Anh, Pháp và nguy cơ sụp đổ liên minh ủng hộ Ukraine

Việc cựu Thủ tướng Anh Keir Starmer rời nhiệm sở và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chuẩn bị kết thúc nhiệm kỳ đang làm dấy lên lo ngại về khoảng trống lãnh đạo trong “Liên minh những người sẵn lòng” (Coalition of the Willing) - cơ chế do London và Paris khởi xướng nhằm duy trì hỗ trợ Ukraine và tăng cường vai trò an ninh của Châu Âu.

Ông Keir Starmer (bên trái) là một nhân vật hàng đầu trong liên minh các nước sẵn sàng hợp tác, hình ảnh chụp tại phủ tổng thống ở Kyiv vào tháng 5 năm 2025. Ảnh: Getty Images

Theo tờ The Telegraph, trong hơn một năm qua, ông Starmer và ông Macron là hai nhân vật đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối các nỗ lực của hơn 30 quốc gia ủng hộ Ukraine. Hai nhà lãnh đạo đã thúc đẩy các sáng kiến bảo đảm an ninh cho Kyiv sau xung đột, đồng thời dẫn dắt các cuộc thảo luận về khả năng triển khai lực lượng quốc tế nếu đạt được thỏa thuận ngừng bắn và phối hợp bảo vệ các tuyến hàng hải chiến lược.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nước Pháp chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 mà ông Macron không thể tái tranh cử và Anh cũng vừa chứng kiến sự thay đổi lãnh đạo đang đặt ra câu hỏi ai có thể tiếp tục vai trò dẫn dắt liên minh này.

Người kế nhiệm ông Starmer là Thủ tướng Andy Burnham được đánh giá có nhiều kinh nghiệm về điều hành trong nước hơn là đối ngoại. Dù đã lựa chọn Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên tiếp đón sau khi nhậm chức nhằm khẳng định cam kết tiếp tục ủng hộ Kyiv, ông Burnham vẫn được cho là cần thêm thời gian để khẳng định vai trò trên trường quốc tế.

Trong khi đó, Pháp đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Theo APA, các quan chức Anh đã bắt đầu đánh giá những tác động có thể xảy ra nếu các ứng viên như Marine Le Pen hoặc Jean-Luc Mélenchon giành chiến thắng. Cả hai đều từng bày tỏ lập trường hoài nghi hơn đối với các chính sách của Tổng thống Macron về Ukraine và quan hệ với Nga. Nguồn tin cho biết London đặc biệt quan tâm đến khả năng chính quyền mới tại Paris có thể xem xét lại vai trò của Pháp trong “Liên minh những người sẵn lòng”, cũng như ảnh hưởng đối với cơ chế chia sẻ thông tin tình báo và hợp tác quốc phòng giữa hai nước.

Thủ tướng Anh Andy Burnham (bên trái) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại một căn cứ hải quân ở Portsmouth. Ảnh: EPA.

Đức là ứng viên sáng giá nhất để lấp khoảng trống lãnh đạo nếu vai trò của Pháp suy giảm. Tuy nhiên, Thủ tướng Friedrich Merz đang chịu sức ép từ những bất đồng trong liên minh cầm quyền và các tranh cãi về chính sách đối với Nga. Berlin đến nay vẫn chưa cam kết tham gia một lực lượng quốc tế bảo đảm ngừng bắn tại Ukraine như Anh và Pháp đề xuất.

Bên cạnh đó, Ba Lan và Italy, hai thành viên còn lại trong nhóm năm cường quốc châu Âu (G5), cũng chưa sẵn sàng đảm nhận vai trò dẫn dắt. Cả Thủ tướng Donald Tusk và Thủ tướng Giorgia Meloni đều ưu tiên các vấn đề chính trị trong nước và chưa ủng hộ việc triển khai binh sĩ tới Ukraine.

Theo các nhà quan sát được The Telegraph dẫn lời, nếu châu Âu không duy trì được một cơ chế lãnh đạo đủ mạnh sau khi ông Macron rời nhiệm sở, “Liên minh những người sẵn lòng” có thể đối mặt với nguy cơ mất động lực trong bối cảnh cuộc xung đột Nga - Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc và Mỹ ngày càng yêu cầu các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm về an ninh khu vực.

Nhật Lệ

Nguồn: The Telegraph, APA.