Chú trọng việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa ở Ba Đình

Sở hữu nhiều di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh độc đáo, cùng những lễ hội truyền thống phong phú, xã Ba Đình đã có những cách làm hay, để các di sản văn hóa ngày càng khẳng định được sức sống và phát huy giá trị trong nhịp sống hiện đại.

Phủ Trung Điền (thôn Trung Điền) trong ngày tổ chức lễ hội truyền thống.

Động Bạch Á còn lưu giữ được vẻ đẹp hoang sơ và có cảnh quan thiên nhiên kỳ thú. Theo sử sách ghi lại, Động Bạch Á theo nghĩa chữ Hán là “quạ trắng”. Sở dĩ người xưa đặt tên này là vì nếu đứng từ xa nhìn về phía cửa động sẽ thấy giống hình con quạ khổng lồ đang dang rộng cánh giữa một khoảng trời rộng lớn màu bạc. Hơn nữa, đất trong động màu ngà, lại có sông nước bao bọc xung quanh nên mọi vật dường như đều có màu trắng. Bên cạnh vẻ đẹp thiên nhiên, động còn có chùa thờ Phật với niên đại khá sớm. Trong động còn lưu giữ được rất nhiều hiện vật có giá trị về mặt văn hóa- lịch sử, tiêu biểu như: Hệ thống tượng đá, tượng gỗ, các điêu khắc hình rồng hai bên bậc lên xuống... Không chỉ vậy, mà từ đây còn kết nối đến các khu di tích khác trên địa bàn xã như Mộ và đền thờ Trịnh Minh, bia thờ nữ tướng Lê Thị Hoa, Đình Tuân Đạo, Nhà thờ họ Nguyễn Trọng, nghè Đông Kinh, Động Từ Thức... Tất cả tạo thành một cụm di tích, danh thắng đặc sắc.

Bên cạnh đó, trên địa bàn xã còn lưu giữ 15 lễ hội truyền thống, được Nhân dân tổ chức hàng năm như: Lễ hội truyền thống Thành hoàng làng thôn Trung Điền; Lễ hội làng văn hóa Tứ Thôn; Lễ hội đền Đông, làng Mật Kỳ... Trong đó, nổi bật là Lễ hội truyền thống Thành hoàng làng thôn Trung Điền được tổ chức vào tháng 3 (âm lịch) hàng năm. Trung Điền không chỉ là vùng quê trù phú mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc. Người dân nơi đây từ bao đời nay luôn gìn giữ các phong tục, lễ nghi truyền thống gắn với hệ thống đình, nghè, phủ và tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng, thờ mẫu. Đặc biệt, phủ Trung Điền và nghè Lõi là những địa điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng, gắn với nhiều huyền tích dân gian và đời sống tinh thần của Nhân dân địa phương.

Lễ hội truyền thống Thành hoàng làng được người dân tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, tâm linh đặc sắc, trong đó điểm nhấn là nghi thức rước kiệu và tế nữ quan mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương. Cùng với đó là các trò chơi dân gian như kéo co, cờ tướng, nấu cơm, bịt mắt đập bóng...

Bà Nguyễn Thị Hiên, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ba Đình, cho biết: "Ba Đình là mảnh đất hội tụ dày đặc các di tích lịch sử - văn hóa gắn liền với những giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Từ các đền, chùa linh thiêng đến những địa danh ghi dấu chiến công oanh liệt. Ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã bắt tay ngay vào việc rà soát, đánh giá lại thực trạng của các di tích để có hướng bảo tồn, phát huy giá trị. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền về giá trị của các di tích nhằm khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm trong các tầng lớp Nhân dân đối với di sản. Cùng với đó, quan tâm kiểm kê, đầu tư tu bổ di tích, tích cực số hóa dữ liệu về các di tích để phát huy hơn nữa giá trị di sản trong đời sống hiện đại".

Các lễ hội truyền thống được ví như là sợi dây kết nối quá khứ - hiện tại - tương lai và góp phần tăng thêm tình đoàn kết trong cộng đồng. Để giữ gìn, phát huy nét đẹp văn hóa cho địa phương, xã đã quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện cho công tác tổ chức lễ hội theo hướng an toàn, tiết kiệm, phù hợp với nếp sống văn minh, truyền thống văn hóa của dân tộc và phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương. Đồng thời lồng ghép việc tổ chức các hoạt động văn hóa - thể thao dân gian truyền thống và hiện đại; tăng cường khai thác giá trị của lễ hội để phát triển thành sản phẩm du lịch tạo sức hấp dẫn thu hút du khách về với địa phương.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt