Lún sâu khó gỡ!

Nhiều ý kiến cho rằng chiến dịch giải cứu phi công Mỹ gần đây có thể trở thành bước ngoặt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quỹ đạo của cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Diễn biến này không chỉ mang ý nghĩa quân sự thuần túy, mà còn đặt ra những hệ lụy chính trị và tâm lý sâu rộng trong nội bộ nước Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh chiến dịch quân sự đã kéo dài hơn một tháng và chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt.

Ngày 5/4, Tổng thống Donald Trump thông báo về việc giải cứu thành công hai phi công của chiếc F-15E bị bắn rơi trên không phận Iran trước đó hai ngày. (Ảnh: Telegram)

Chiến dịch giải cứu và những hệ lụy chiến lược

Ngày 5/4, Tổng thống Donald Trump thông báo về việc giải cứu thành công hai phi công của chiếc F-15E bị bắn rơi trên không phận Iran trước đó hai ngày. Theo xác nhận từ Nhà Trắng, hai quân nhân này đã được sơ tán an toàn sang Kuwait. Tuy nhiên, chính ông Trump cũng thừa nhận đây là một trong những chiến dịch “táo bạo nhất” nhưng phải trả giá lớn, với việc huy động “hàng chục máy bay” và duy trì hoạt động trong không phận Iran suốt nhiều giờ.

Thông tin từ các hãng truyền thông Mỹ cho thấy chiến dịch gặp nhiều trục trặc. Đáng chú ý, hai máy bay vận tải được điều động ban đầu đã không thể cất cánh, buộc quân đội Mỹ phải phá hủy để tránh rơi vào tay đối phương, đồng thời điều động lực lượng thay thế. Những tổn thất này, nếu được xác nhận đầy đủ, sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí chiến tranh vốn đã rất cao.

Trong khi đó, phía Iran đưa ra các tuyên bố cứng rắn hơn. Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố hình ảnh các mảnh vỡ máy bay, đồng thời khẳng định đã bắn hạ thêm trực thăng trong quá trình giải cứu. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf thậm chí cho rằng nếu Mỹ tiếp tục có những hành động liều lĩnh tương tự, họ sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.

Sự khác biệt trong thông tin giữa các bên phản ánh rõ ràng “sương mù chiến tranh” - một yếu tố phổ biến trong các xung đột hiện đại. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là ngay cả trong nội bộ Mỹ cũng xuất hiện những nghi ngờ về mức độ minh bạch của chiến dịch. Một số chuyên gia cho rằng nếu có bằng chứng cho thấy Nhà Trắng đang giảm nhẹ hoặc che giấu tổn thất thực tế, điều này có thể kích hoạt làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ công chúng và giới lập pháp.

Theo Izvestia, chuyên gia người Nga Andrey Kortunov cho rằng bất kỳ tổn thất nhân sự nào cũng có thể tác động tiêu cực đến vị thế chính trị của ông Trump, đặc biệt trong bối cảnh các kịch bản leo thang, bao gồm cả khả năng triển khai lực lượng trên bộ, vẫn đang được cân nhắc. Đồng thời, trong lịch sử Mỹ, chính nhận thức về sự thiếu minh bạch, chứ không chỉ số lượng thương vong, thường là yếu tố kích hoạt phản đối chiến tranh trong xã hội.

Một diễn biến đáng chú ý khác là việc chính phủ Mỹ được cho là đã yêu cầu các công ty vệ tinh hạn chế công bố hình ảnh khu vực xung đột. Động thái này, nếu chính xác, có thể nhằm kiểm soát dòng thông tin, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nghi ngờ về mức độ công khai của chiến dịch quân sự.

Nhiều ý kiến cho rằng chiến dịch giải cứu phi công Mỹ gần đây có thể trở thành bước ngoặt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quỹ đạo của cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. (Ảnh: Không quân Mỹ)

Áp lực trong nước và triển vọng giải pháp ngoại giao

Song song với các diễn biến quân sự, áp lực trong nước đối với chính quyền Mỹ đang gia tăng rõ rệt. Theo dữ liệu tổng hợp từ RealClearPolitics, tỷ lệ không hài lòng đối với Tổng thống Donald Trump đã vượt mức 56%, phản ánh sự suy giảm niềm tin đáng kể của công chúng đối với hiệu quả điều hành, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.

Một trong những yếu tố then chốt là tác động kinh tế. Giá xăng bán lẻ tại Mỹ đã tăng mạnh, chạm ngưỡng khoảng 4 USD/gallon, tương đương mức tăng khoảng 30% chỉ trong vòng một tháng. Đồng thời, chi phí chiến tranh cũng leo thang nhanh chóng. Theo các ước tính, Mỹ đã chi hơn 27 tỷ USD chỉ riêng trong tháng 3 cho chiến dịch tại Iran - một con số đặt ra áp lực lớn đối với ngân sách liên bang.

Các chuyên gia cảnh báo rằng ngân sách năm 2026 của Mỹ không được thiết kế để duy trì một chiến dịch quân sự quy mô lớn kéo dài. Trong bối cảnh Quốc hội có thể do dự trong việc phê duyệt thêm ngân sách, đặc biệt khi dư luận không ủng hộ, chính quyền có thể buộc phải tính đến phương án giảm leo thang hoặc tìm kiếm lối thoát chính trị.

Chính trong bối cảnh này, vấn đề đàm phán được đặt lên bàn nghị sự. Tổng thống Trump đã nhiều lần đưa ra thời hạn để đạt được thỏa thuận với Iran, đồng thời đưa ra các yêu cầu cứng rắn như hạn chế chương trình tên lửa, dỡ bỏ cơ sở hạt nhân và chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm. Đáp lại, Tehran yêu cầu các cam kết về an ninh, bồi thường thiệt hại và công nhận vai trò kiểm soát tại eo biển Hormuz.

Khoảng cách giữa lập trường của hai bên hiện vẫn rất lớn. Theo các nhà phân tích, triển vọng đàm phán phụ thuộc chủ yếu vào mức độ sẵn sàng nhượng bộ, trong khi cả Washington và Tehran đều chưa cho thấy dấu hiệu điều chỉnh các yêu cầu cốt lõi.

Một yếu tố phức tạp khác là vai trò của Israel. Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục duy trì các hoạt động quân sự độc lập nhằm vào các mục tiêu kinh tế và công nghiệp của Iran. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, căng thẳng trong khu vực vẫn có thể tiếp diễn.

Trong khi đó, các nỗ lực trung gian hòa giải từ các quốc gia khu vực như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập hay Ả Rập Xê Út cho thấy mong muốn hạ nhiệt xung đột. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trở ngại lớn nhất vẫn là thiếu cơ chế ràng buộc đáng tin cậy để đảm bảo các cam kết được thực thi. Iran đặc biệt thận trọng, do kinh nghiệm trong quá khứ khi các thỏa thuận bị phá vỡ hoặc bị sử dụng như công cụ chiến thuật.

Có thể khẳng định, triển vọng đạt được một giải pháp ngoại giao trong ngắn hạn vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí chiến tranh, dư luận trong nước và rủi ro leo thang khu vực có thể dần buộc các bên xem xét những lựa chọn thực tế hơn. Trong kịch bản đó, các động thái như chiến dịch giải cứu phi công, dù mang tính biểu tượng về năng lực quân sự, lại có thể vô tình trở thành chất xúc tác thúc đẩy quá trình điều chỉnh chiến lược ở cấp độ chính trị.

Hùng Anh (CTV)