Y tế thông minh bắt đầu từ dữ liệu an toàn

Đăng ký khám bệnh chỉ mất ít phút, kết quả xét nghiệm được trả qua mã QR, thanh toán viện phí không dùng tiền mặt... Những tiện ích này đang dần trở nên quen thuộc tại nhiều cơ sở y tế trên địa bàn Thanh Hóa khi bệnh án điện tử được triển khai đồng bộ. Rõ ràng, việc quản lý và bảo đảm an toàn dữ liệu đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của ngành y tế.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hợp Lực sử dụng bệnh án điện tử trong quá trình thăm khám cho người bệnh.

Dữ liệu số thay đổi cách vận hành

Đến khám sức khỏe định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hợp Lực, chị Mai Thị Hương, phường Ngọc Sơn không còn phải mang theo tập hồ sơ khám bệnh như trước. Sau khi đăng ký thông tin, chị nhanh chóng được hướng dẫn vào phòng khám. Kết thúc buổi khám, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được trả qua mã QR trên điện thoại; viện phí cũng được thanh toán trên ứng dụng.

Chị Hương chia sẻ: "Đi khám bây giờ thuận tiện hơn nhiều. Tôi không phải chờ đợi lâu, cũng không phải mang theo nhiều giấy tờ. Sau khi khám xong chỉ cần quét mã QR là có thể xem kết quả ngay trên điện thoại, thanh toán viện phí cũng rất nhanh".

Sự thay đổi trong quy trình khám, chữa bệnh bắt đầu từ việc các bệnh viện đưa bệnh án điện tử vào vận hành. Tại Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hợp Lực, toàn bộ hồ sơ khám, chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và đơn thuốc đều được lưu trữ trên hệ thống. Khi người bệnh tái khám, bác sĩ có thể nhanh chóng truy cập lịch sử điều trị, theo dõi diễn biến bệnh và đối chiếu kết quả giữa các lần khám mà không phải tìm kiếm hồ sơ giấy như trước.

Bác sĩ CKII Dương Tất Linh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hợp Lực, cho biết: "Bệnh án điện tử giúp thay đổi phương thức quản lý hồ sơ người bệnh. Dữ liệu được cập nhật thường xuyên, lưu trữ tập trung giúp bác sĩ khai thác thông tin nhanh hơn, hỗ trợ chẩn đoán và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Việc số hóa hồ sơ giúp giảm áp lực lưu trữ hồ sơ giấy, tiết kiệm thời gian cho cán bộ y tế và người bệnh. Khi hội chẩn hoặc chuyển tuyến, dữ liệu được chia sẻ nhanh hơn, hạn chế việc thực hiện lại các xét nghiệm đã có kết quả".

Đến nay, 100% bệnh viện trên địa bàn tỉnh đã triển khai bệnh án điện tử; trong đó có 33 bệnh viện chính thức bỏ hoàn toàn bệnh án giấy và vận hành trên môi trường số. Đây là cơ sở để ngành y tế từng bước hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Ngành y tế Thanh Hóa cũng đang tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu và kết nối với các hệ thống dùng chung. Theo bác sĩ CKII Phùng Đức Toàn, Trưởng Phòng Nghiệp vụ y - dược, Sở Y tế Thanh Hóa: "Việc kết nối bệnh án điện tử với Bộ Y tế, Bảo hiểm Xã hội và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được thực hiện theo lộ trình phù hợp, ưu tiên các đơn vị đáp ứng điều kiện hạ tầng kỹ thuật để triển khai trước. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và cập nhật đồng bộ, việc tra cứu thông tin phục vụ khám, chữa bệnh và quản lý sẽ thuận lợi hơn".

Bảo đảm an toàn dữ liệu trong chuyển đổi số y tế

Việc triển khai bệnh án điện tử giúp các cơ sở y tế hình thành nguồn dữ liệu phục vụ khám, chữa bệnh, quản lý và điều hành. Tuy nhiên, cùng với lượng dữ liệu ngày càng lớn là yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin. Khác với nhiều loại dữ liệu khác, hồ sơ bệnh án điện tử chứa thông tin cá nhân, lịch sử khám, chữa bệnh và nhiều dữ liệu chuyên môn liên quan trực tiếp đến người bệnh. Nếu không được quản lý chặt chẽ, nguy cơ rò rỉ dữ liệu có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư của người dân và hoạt động của cơ sở y tế.

Theo ông Hoàng Đăng Trưởng, Trưởng Phòng Kinh doanh Công ty CP MISA: "Cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, các cơ sở y tế cần xây dựng quy trình quản lý, phân quyền khai thác dữ liệu và nâng cao nhận thức cho cán bộ, nhân viên. Thực tế, nhiều sự cố mất an toàn thông tin xuất phát từ thao tác của người sử dụng nếu không được hướng dẫn và kiểm soát chặt chẽ".

Tại Bệnh viện Đa khoa ACA Thanh Hóa, hệ thống được phân quyền theo từng nhóm người dùng; mọi hoạt động truy cập, khai thác dữ liệu đều được kiểm soát. Dữ liệu được sao lưu định kỳ, kết hợp xác thực nhiều lớp và giám sát hệ thống nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn thông tin. Bác sĩ Nguyễn Hữu Cần, Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa ACA Thanh Hóa, cho biết: "Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người sử dụng tuân thủ đúng quy trình. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng kỹ thuật, bệnh viện thường xuyên tổ chức tập huấn cho cán bộ, nhân viên về quy trình sử dụng hệ thống, bảo mật dữ liệu người bệnh và kỹ năng nhận diện các nguy cơ mất an toàn thông tin".

Ngành y tế Thanh Hóa xác định bảo đảm an toàn dữ liệu là yêu cầu bắt buộc trong quá trình chuyển đổi số. Bác sĩ CKII Phùng Đức Toàn cho biết, các yêu cầu về an toàn thông tin được đặt ra ngay từ khi triển khai bệnh án điện tử. Hệ thống phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định của Bộ Y tế đối với hoạt động khám, chữa bệnh trên môi trường số.

Để nâng cao năng lực bảo vệ dữ liệu, Sở Y tế yêu cầu các đơn vị định kỳ đánh giá mức độ an toàn thông tin, thực hiện sao lưu dữ liệu, xây dựng phương án ứng phó với sự cố an ninh mạng và thường xuyên rà soát các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến hệ thống. Ngành cũng phối hợp với lực lượng công an và các đơn vị chuyên trách trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Năm 2026, ngành y tế Thanh Hóa đặt mục tiêu đào tạo, tập huấn về an toàn, an ninh mạng cho 100% cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin tại các cơ sở y tế. Đây là giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản trị, vận hành và bảo vệ hệ thống dữ liệu khi các dịch vụ y tế số tiếp tục được mở rộng.

Bài và ảnh: Hồng Tư