Bước đi chiến lược, nâng cao vị thế toàn cầu của New Delhi

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa khép lại chuyến công du kéo dài từ ngày 15/5-20/5 tới Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cùng 4 quốc gia châu Âu gồm Hà Lan, Thụy Điển, Na Uy và Italy. Chuyến thăm không chỉ giúp Ấn Độ thu hút khoảng 40 tỷ USD đầu tư mà còn mở rộng đáng kể không gian chiến lược, nâng cao vị thế toàn cầu của New Delhi trong các lĩnh vực then chốt như an ninh năng lượng, tăng trưởng xanh, chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Chuyến công du của Thủ tướng Narendra Modi tới UAE, Hà Lan, Thụy Điển, Na Uy và Italia (15-20/5/2026) cho thấy Ấn Độ không còn dừng ở tính biểu tượng trong ngoại giao, mà đang chủ động thúc đẩy và củng cố các quan hệ đối tác chiến lược trong bối cảnh thế giới biến động mạnh. Ảnh: Dailybrief.

Chuyến công du tới 5 quốc gia của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong tuần này diễn ra trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đầy biến động. Cuộc xung đột liên quan tới Iran một lần nữa phơi bày sự mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng thế giới, làm gia tăng những lo ngại chiến lược trên khắp châu Á và châu Âu, đồng thời làm dấy lên nỗi lo về nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Đối với Ấn Độ, quốc gia phải nhập khẩu hơn 80% nhu cầu dầu thô, cuộc khủng hoảng này không chỉ là vấn đề đối ngoại mà còn là thách thức kinh tế trực tiếp, tác động tới lạm phát, tăng trưởng, chi phí vận tải biển, sản xuất công nghiệp cũng như ổn định chính trị trong nước.

Trong bối cảnh đó, các chuyến thăm của ông Modi tới UAE), Hà Lan, Thụy Điển, Na Uy và Italy mang ý nghĩa vượt xa các hoạt động ngoại giao mang tính nghi thức. Chuyến công du phản ánh chiến lược rộng lớn hơn của Ấn Độ: đa dạng hóa các đối tác năng lượng, củng cố liên kết kinh tế với châu Âu và vùng Vịnh, thúc đẩy hợp tác công nghệ và xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu tốt hơn trong một thế giới ngày càng bị chia rẽ bởi xung đột và cạnh tranh địa chính trị.

Thông điệp mà New Delhi liên tục nhấn mạnh trong suốt chuyến công du là Ấn Độ không chỉ muốn trở thành nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, mà còn hướng tới vai trò một đối tác chiến lược đáng tin cậy, có khả năng đóng góp vào ổn định toàn cầu.

Khủng hoảng vùng Vịnh và nỗi lo an ninh năng lượng của Ấn Độ

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đã làm gia tăng những lo ngại kéo dài nhiều năm của Ấn Độ về an ninh năng lượng. Bất kỳ bất ổn nào tại eo biển Hormuz đều tác động trực tiếp tới New Delhi, bởi phần lớn lượng dầu thô nhập khẩu của nước này phải đi qua tuyến hàng hải chiến lược này. Chi phí vận tải biển tăng cao, phí bảo hiểm đối với các tàu chở dầu leo thang cùng nguy cơ gián đoạn thương mại hàng hải đang đe dọa khiến hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ tăng mạnh.

Đó cũng là lý do điểm dừng chân quan trọng đầu tiên của Thủ tướng Narendra Modi tại khu vực - Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Ấn Độ và UAE đã ký kết nhiều thỏa thuận và biên bản ghi nhớ, tập trung chủ yếu vào hợp tác quốc phòng và chiến lược. Các văn kiện được trao đổi trước sự chứng kiến của Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, cho thấy chiều sâu ngày càng gia tăng trong quan hệ an ninh giữa hai nước.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan trong cuộc gặp tại Abu Dhabi, đã thảo luận và ký kết loạt thỏa thuận hợp tác về năng lượng, quốc phòng và đầu tư trị giá khoảng 5 tỷ USD. Ảnh: PTI.

Việc Ấn Độ thúc đẩy quan hệ với UAE gắn chặt với các tính toán về năng lượng. UAE đang dần trở thành một trong những đối tác năng lượng đáng tin cậy nhất của New Delhi. Ngoài nguồn cung dầu thô, quan hệ song phương hiện còn mở rộng sang các lĩnh vực như kho dự trữ dầu chiến lược, đầu tư năng lượng tái tạo, logistics, cảng biển và hợp tác quốc phòng.

Trong những năm gần đây, Ấn Độ đã nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ nguồn cung năng lượng đơn lẻ nào bằng cách đồng thời tăng cường quan hệ với các quốc gia quân chủ vùng Vịnh, Nga, Mỹ và các nhà sản xuất tại châu Phi.

Trong tư duy địa chính trị của Ấn Độ, UAE còn mang ý nghĩa lớn hơn một đối tác năng lượng đơn thuần. New Delhi coi UAE là một đối tác ổn định tại vùng Vịnh, có khả năng đóng vai trò “trụ cột khu vực” trong bối cảnh căng thẳng liên quan tới Iran tiếp tục đe dọa gây ra những bất ổn rộng lớn hơn trên toàn Trung Đông.

Châu Âu - lựa chọn chiến lược thay thế về kinh tế và công nghệ

Nếu chặng dừng chân tại UAE tập trung vào vấn đề năng lượng và an ninh khu vực, thì phần còn lại của chuyến công du tại châu Âu lại mang đậm dấu ấn của chiến lược tăng cường khả năng chống chịu kinh tế và thúc đẩy hợp tác công nghệ.

Tại Thụy Điển, Thủ tướng Narendra Modi nhiều lần nhấn mạnh tình trạng bất ổn toàn cầu do đứt gãy chuỗi cung ứng, cạnh tranh công nghệ và khủng hoảng an ninh năng lượng gây ra. Phát biểu tại Diễn đàn CEO châu Âu do tập đoàn Volvo tổ chức ở thành phố Gothenburg, ông Modi cho rằng: “Trong một thế giới đầy bất định hiện nay, khi chuỗi cung ứng chịu áp lực, cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, còn an ninh năng lượng và các nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu đều đối mặt nhiều thách thức, Ấn Độ và châu Âu có thể cùng hợp tác để trở thành những trụ cột mạnh mẽ của ổn định, phát triển bền vững và thịnh vượng chung.” Phát biểu này phản ánh rõ nét cách tiếp cận đối ngoại hiện nay của New Delhi. Ấn Độ ngày càng coi châu Âu không chỉ là một đối tác thương mại, mà còn là đối trọng kinh tế - chiến lược quan trọng trong bối cảnh trật tự toàn cầu thiếu ổn định.

Việc tiếp cận với châu Âu mang lại cho Ấn Độ cả lợi ích về công nghệ lẫn địa chính trị. Ảnh: The Hawk.

New Delhi đang tìm kiếm dòng vốn đầu tư từ châu Âu, công nghệ tiên tiến, hợp tác năng lượng sạch và các liên kết sản xuất nhằm phục vụ tham vọng đưa Ấn Độ trở thành một trung tâm sản xuất toàn cầu mới.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong chuyến công du là việc hai bên đặc biệt nhấn mạnh tới Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU). Thủ tướng Narendra Modi cho biết hiện đã hình thành sự đồng thuận đối với thỏa thuận này và cả hai phía đang nỗ lực để sớm đưa FTA vào triển khai “trong thời gian sớm nhất”.

Đối với Ấn Độ, hiệp định thương mại với EU ngày càng mang tính cấp thiết trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang phân mảnh nhanh chóng. Chủ nghĩa bảo hộ, các lệnh trừng phạt, xung đột và cạnh tranh địa chính trị đang làm thay đổi sâu sắc các mô hình thương mại trên toàn thế giới.

Nỗ lực thu hút dòng vốn châu Âu của New Delhi cũng diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp phương Tây tìm cách giảm sự phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc. Bằng cách xây dựng hình ảnh một quốc gia ổn định về chính trị, năng động về kinh tế và đáng tin cậy về chiến lược, Thủ tướng Modi đang tìm cách đưa Ấn Độ trở thành một mắt xích trung tâm trong các chuỗi cung ứng toàn cầu đang định hình lại.

Các nước Bắc Âu và bài toán an ninh hàng hải

Chặng dừng chân của Thủ tướng Narendra Modi tại Na Uy cho thấy một mối quan tâm chiến lược lớn khác của Ấn Độ: an ninh thương mại hàng hải.

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Chính vì vậy, những phát biểu trước chuyến thăm của ông Modi từ bà Line Falkenberg Ollestad, đại diện Hiệp hội Chủ tàu Na Uy, được đánh giá mang nhiều ý nghĩa đáng chú ý. Bà nhấn mạnh vai trò của Ấn Độ đối với ổn định hàng hải toàn cầu, đồng thời liên hệ trực tiếp cuộc khủng hoảng Trung Đông với các quan ngại của ngành vận tải biển quốc tế.

Những nhận định này cho thấy vai trò ngày càng lớn của Ấn Độ trong địa chính trị hàng hải. Khi các tuyến thương mại toàn cầu đối mặt rủi ro gia tăng, nhiều quốc gia như Na Uy xem Ấn Độ là đối tác không thể thiếu tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, có khả năng góp phần duy trì ổn định hoạt động vận tải biển quốc tế.

Quan hệ đối tác với các nước Bắc Âu giúp Ấn Độ tiếp cận về mặt địa lý và chiến lược tới khu vực Bắc Cực. Ấn Độ đã mở rộng hiện diện tại khu vực này thông qua trạm nghiên cứu Himadri và đài quan sát dưới biển IndARC. Ảnh: Mint.

Đối với New Delhi, an ninh hàng hải gắn liền với an ninh năng lượng. Bất kỳ sự gián đoạn nào trên các tuyến vận tải biển đều có thể đồng thời ảnh hưởng tới nhập khẩu dầu mỏ, xuất khẩu, sản xuất công nghiệp và lạm phát. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác với các quốc gia hàng hải như Na Uy vừa phục vụ mục tiêu kinh tế, vừa mang ý nghĩa chiến lược dài hạn.

Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ – Bắc Âu tổ chức tại Oslo cũng phản ánh chiến lược rộng lớn hơn của New Delhi đối với khu vực Bắc Âu. Các quốc gia Bắc Âu sở hữu nhiều thế mạnh về vận tải biển xanh, công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững, những lĩnh vực mà Ấn Độ xem là thiết yếu cho quá trình chuyển đổi kinh tế dài hạn.

Quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy, một trong những quỹ tài sản lớn nhất thế giới, hiện đã đầu tư gần 28 tỷ USD vào thị trường vốn của Ấn Độ. New Delhi kỳ vọng các khoản đầu tư này sẽ tiếp tục mở rộng sang cơ sở hạ tầng, năng lượng tái tạo và ngành sản xuất công nghệ cao.

Hội nghị cũng mở ra cơ hội để Ấn Độ tiếp cận các công nghệ môi trường tiên tiến trong bối cảnh áp lực biến đổi khí hậu và bất ổn năng lượng đang ngày càng gắn chặt với nhau trên phạm vi toàn cầu.

Nước, hạ tầng và công nghệ chiến lược

Một điểm đáng chú ý khác trong chuyến công du của Thủ tướng Narendra Modi là chuyến thăm Hà Lan, nơi Ấn Độ đã ký Thư bày tỏ ý định hợp tác kỹ thuật cho Dự án Kalpasar đầy tham vọng của bang Gujarat.

Thoạt nhìn, thỏa thuận này chủ yếu mang tính phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, ở góc độ sâu xa hơn, nó phản ánh sự chú trọng ngày càng lớn của Ấn Độ đối với khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và bất ổn kinh tế gia tăng.

Dự án Kalpasar hướng tới mục tiêu xây dựng một hồ chứa nước ngọt quy mô lớn, đồng thời kết hợp phát triển năng lượng tái tạo, giao thông và hệ thống tưới tiêu. Việc hợp tác với các chuyên gia Hà Lan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi quốc gia châu Âu này sở hữu trình độ hàng đầu thế giới về quản lý nguồn nước và kỹ thuật công trình biển.

Thủ tướng Narendra Modi cùng với Thủ tướng Hà Lan, Rob Jetten, đến thăm đập Afsluitdijk hôm 17/5/2026. Ảnh: ANI.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng đe dọa nông nghiệp, hạ tầng đô thị và sản xuất công nghiệp, an ninh nguồn nước đang dần trở thành một vấn đề an ninh kinh tế. Vì vậy, việc Ấn Độ tìm kiếm chuyên môn từ Hà Lan hoàn toàn phù hợp với chiến lược dài hạn nhằm tăng cường năng lực chống chịu trước các cú sốc trong tương lai.

Dự án này cũng cho thấy nỗ lực của Thủ tướng Modi trong việc gắn kết ngoại giao với các mục tiêu phát triển trong nước. Thông qua việc liên kết các quan hệ hợp tác quốc tế với những dự án hạ tầng quy mô lớn, chính phủ Ấn Độ muốn chứng minh rằng hoạt động ngoại giao có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho tương lai kinh tế của đất nước.

Cân bằng chiến lược trong một thế giới phân cực

Chuyến công du tới 5 quốc gia của Thủ tướng Narendra Modi cũng phản ánh nỗ lực liên tục của Ấn Độ trong việc duy trì thế cân bằng giữa các trung tâm quyền lực cạnh tranh trên thế giới.

Ấn Độ vừa duy trì quan hệ với các quốc gia quân chủ vùng Vịnh, vừa bảo tồn quan hệ với Iran. New Delhi tăng cường hợp tác với châu Âu nhưng vẫn giữ vững nguyên tắc tự chủ chiến lược. Nước này tìm kiếm đầu tư và công nghệ từ phương Tây nhưng không hoàn toàn đứng về các lập trường địa chính trị của phương Tây.

Tuy nhiên, chiến lược cân bằng đó đang ngày càng trở nên khó khăn hơn khi căng thẳng toàn cầu leo thang. Cuộc xung đột liên quan tới Iran, bất ổn kéo dài tại Tây Á, chiến sự ở Ukraine, cạnh tranh Mỹ - Trung và những gián đoạn trong thương mại toàn cầu đang buộc nhiều quốc gia phải đưa ra các lựa chọn chiến lược cứng rắn hơn.

Dù vậy, Ấn Độ vẫn tiếp tục tránh xa tư duy đối đầu theo phe phái. Thay vào đó, New Delhi đang định vị mình như một “quốc gia cầu nối”, có khả năng duy trì quan hệ với nhiều trung tâm quyền lực cạnh tranh cùng lúc.

Áp lực trong nước phía sau các hoạt động ngoại giao

Động lực thúc đẩy chiến dịch ngoại giao của Thủ tướng Narendra Modi không chỉ đến từ các biến động quốc tế mà còn xuất phát từ những sức ép kinh tế trong nước.

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đang đe dọa đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao đúng vào thời điểm Ấn Độ nỗ lực duy trì đà tăng trưởng kinh tế song song với kiểm soát lạm phát. Chi phí năng lượng leo thang tác động trực tiếp tới vận tải, sản xuất công nghiệp, phân bón cũng như tiêu dùng của các hộ gia đình.

Xung đột ở Tây Á tiếp tục gây áp lực lên điều kiện tài chính của Ấn Độ, trong khi lạm phát có xu hướng tăng. Ảnh: KNN.

Trong khi đó, tham vọng đưa Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất và công nghệ toàn cầu đòi hỏi lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài, các chuỗi cung ứng an toàn và khả năng tiếp cận nguồn năng lượng ổn định.

Đây là lý do trong các bài phát biểu xuyên suốt chuyến công du, ông Modi liên tục nhấn mạnh những khái niệm như “ổn định”, “thịnh vượng chung”, “chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu” và “phát triển bền vững”.

Thông qua các thông điệp này, New Delhi muốn trấn an giới đầu tư quốc tế rằng bất chấp tình hình toàn cầu đầy bất định, Ấn Độ vẫn là điểm đến đáng tin cậy cho các quan hệ hợp tác kinh tế dài hạn.

Chính phủ Ấn Độ cũng hiểu rõ rằng ổn định chính trị trong nước gắn chặt với hiệu quả kinh tế. Lạm phát kéo dài hoặc những gián đoạn về năng lượng có thể làm gia tăng tâm lý bất mãn trong xã hội. Vì vậy, việc đa dạng hóa các đối tác và bảo đảm nguồn cung nhập khẩu ổn định không chỉ là yêu cầu về đối ngoại mà còn là nhu cầu mang tính chính trị đối với New Delhi.

Một nền ngoại giao xoay quanh mục tiêu tăng trưởng kinh tế và phát triển dài hạn

Xét trên tổng thể, chuyến công du 5 quốc gia của Thủ tướng Narendra Modi phản ánh sự chuyển biến sâu sắc trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ. Ngoại giao giờ đây không còn chỉ được định hình bởi các yếu tố ý thức hệ hay những tính toán chiến lược truyền thống, mà ngày càng gắn chặt với nhu cầu thực tế về bảo đảm tăng trưởng kinh tế và phát triển dài hạn.

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đã thúc đẩy nhanh hơn quá trình chuyển đổi này. Khủng hoảng hiện nay nhắc nhở New Delhi rằng sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu vẫn là một trong những điểm dễ tổn thương lớn nhất của Ấn Độ. Đồng thời, nó cũng cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng mạng lưới đối tác đa dạng trải dài từ vùng Vịnh, châu Âu cho tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Chuyến công du của Thủ tướng Ấn Độ cho thấy một chiến lược nhất quán nhằm đảm bảo khả năng phục hồi kinh tế, sự tiến bộ công nghệ, an ninh năng lượng và tầm quan trọng địa chính trị của Ấn Độ trong một thế giới ngày càng bất ổn. Ảnh: BT.

Từ các thỏa thuận quốc phòng tại Abu Dhabi, những quan hệ hợp tác công nghệ với Thụy Điển, hợp tác hàng hải với Na Uy cho tới kinh nghiệm quản lý nguồn nước của Hà Lan, mỗi điểm dừng chân trong chuyến công du đều phục vụ một mục tiêu chiến lược lớn hơn: giúp Ấn Độ giảm thiểu tác động từ những cú sốc của một thế giới ngày càng bất ổn, đồng thời duy trì đà tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh chiến tranh, các lệnh trừng phạt và cạnh tranh địa chính trị đang tái định hình cục diện toàn cầu, Ấn Độ không chỉ muốn được nhìn nhận như một cường quốc đang lên, mà còn là một nhân tố góp phần ổn định thế giới, một quốc gia có khả năng xây dựng quan hệ với nhiều khu vực khác nhau trong khi vẫn bảo vệ được các mục tiêu phát triển của riêng mình.

Vì thế, “cuộc marathon ngoại giao” của Thủ tướng Modi không đơn thuần là những hoạt động mang tính biểu tượng hay nghi lễ. Đó là nỗ lực nhằm bảo đảm năng lượng, thương mại, công nghệ và dòng vốn đầu tư trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào một trong những giai đoạn bất định nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Thúy Hà