Công khai, minh bạch để tạo đồng thuận

Công khai, minh bạch thông tin là yếu tố then chốt để tạo đồng thuận trong giải phóng mặt bằng (GPMB). Khi người dân được tiếp cận đầy đủ về căn cứ pháp lý, tiến độ thực hiện và quyền lợi cụ thể, quá trình triển khai các dự án sẽ thuận lợi, hạn chế phát sinh khiếu kiện, góp phần đẩy nhanh tiến độ đầu tư.

Thi công hạ tầng kỹ thuật khu TĐC thôn Nhân Hòa, xã Hoằng Giang, phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Với vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong vùng phát triển công nghiệp phía Bắc của huyện Hoằng Hóa trước đây, diện tích tự nhiên rộng, nguồn lao động dồi dào, xã Hoằng Giang được quy hoạch phát triển theo hướng công nghiệp và đô thị, định hướng trở thành phường trước năm 2035. Xã đã, đang rà soát, xây dựng và bổ sung quy hoạch phù hợp với không gian phát triển mới, gắn với phát triển đô thị, công nghiệp và quy hoạch chung của tỉnh. Các khâu đột phá về phát triển hạ tầng kỹ thuật, trọng tâm là hạ tầng giao thông tiếp tục được thực hiện đồng bộ. Nhiều dự án đầu tư đang được triển khai với khối lượng GPMB lớn.

Theo kế hoạch tỉnh giao, trong 2026 toàn xã có 17 dự án, diện tích cần GPMB là 72,63ha, trong đó có 15 dự án đầu tư công; 2 dự án đầu tư của doanh nghiệp. Trong số 15 dự án đầu tư công, có 1 dự án chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý để thực hiện GPMB do đó, địa phương đề xuất loại bỏ ra khỏi kế hoạch thực hiện năm 2026. Khối lượng GPMB lớn, ảnh hưởng đến đất ở, đất nông nghiệp của hơn 1.000 hộ dân trong xã. Hồ sơ pháp lý đất đai qua nhiều thời kỳ phức tạp, nhưng với sự nỗ lực vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, địa phương đang nỗ lực tháo gỡ khó khăn, phấn đấu hoàn thành theo kế hoạch được giao. Tính đến 25/6/2026, địa phương đã thực hiện GPMB đạt khoảng 52,09% tổng diện tích cần GPMB, trong đó hoàn thành 10 dự án đầu tư công. Các dự án còn lại đang tiếp tục thưc hiện xác định nguồn gốc đất, triển khai công tác GPMB, trong đó có nhiều dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật các mặt bằng dân cư mới.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đoạn qua địa phận xã Hoằng Giang có chiều dài khoảng 2,4km và bố trí 1 trạm bảo dưỡng. Tổng diện tích bị ảnh hưởng khoảng 29,81ha. Theo rà soát của UBND xã Hoằng Giang, dự án ảnh hưởng đến 522 hộ dân, trong đó có 103 hộ liên quan đến đất ở; 419 hộ liên quan đến đất nông nghiệp; 1 trường học, 2 khu nghĩa trang. Số lượng đất ở của hộ dân lớn, lại ảnh hưởng đến trường học và cả các khu nghĩa trang Nhân dân với hàng nghìn ngôi mộ, do đó nhiệm vụ GPMB với khối lượng công việc kiểm kê, thực hiện tái định cư (TĐC) được xác định là rất lớn.

Ông Lê Ngọc Chinh, thôn Nhân Hòa có trên 300m2 đất ở và hơn 2.300m2 đất nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi dự án, chia sẻ: “Chúng tôi hoàn toàn thống nhất việc di dời, bàn giao đất để thi công dự án quan trọng này. Cán bộ xã đang rất tích cực trong công tác triển khai GPMB. Điều các hộ dân trong thôn mong muốn là các khu TĐC sẽ được đầu tư đồng bộ, để người dân có nơi ở mới tốt hơn; đồng thời phải có phương án hỗ trợ ổn định sản xuất để người dân có sinh kế mới”.

Để phục vụ GPMB Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đoạn qua địa phận xã Hoằng Giang, UBND tỉnh đã chấp thuận vị trí, quy mô 2 khu TĐC tại thôn Nhân Hòa và mở rộng 1 khu nghĩa trang hiện trạng. Vị trí các khu TĐC cùng nằm trong phạm vi thôn Nhân Hòa, có giao thông đấu nối thông suốt, thuận lợi cho đời sống sinh hoạt, sản xuất của các hộ dân sau khi di dời về nơi ở mới. Đến cuối tháng 6/2026, các khu TĐC đang được gấp rút triển khai thi công. Trong đó, khu TĐC tại vị trí 1 (4,07ha) đã đạt trên 40% khối lượng; khu TĐC tại vị trí 2 (3,07ha) đã đạt trên 20% khối lượng. Địa phương đang đôn đốc nhà thầu thi công, phấn đấu hoàn thành các khu TĐC trước tháng 9/2026 theo kế hoạch tỉnh giao.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Hoằng Giang, cho biết: Địa phương xác định, để làm tốt công tác GPMB, tuyên truyền, vận động phải đi trước một bước. Không chờ đến khi kiểm kê, thu hồi đất mới triển khai, mà ngay từ đầu đã chủ động công khai đầy đủ chủ trương, quy mô, ý nghĩa và tác động của dự án một cách bài bản, khoa học. Tài liệu liên quan được chuẩn bị kỹ lưỡng, gửi đến từng hộ dân; đồng thời ứng dụng trình chiếu phối cảnh 3D về quy mô dự án, vị trí dự kiến triển khai tại các cuộc họp thôn giúp người dân nắm bắt thông tin và đồng thuận, nhất trí.

Quá trình triển khai được thực hiện công khai, minh bạch. Các cuộc họp GPMB có sự tham gia của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể; biên bản kiểm kê, phương án bồi thường được niêm yết tại nhà văn hóa thôn, gửi trực tiếp đến từng hộ dân, thông tin rộng rãi qua hệ thống truyền thanh. Việc chi trả bồi thường được tổ chức linh hoạt, phù hợp thực tế đời sống người dân, kể cả ngoài giờ hành chính góp phần đẩy nhanh tiến độ GPMB.

Tại xã Trường Lâm - xã bán sơn địa, nằm ở cửa ngõ Tây Nam của tỉnh, thuộc Khu Kinh tế Nghi Sơn, có nhiều dự án hạ tầng đang triển khai. Riêng trong năm 2026, địa phương được giao thực hiện GPMB 123,68ha cho 14 dự án (6 dự án đầu tư công, 8 dự án của doanh nghiệp). Khối lượng công việc lớn, tiến độ gấp, trong khi nhân lực còn hạn chế, đòi hỏi địa phương phải có cách làm phù hợp với tình hình thực tế. Xã xác định lấy công tác tuyên truyền, vận động làm trọng tâm, tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân, tập trung giải quyết các vấn đề cốt lõi như giá đất, nguồn gốc sử dụng đất, chính sách hỗ trợ, TĐC... ngay từ cơ sở. Đồng thời, duy trì giao ban định kỳ hằng tháng để rà soát tiến độ, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh.

Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Trưởng thôn Tân Trường cho biết: Sau sáp nhập, thôn có hơn 1.000 hộ với trên 5.000 nhân khẩu. Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua địa bàn xã Trường Lâm dài 9,6km, ảnh hưởng đến nhiều thôn, riêng thôn Tân Trường có nhiều hộ bị tác động, trong đó hàng chục hộ dự kiến phải di dời, TĐC. Khi triển khai các dự án, đa số người dân đồng thuận. Điều họ quan tâm nhất vẫn là quyền lợi phải được bảo đảm công khai, minh bạch. Đối với các hộ TĐC, nhu cầu cấp thiết là có nơi ở mới với đầy đủ hạ tầng giao thông, điện, nước để nhận đất, làm nhà ở trước khi bàn giao đất cũ. Khi hạ tầng nơi ở mới được đầu tư đồng bộ, thuận tiện, tâm lý người dân dần ổn định, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai GPMB.

Thực tiễn cho thấy, GPMB chỉ hiệu quả khi chính quyền thực sự gần dân, lắng nghe và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Minh bạch thông tin, rõ ràng trong từng chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC không chỉ tạo đồng thuận mà còn củng cố niềm tin xã hội. Đây chính là “chìa khóa” để đẩy nhanh tiến độ các dự án, mở rộng không gian phát triển cho các địa phương.

Bài và ảnh: Việt Hương