Bảo vệ thế hệ tương lai trước nguy cơ sản phẩm thuốc lá mới

Trước sự xuất hiện ngày càng tinh vi của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các dạng công nghệ hybrid, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học đang đặt ra yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Bảo vệ trẻ em, học sinh khỏi những hiểm họa âm thầm của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành giáo dục hay ngành y tế, mà cần sự chung tay của mỗi gia đình và toàn xã hội.

Tại Trường THCS Phạm Văn Hinh, xã Tây Đô, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được triển khai đồng bộ, tạo môi trường học đường lành mạnh.

Những năm gần đây, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ tại Việt Nam gia tăng đáng báo động. Tỷ lệ học sinh từ 13 đến 15 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8,0% trong năm 2023; ở nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi tỷ lệ này đạt 7,3%. Các sản phẩm thuốc lá điện tử đang len lỏi vào trường học, tác động tiêu cực đến hành vi, lối sống và sức khỏe của học sinh, sinh viên, kéo theo những hệ lụy lâu dài về sức khỏe, kinh tế và trật tự xã hội.

Theo các chuyên gia y tế, một trong những nguyên nhân khiến tình trạng hút thuốc lá trong học sinh gia tăng là do các tác động mạnh từ môi trường xung quanh. Học sinh dễ bị bạn bè rủ rê, muốn thể hiện bản thân, chịu ảnh hưởng bởi áp lực học tập, hoàn cảnh gia đình hoặc đơn giản là tò mò. Không ít em cho rằng hút vài hơi sẽ không gây nghiện, dẫn đến sử dụng thường xuyên và trở thành thói quen khó bỏ. Việc tiếp cận thuốc lá cũng không khó khi sản phẩm được bán rộng rãi tại các quán cà phê, cửa hàng nhỏ lẻ hay các tủ thuốc lá ven đường. Đáng lo ngại hơn, các loại thuốc lá điện tử được thiết kế ngày càng tinh vi, ngụy trang dưới dạng thỏi son, bút viết, lọ kem hay bật lửa khiến giáo viên và phụ huynh khó phát hiện. Nguy cơ pha trộn ma túy trong dung dịch thuốc lá điện tử tiếp tục là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe và an ninh trường học.

Nói về tác hại của thuốc lá đối với trẻ em, Thạc sĩ Nguyễn Văn Thanh, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, cho biết: "Các sản phẩm thuốc lá đều độc hại với sức khỏe con người. Hiện đã có nhiều bằng chứng cho thấy thuốc lá điện tử gây hại tương tự thuốc lá điếu thông thường. Nicotine trong thuốc lá điện tử là chất gây nghiện mạnh, làm trẻ vật vã, khó chịu khi sử dụng. Đặc biệt, nicotine ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển não bộ ở trẻ em, gây suy giảm trí nhớ và nhận thức. Đã có không ít trường hợp học sinh, sinh viên phải nhập viện trong tình trạng kích thích, loạn thần, ảo giác hoặc suy hô hấp do ngộ độc các chất trong thuốc lá điện tử. Ít nhất 40 loại bệnh đã được chứng minh liên quan đến việc hút thuốc, trong đó có các bệnh đường hô hấp, viêm phổi, viêm phế quản, hen phế quản hay viêm tai giữa - là những bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học tập và phát triển của trẻ".

Trước thực trạng đáng lo ngại này, Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ môi trường giáo dục trong sạch, lành mạnh. Sở chỉ đạo các nhà trường đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào kế hoạch công tác hằng năm; lồng ghép giáo dục phòng chống thuốc lá vào các môn học như giáo dục công dân, sinh học, hoạt động trải nghiệm. Quy định cấm hút thuốc tại cơ sở giáo dục được đưa vào tiêu chí xét thi đua cuối năm. Sở Giáo dục và Đào tạo cũng phối hợp với ngành y tế tổ chức cuộc thi tìm hiểu tác hại thuốc lá, các buổi truyền thông, tọa đàm chuyên đề cho học sinh toàn tỉnh. Những hoạt động này góp phần giúp học sinh nhận diện rõ hơn hiểm họa thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới.

Tại Trường THCS Phạm Văn Hinh (xã Tây Đô) công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Thầy Trịnh Đình Thảo, hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Chúng tôi xây dựng nội quy nghiêm cấm hút thuốc, uống rượu bia trong khuôn viên trường. Đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ, giáo viên hằng năm. Nhà trường thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức tuyên truyền pháp luật, trong đó có nội dung phòng chống tác hại thuốc lá. Các môn học đều được lồng ghép giáo dục sức khỏe, tạo môi trường học đường lành mạnh giúp học sinh tránh xa thuốc lá. Nhờ các biện pháp quyết liệt, nhiều năm nay trường duy trì hiệu quả môi trường “không khói thuốc”, góp phần định hình lối sống lành mạnh và ý thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh".

Để ngăn chặn hiệu quả tác hại của thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, nỗ lực của ngành giáo dục và ngành chức năng là rất quan trọng nhưng chưa đủ. Gia đình và cộng đồng phải đóng vai trò then chốt trong việc định hướng, nhắc nhở, giám sát và xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ. Một môi trường sống và học tập an toàn, không khói thuốc chính là góp phần xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh, tự tin, có đủ năng lực học tập, sáng tạo và cống hiến cho xã hội.

Bài và ảnh: Tô Hà