã bỏ xa hai thầy cả đoạn. Chiếc váy thổ cẩm của Sim rực rỡ như một bông hoa núi. Sim đứng đợi thầy miệng cười tươi, thầy khen trò nhanh hệt con sóc nhỏ. Những bắp ngô vàng ươm dần nặng trĩu trên lưng. Thầy gùi ngô mà như gùi cả quả núi trên lưng, nhấp nhô muốn chạm đến đỉnh trời.

Ba thầy trò băng qua thung lũng xanh. Nắng gió cũng theo chân thầy trò về bản. Gần hai mươi năm từ miền xuôi lên đây cắm bản, các thầy không nhớ nổi đã bao lần phải lặn lội tìm trò. Mỗi chuyến đi băng rừng vượt núi thầy cô đều nỗ lực níu giữ cơ hội đến trường học tập của những đứa trẻ nghèo. Chỉ mong con đường các em đi sau này bớt gập ghềnh. Tương lai của các em rộng mở. Rồi một ngày nào đó không xa, chính những đứa trò nhỏ như Sim, A Sáng, A Sùng sẽ góp phần xây dựng bản làng giàu đẹp. Không còn những u mê, tăm tối đẩy đưa bao phận người lầm đường lạc lối. Thầy cô hiểu rằng trên vùng đất cằn cỗi càng phải bền bỉ “gieo” từng hạt giống tri thức nảy mầm.

Sim nhìn theo từng bước chân của thầy, bất chợt cất lời: “Thưa thầy! Em nhất định sẽ trở lại trường. Bà em bảo muốn đi đâu cũng phải có cái chữ dẫn đường”. Trong nắng trưa, bóng thầy dìu bóng trò lặng lẽ đi giữa thung lũng đá...

Truyện ngắn của Vũ Thị Huyền Trang

Bình luận

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Tin cùng chuyên mục

Khi thầy giáo là “mẹ hiền”

Khi thầy giáo là “mẹ hiền”

Báo hằng tháng
(Baothanhhoa.vn) - Thông thường, nhắc đến giáo viên mầm non, nhiều người thường nghĩ ngay đến hình ảnh những cô giáo khéo léo, hát hay, múa dẻo, tận tụy chăm sóc trẻ thơ. Thế nhưng, tại xã Thanh Quân có 5 thầy giáo đang đứng lớp, hằng ngày chăm lo từng bữa ăn, giấc...
Giữ lửa nghề trong kỷ nguyên số

Giữ lửa nghề trong kỷ nguyên số

Báo hằng tháng
(Baothanhhoa.vn) - Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang đến nhiều đổi thay cho mỗi lớp học. Công nghệ giúp việc dạy và học trở nên thuận tiện hơn, nhưng ngọn lửa yêu nghề, tận tụy với học trò của các thầy, cô giáo vẫn là điều không gì thay thế được.
Chạm vào “hương của chữ”

Chạm vào “hương của chữ”

Báo hằng tháng
(Baothanhhoa.vn) - Chẳng biết tự bao giờ, mỗi lần nghĩ về Mai Thị Hạnh Lê, tâm trí mặc nhiên phác họa rất nhanh hình ảnh nữ tiến sĩ (TS) trẻ bận rộn với đủ lịch trình, thiên chức, đam mê. Nhưng với nghiệp viết, chị lại cực kỳ điềm tĩnh, đằm - sâu. Chị “đọc rồi lại...
Chuyện làng cổ

Chuyện làng cổ

Báo hằng tháng
(Baothanhhoa.vn) - Với bề dày trầm tích văn hóa và lịch sử, làng cổ Đông Sơn (phường Hàm Rồng) và Tiên Hòa (xã Tống Sơn) hấp dẫn những người yêu thích tìm hiểu văn hóa lịch sử. Tuy vậy, để mời gọi và níu chân du khách, câu chuyện phát triển “thì tương lai” đang đặt ra...
Mái rạ tình quê

Mái rạ tình quê

Báo hằng tháng
(Baothanhhoa.vn) - Tôi sinh ra ở một làng quê nghèo, nghèo đến mức hầu như cả làng không có một mái ngói nào, trừ ngôi đình thờ Thành hoàng làng. Nhà ai cũng tranh tre vách đất. Thế rồi cuộc sống đổi thay, đến một ngày làng tôi không còn mái tranh nào nữa. Giờ đây, đi...
Chứng nhận tín nhiệm mạng
Việt Long Phần mềm tòa soạn
hội tụ thông minh