Thiền viện Tùng Lâm – thanh tịnh giữa đại ngàn
Giữa những triền đồi xanh nối tiếp của miền Tây xứ Thanh, bên mặt hồ Cống Khê phẳng lặng, Thiền viện Tùng Lâm (thôn Cao Nguyên, xã Ngọc Lặc) hiện lên với vẻ trầm mặc, thanh tịnh. Nơi đây gây ấn tượng bởi quần thể kiến trúc mang dấu ấn Phật giáo Nam Tông, sự giao thoa với văn hóa bản địa và hai phiến đá khổng lồ nặng hàng trăm tấn, gắn với những câu chuyện tâm linh được người dân địa phương lưu truyền. Thiền viện đang dần trở thành điểm đến văn hóa tâm linh đáng chú ý của vùng.

Thiền viện Tùng Lâm nổi bật giữa màu xanh của núi rừng. Ảnh: Thanh Sơn
Nằm cách trung tâm xã Ngọc Lặc hơn 3km, Thiền viện Tùng Lâm được xây dựng trên một ngọn đồi cao, hướng mặt chính về phía hồ Cống Khê. Từ vị trí này, mặt hồ xanh biếc trải rộng trước mắt, phía xa là những dãy núi nối tiếp nhau. Cảnh sắc tạo nên không gian khoáng đạt, nơi kiến trúc và thiên nhiên hòa quyện, không bên nào lấn át bên nào.
Thiền viện Tùng Lâm là công trình Phật giáo Nam Tông được đầu tư xây dựng với quy mô lớn. Công trình được khởi công tháng 4/2022, hoàn thành cuối năm 2023. Trên diện tích quy hoạch 49.133m2, quần thể kiến trúc gồm chính điện, thiền đường, cổng tam quan, lầu chuông, lầu trống, bảo tháp, thư viện, nhà khách cùng các công trình phụ trợ được xây dựng đồng bộ.
Dấu ấn kiến trúc giữa đất Mường
Điều khiến Thiền viện Tùng Lâm có diện mạo khác biệt so với nhiều công trình Phật giáo khác ở xứ Thanh chính là sự kết hợp giữa kiến trúc Phật giáo Thái Lan và dáng dấp nhà sàn truyền thống của đồng bào Mường.
Theo ông Đoàn Văn Bắc, người quản lý thiền viện, ý tưởng kiến trúc này xuất phát từ quá trình tu học nhiều năm tại Thái Lan của vị trụ trì cùng chư tăng. Tuy nhiên, công trình không đơn thuần sao chép phong cách Thái Lan mà kết hợp với hình ảnh nhà sàn của người Mường – cộng đồng cư dân gắn bó lâu đời với vùng đất Ngọc Lặc.
Sự kết hợp ấy thể hiện rõ nhất ở ngôi chính điện hai tầng, được xây dựng trên nền cao. Phần thân công trình gợi dáng nhà sàn truyền thống với vẻ vững chãi, gần gũi; phía trên là hệ thống mái cong xếp tầng mang phong cách Thái Lan. Đặc biệt, chín ngọn tháp đồng mạ vàng trên đỉnh mái vươn lên giữa nền trời xanh, trở thành điểm nhấn nổi bật của toàn bộ quần thể.
Sự đầu tư công phu còn thể hiện ở không gian nội thất. Nhiều vật liệu và đồ trang trí được đưa về từ Ấn Độ, Thái Lan. Đá lát nền, hệ thống đèn chùm cùng những pho tượng phật được chế tác từ đá tự nhiên góp phần tạo nên vẻ trang nghiêm cho chính điện. Bước vào bên trong, du khách ấn tượng trước không gian rộng rãi, thoáng đãng. Đáng chú ý, chính điện được thiết kế không có cửa, thể hiện tinh thần từ bi, bình đẳng và rộng lòng đón nhận chúng sinh.
Không gian ấy không chỉ dành cho chư tăng, phật tử mà còn gắn bó với đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương. Đồng bào Mường trong vùng thường xuyên tìm đến thiền viện để lễ phật, cầu may mắn, bình an cho bản thân và gia đình. Những bước chân thành kính, những nén hương được thắp lên trong chính điện khiến công trình không còn đơn thuần là một công trình kiến trúc, mà trở thành địa chỉ sinh hoạt tâm linh gần gũi với cộng đồng.
Rời chính điện, khuôn viên thiền viện mở ra những khoảng không gian yên tĩnh hơn. Ẩn giữa cây xanh là hệ thống 12 cốc dành cho người tu tập. Trong truyền thống Phật giáo Nam Tông, con đường tu tập hướng đến thực hành giới, định, tuệ; nuôi dưỡng lòng từ bi, sự tỉnh thức và lối sống giản dị. Những giá trị ấy không chỉ thể hiện qua nghi lễ hay lời kinh mà còn nằm trong nếp sinh hoạt thường ngày, trong sự kiên trì rèn luyện của mỗi người. Trong quần thể rộng lớn, 12 cốc tu tập không dễ gây chú ý ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nhưng chính sự hiện diện lặng lẽ ấy cho thấy Thiền viện Tùng Lâm không chỉ được xây dựng để trở thành một điểm đến tham quan, chiêm bái, mà trước hết còn là nơi duy trì đời sống tu hành.
Hai phiến đá và những câu chuyện của đại ngàn
Nếu những mái chùa tạo nên diện mạo kiến trúc thì hai phiến đá khổng lồ nằm trong khuôn viên lại mang đến cho Thiền viện Tùng Lâm một câu chuyện riêng. Với người dân thôn Cao Nguyên, đó không chỉ là hai khối đá lớn, mà còn gắn với ký ức, niềm tin và những câu chuyện tâm linh được lưu truyền qua nhiều năm.

Ông Phạm Văn Liên, Trưởng Ban công tác mặt trận thôn Cao Nguyên, xã Ngọc Lặc (giữa ảnh) kể câu chuyện tâm linh gắn với hai phiến đá trong khuôn viên Thiền viện Tùng Lâm. Ảnh: Thanh Sơn
Theo ông Phạm Văn Liên, Trưởng Ban công tác mặt trận thôn Cao Nguyên, từ nhỏ, khi lên đồi chăn trâu, cắt cỏ, ông đã nhìn thấy hai phiến đá nhưng phần lớn bị đất đá vùi lấp. Mãi đến năm 2015, hai phiến đá mới được lộ diện rõ hơn và thu hút sự chú ý bởi màu xanh lá pha vân đen cùng kích thước đồ sộ. Ông Liên còn kể, người dân lưu truyền nhiều câu chuyện nhiều người từng có ý định đưa hai phiến đá ra khỏi khu vực nhưng đều không thành công. Theo thời gian, những câu chuyện ấy càng phủ lên hai phiến đá vẻ bí ẩn.
Với một số người dân trong thôn, hai phiến đá mang ý nghĩa tâm linh, gắn với niềm tin về sự chở che, may mắn và bình an. Mỗi khi mong cầu những điều tốt lành cho bản thân, gia đình, có người tìm đến, đặt tay lên mặt đá và thành tâm gửi gắm ước nguyện.
Từ khi Thiền viện Tùng Lâm được xây dựng trên vùng đất này, hai phiến đá càng được chú ý. Nhiều người dân địa phương cho rằng, sự hiện diện của thiền viện làm tăng thêm sự linh thiêng của hai phiến đá. Có người còn xem đó là “linh hồn” của thiền viện, là biểu tượng kết nối giữa thiên nhiên, đời sống cộng đồng và thế giới tâm linh.
*
Thanh Hóa là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng. Từ miền biển đến đồng bằng, từ trung du đến miền núi phía Tây, mỗi vùng đất đều lưu giữ những đình, đền, chùa và các di tích gắn với lịch sử hình thành, đời sống tinh thần của cộng đồng. Trong bức tranh đa dạng ấy, Thiền viện Tùng Lâm góp thêm một điểm đến mang dấu ấn Phật giáo Nam Tông tại Ngọc Lặc.
Rời Thiền viện Tùng Lâm, điều còn đọng lại không chỉ là những mái chùa giữa đại ngàn hay hai phiến đá mang bao câu chuyện của người bản địa, mà còn là cảm giác bình yên khó gọi thành tên. Mặt hồ Cống Khê vẫn lặng, núi rừng vẫn xanh, còn chốn thiền môn dường như vẫn giữ nguyên nhịp điệu riêng của mình. Có lẽ, vẻ trầm mặc, thanh tịnh của Thiền viện Tùng Lâm không chỉ nằm ở cảnh sắc, mà còn ở khoảng bình yên mỗi người tìm thấy khi dừng chân nơi đây.
Ái Vân





Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu