Chính quyền gần dân, sát dân

Một năm sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, điều dễ nhận thấy không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn là sự chuyển biến trong tư duy quản trị ở cơ sở. Khi được phân cấp, phân quyền nhiều hơn, chính quyền cấp xã không chỉ đảm nhận khối lượng công việc lớn hơn mà còn có điều kiện chủ động hơn trong giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Trung tâm Phục vụ hành chính công phục vụ tổ chức và cá nhân đến giao dịch.

Lắng nghe để chỉ đạo thực hiện

Một chính quyền gần dân trước hết phải là chính quyền biết lắng nghe. Sau một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương không còn chờ người dân nhiều lần kiến nghị mới vào cuộc mà chủ động xuống cơ sở nắm tình hình, phát hiện vấn đề từ thực tiễn.

Tại xã Quảng Ninh, lãnh đạo xã đã trực tiếp kiểm tra công tác vệ sinh môi trường tại các điểm tập kết rác. Qua kiểm tra thực địa, những tồn tại trong việc thu gom, tập kết rác được chỉ rõ; các bộ phận chuyên môn được giao xử lý ngay các điểm tồn đọng, đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại và tập kết rác đúng quy định. Đó là cách làm thể hiện rõ tinh thần “đi để thấy, nghe để hiểu”, thay vì chỉ điều hành qua báo cáo.

Cùng với việc chủ động xuống cơ sở, các nền tảng số cũng đang trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa chính quyền với người dân. Tại xã Thọ Xuân, sau khi tiếp nhận phản ánh của công dân trên Hệ thống phản hồi Thanh Hóa về tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động chăn nuôi trong khu dân cư, UBND xã đã ngay lập tức thành lập tổ kiểm tra, trực tiếp xác minh hiện trường và làm việc với hộ chăn nuôi. Kết quả kiểm tra cho thấy hầm

biogas của hộ chăn nuôi có dấu hiệu đầy, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh mùi hôi, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn. Thay vì chỉ yêu cầu khắc phục chung chung, chính quyền đã đưa ra hàng loạt giải pháp cụ thể như duy tu hệ thống xử lý chất thải, trồng cây xanh, vệ sinh tiêu độc, khử trùng định kỳ, không mở rộng quy mô chăn nuôi vượt quy định và giao ban quản lý thôn thường xuyên giám sát việc thực hiện.

Chính quyền không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn lắng nghe để hiểu đúng bản chất của vấn đề, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp, hài hòa lợi ích giữa người dân và hộ sản xuất.

Đối thoại để tạo đồng thuận

Không phải mọi vấn đề phát sinh ở cơ sở đều có thể giải quyết bằng một quyết định hành chính. Với những vụ việc liên quan đến quyền lợi của nhiều người dân, đối thoại trở thành phương thức hiệu quả nhất để tạo sự đồng thuận.

Đó là cách làm được xã Hoằng Lộc lựa chọn khi xử lý vướng mắc giữa mặt bằng quy hoạch số 11 và mặt bằng quy hoạch số 08 tại khu dân cư thôn 3 Hoằng Thái. Sau khi người dân kiến nghị về tình trạng chồng lấn quy hoạch làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền sử dụng đất, Chủ tịch UBND xã đã trực tiếp chủ trì buổi tiếp công dân định kỳ với sự tham gia của các phòng chuyên môn, đơn vị tư vấn và các hộ dân liên quan.

Qua đối thoại, nguyên nhân của vụ việc được xác định là do dữ liệu quy hoạch cũ chưa được cập nhật khi lập quy hoạch mới. Trên cơ sở đó, lãnh đạo xã giao cơ quan chuyên môn nghiên cứu phương án điều chỉnh phù hợp với hiện trạng sử dụng đất, đồng thời tổ chức lấy ý kiến toàn bộ các hộ dân trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. Đáng chú ý, chính quyền xác định rõ việc điều chỉnh chỉ được thực hiện khi có sự thống nhất của các hộ dân liên quan, được Ban Thường vụ Đảng ủy xã đồng ý và không sử dụng ngân sách Nhà nước.

Việc công khai nguyên nhân, minh bạch quy trình xử lý và đặt sự đồng thuận của người dân lên hàng đầu đã góp phần hạn chế khiếu kiện, tạo niềm tin đối với chính quyền cơ sở. Tinh thần ấy cũng được thể hiện trong quá trình giải quyết vụ việc của gia đình bà Trịnh Hoài Giang tại phường Sầm Sơn. Sau chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy tại buổi tiếp công dân, các cơ quan chuyên môn đã khẩn trương kiểm tra thực địa, xác định lại ranh giới, mốc giới thửa đất, hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đúng quy định và sớm hơn thời hạn yêu cầu. Việc giải quyết dứt điểm vụ việc không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mà còn cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa cấp tỉnh với chính quyền cơ sở trong xử lý những vấn đề phức tạp phát sinh từ thực tiễn.

Hành động để phục vụ

Lắng nghe và đối thoại chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Tại phường Ngọc Sơn, trước phản ánh của người dân về tình trạng lưới điện quá tải tại tổ dân phố Triêu Dương trong mùa nắng nóng, lãnh đạo phường đã chủ động làm việc với ngành điện để khảo sát, thống nhất phương án nâng cấp hệ thống. Chỉ sau thời gian ngắn, hệ thống lưới điện phục vụ hơn 250 hộ dân đã được cải tạo, nâng công suất, bảo đảm nguồn điện sinh hoạt ổn định. Điều người dân ghi nhận không chỉ là hệ thống điện được nâng cấp mà còn là sự vào cuộc nhanh chóng, quyết liệt của chính quyền địa phương.

Đó cũng là tinh thần chung của nhiều địa phương sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo thống kê, hiện nay chính quyền cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang thực hiện 1.060 nhiệm vụ quản lý Nhà nước, trong đó có tới hơn 900 nhiệm vụ mới được phân cấp, phân quyền. Khối lượng công việc tăng lên nhưng đồng thời cũng giúp giảm đáng kể các tầng nấc trung gian, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động xử lý công việc nhanh hơn, sát thực tiễn hơn.

Điều làm nên thành công bước đầu của chính quyền địa phương hai cấp không chỉ nằm ở việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy hay phân cấp thêm nhiệm vụ, mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy quản trị. Từ chỗ thiên về quản lý, nhiều địa phương đã chuyển mạnh sang phục vụ; từ giải quyết công việc theo quy trình hành chính sang giải quyết từ yêu cầu thực tiễn của người dân.

Khi chính quyền chủ động lắng nghe, sẵn sàng đối thoại và hành động quyết liệt, những bức xúc sẽ được giải quyết ngay từ cơ sở, những mâu thuẫn được tháo gỡ trước khi trở thành điểm nóng và niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền sẽ tiếp tục được củng cố. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, thực sự gần dân, sát dân và vì Nhân dân phục vụ.

Bài và ảnh: Đại Hữu