Hệ sinh thái sản phẩm OCOP xứ Thanh - liên kết để vươn xa

Với nhiều tiềm năng, lợi thế, tỉnh Thanh Hóa đã và đang khẳng định vị thế là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Với hệ sinh thái gần 700 sản phẩm đạt từ 3 đến 5 sao, sản phẩm OCOP xứ Thanh đang được thị trường đón nhận, đánh giá cao về chất lượng. Để vươn xa, chinh phục những thị trường khó tính, các chủ thể sản xuất OCOP “bắt tay” để hình thành các chuỗi liên kết giá trị toàn diện.

HTX nông nghiệp xanh, công nghệ cao Hồng Nhuệ, xã Hoằng Hóa giới thiệu, quảng bá sản phẩm OCOP và các sản phẩm nông sản tại Phiên chợ giới thiệu nông sản, thực phẩm an toàn tỉnh Thanh Hóa năm 2026.

Sau 8 năm thực hiện Chương trình OCOP, tỉnh Thanh Hóa đã có 692 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia. Những sản phẩm OCOP xứ Thanh là đặc trưng mang theo tên đất, tên làng, như: nước mắm Lê Gia, nem chua Thanh Hóa, bánh gai Tứ Trụ, mật ong hoa rừng Bình Sơn, chè Bình Sơn... Thông qua chương trình, tư duy sản xuất của người dân đã thay đổi đáng kể. Các chủ thể chú trọng đầu tư công nghệ, kiểm soát chất lượng theo chuẩn VietGAP, ISO, HACCP, đồng thời thiết kế bao bì chuyên nghiệp. Theo thống kê của Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh, sản lượng tiêu thụ của các sản phẩm sau đạt chuẩn OCOP đã tăng từ 40% đến 50%. Chương trình OCOP đã tạo việc làm ổn định cho hơn 12.000 lao động nông thôn tham gia các chuỗi OCOP, với thu nhập bình quân 7 - 10 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh đó, Chương trình OCOP đã thúc đẩy mô hình kinh tế tập thể, khi có hơn 65% chủ thể sản xuất là HTX hoặc doanh nghiệp nhỏ; nhiều mô hình liên kết chuỗi giá trị được hình thành, giúp người dân làm chủ đầu ra, giá cả và chuẩn chất lượng sản phẩm.

Để phát huy lợi thế bản địa, Công ty CP Sản xuất, chế biến cói xuất khẩu Việt Anh (xã Nga An) đã liên kết hàng nghìn hộ dân trồng cói tại địa phương để tạo ra chuỗi cung ứng khép kín. Từ những sợi cói thô sơ, qua bàn tay tài hoa của nghệ nhân và quy trình xử lý chống ẩm mốc hiện đại, các sản phẩm OCOP như: rổ, giỏ, thảm mỹ nghệ đã ra đời. Nhờ việc tham gia các hội nghị kết nối cung cầu và hội chợ xúc tiến thương mại do tỉnh tổ chức, sản phẩm cói Việt Anh không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn xuất khẩu mạnh mẽ sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, châu Âu.

Ông Phạm Minh Tôn, Giám đốc Công ty CP Sản xuất, chế biến cói xuất khẩu Việt Anh, cho biết: “Chìa khóa để tạo nên thành công của công ty chính là sự liên kết bền chặt giữa người sản xuất nguyên liệu cói, thợ và thị trường tiêu thụ. Khi chúng tôi có nguyên liệu chất lượng, thợ lành nghề và các giải pháp xúc tiến thương mại phù hợp thì các sản phẩm sẽ được thị trường đón nhận”.

Sản xuất sản phẩm OCOP giỏ xách Việt Anh tại Công ty CP Sản xuất, chế biến cói xuất khẩu Việt Anh, xã Nga An.

Điểm sáng trong hệ sinh thái OCOP xứ Thanh hiện nay là mô hình liên kết đa chiều. Các chủ thể sản xuất, HTX và doanh nghiệp không chỉ liên kết với nhau để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định mà còn chủ động kết nối với các hệ thống phân phối lớn. Nhiều sản phẩm nổi bật đã xuất hiện tại các siêu thị lớn hoặc ký kết được những đơn hàng xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ.

Theo thống kê, toàn tỉnh có gần 30 sản phẩm OCOP tham gia xuất khẩu như: mắm tôm, mắm tép Lê Gia xuất khẩu vào thị trường Nga, Hàn Quốc, Đài Loan và Nam Phi; sản phẩm từ tre của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại BambooVina xuất khẩu đi các thị trường EU, Mỹ; dứa, ngô ngọt đóng hộp Trường Tùng xuất khẩu đi các nước EU... Đồng thời, có hàng trăm sản phẩm OCOP được đưa lên sàn thương mại điện tử như: postmart.vn, lazada, shopee, tiki...

Đặc biệt, nhiều chủ thể đã liên kết, xây dựng cửa hàng trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP hiệu quả. Sự ra đời của điểm bán sản phẩm OCOP ECO Lành tại xã Triệu Sơn vào tháng 5/2026 là một trong những khẳng định rõ rệt cho hiệu quả giữa cái “bắt tay” của các chủ thể OCOP. Ngoài hàng trăm sản phẩm OCOP thuộc nhóm thực phẩm, đồ uống, cửa hàng ECO Lành còn cung cấp các sản phẩm nông sản an toàn trong, ngoài tỉnh.

Anh Nguyễn Văn Tùng, chủ cửa hàng ECO Lành, cho biết: “Chúng tôi đầu tư xây dựng và hình thành không gian trưng bày cho những sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền và nông sản sạch với mong muốn cửa hàng sẽ là điểm đến lý tưởng cho người dân, du khách tìm hiểu và trải nghiệm sản phẩm OCOP xứ Thanh. Đồng thời, xây dựng được mối liên kết giữa các chủ thể sản xuất nhằm hỗ trợ nhau về nguyên liệu, tiêu thụ và công nghệ từ đó tạo thêm “sức mạnh”, sự cạnh tranh của các sản phẩm OCOP xứ Thanh trên thị trường”.

Để hướng tới phát triển bền vững, cùng với việc gia tăng số lượng, tỉnh Thanh Hóa định hướng tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP. Do đó, việc tối ưu hóa chuỗi giá trị sản xuất, tiêu thụ sản phẩm là một trong những yêu cầu cần thiết. Thông qua các chính sách tiếp sức từ tỉnh, các chủ thể sản xuất OCOP trên địa bàn tỉnh cũng đang nỗ lực chuyển đổi tư duy kinh doanh, đẩy mạnh marketing để đưa các sản phẩm vươn xa.

Bài và ảnh: Lê Hòa