“Lưng chữ cụ vú chữ tâm” trông như thế nào? (Bài 1)

Trong tiểu thuyết Đứa con của thần linh (NXB Hội Nhà văn, 2009), Nhà văn Trần Quang Vinh viết: “Ngày ấy bà được khen là cô gái đẹp nhất làng, (...) những chuẩn mực thể hiện khả năng sinh con đàn cháu đống của người đàn bà như thắt đáy lưng ong, lưng chữ cụ vú chữ tâm cũng hội tụ ở người con gái ấy”.

Tiểu thuyết Một trăm và chín chín (Trần Chiêu - NXB Công an Nhân dân, 2008) viết: “Cụ Cố khen tôi “lưng chữ cụ vú chữ tâm”, hai núm như hai hột đào tơ, mắn đẻ, khéo nuôi con, cụ muốn lấy tôi làm vợ bé...”.

Bài Vẻ đẹp phụ nữ qua lăng kính nhà phẫu thuật thẩm mỹ, TS. Vũ Ngọc Lâm viết: “Những cô gái đẹp có tiếng của làng, của thôn, xã, huyện, tỉnh thường là có đôi mắt lá răm, lông mày lá liễu, da trắng môi đỏ, hình thể thì cũng đến "thắt đáy lưng ong”, “cổ cao 3 ngấn”, “lưng chữ VỤ, vú chữ tâm”...” (báo Sức khỏe & đời sống, 2009).

Cứ theo mô tả như trên thì “Lưng chữ cụ (hay “vụ”), vú chữ tâm”, là vẻ đẹp chuẩn mực của phụ nữ, cũng là tiêu chuẩn chọn vợ của đàn ông xưa.

Vậy, “Lưng chữ cụ, vú chữ tâm” trông thế nào mà hấp dẫn nam giới đến thế?

Sau đây là cách giải thích của các nhà nghiên cứu và biên soạn từ điển:

1- Từ điển tục ngữ Việt (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Lưng chữ “cụ”, vú chữ “tâm” Lưng (hơi gù như dáng) chữ “cụ” (trong tiếng Hán) và vú (hơi bầu như dáng) chữ “tâm” (của tiếng Hán) là hai nét hay gặp ở các cô gái mắn đẻ và khéo nuôi con [như Lưng gù chữ “cụ”, vú lồi chữ “tâm”]”.

2- Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam (Vũ Dung - Vũ Thúy Anh - Vũ Quang Hào): “Lưng chữ cụ, vú chữ tâm [Lưng gù chữ cụ, vú lồi chữ tâm]. (lưng gù chữ cụ: lưng cong hình chữ cụ; vú lồi chữ tâm: vú to, nhọn, không chảy sệ, như hình chữ tâm - tiếng Hán). Một kinh nghiệm xem tướng: người phụ nữ có hình dáng lưng, vú như vậy là người lắm con”.

3- Bài Đặc điểm văn hóa - giới tính qua tục ngữ Việt, GS.TS. Đỗ Thị Kim Liên cho biết: “Còn những người: Lưng chữ cụ, vú chữ tâm là với ý những người đàn bà lưng hơi gù và vú bầu bầu thì mắn đẻ và khéo nuôi con”.

Một số từ điển khác lại ghi nhận dị bản “Lưng chữ NGŨ, vú chữ tâm”. Cụ thể:

4- Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam (GS. Nguyễn Lân): “Lưng chữ NGŨ, vú chữ tâm (tức lưng hơi gù và vú bầu bầu). Người ta thường cho rằng người phụ nữ lưng hơi gù và vú bầu bầu thì mắn đẻ và khéo nuôi con”.

5- Giải nghĩa tục ngữ Việt Nam (Nguyễn Cừ): “Lưng chữ NGŨ, vú chữ Tâm: Chữ Ngũ có đường vòng ví như lưng con gái, chữ Tâm tròn bầu như vú đàn bà. Đây là cách nhận dạng nhân tướng phụ nữ nào lưng hơi gù, bầu vú bầu bĩnh thì người ấy mắn con, dễ đẻ, dễ nuôi và sinh lý mạnh”.

6- Sách 1575 câu thành ngữ, tục ngữ cần bàn thêm (Lê Gia) đưa ra dị bản “đặc biệt” hơn: “Lưng chữ CÚ (句) vú chữ tâm. Nghĩa câu: Lưng thì hơi cong gù như hình chữ cú (句) có nét chính hơi cong như cái lưng gù. Hai vú thì xệ xuống như hình chữ ‘tâm’ (心) có nét chính cong vòng xuống như quả mướp cong, gọi là ‘vú quả mướp’. Đây là nói về tướng người phụ nữ có hình dáng hơi xấu nhưng mắn đẻ”.

7- Bài Siêu mẫu Quỳnh Thi- vẻ đẹp mạnh mẽ, hoang dã (thegioidanong.net), Bùi Sĩ Nguyên lại đưa ra dị bản “lưng chữ THÚ” với cách giải thích cũng “thú vị” không kém: “Các cụ nhà mình dạy rằng “lưng chữ thú, vú chữ tâm”, nghĩa là đường cong nơi lưng nên mềm mại (chữ thú là bộ khuyển, dáng cong rất đẹp), còn ngực nên cao và tròn vành như chữ tâm”.

Như vậy cứ theo cách giải thích trên đây thì các cô gái “Lưng chữ cụ/vụ/ngũ/thú, vú chữ tâm” chẳng có gì đặc biệt ngoài cái lưng hơi gù và cặp vú “bầu bầu”, “hơi bầu” hoặc “vú mướp”, mắn đẻ, khéo nuôi con.

Câu chuyện có vẻ như không có gì đáng phải bàn thêm.

Tuy nhiên, theo chúng tôi, các nhà nghiên cứu, biên soạn từ điển giải nghĩa tục ngữ về tướng pháp nhưng lại không tìm hiểu về tướng pháp nên dẫn đến tình trạng suy diễn, đoán mò.

Vậy đâu mới là bản chính xác, và câu tục ngữ đang xét nên được hiểu thế nào cho đúng?

Mời độc giả đón đọc phần hai của bài viết trên chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số tiếp theo.

Hoàng Tuấn Công (CTV)