Xây dựng mô hình nông nghiệp ứng phó với biến đổi khí hậu

Những năm gần đây thời tiết có nhiều diễn biến phức tạp với những hình thái thời tiết cực đoan như rét đậm, rét hại, dông, mưa to gây lũ ống, lũ quét, ngập úng cục bộ, sạt lở đất... khiến nhiều diện tích hoa màu, nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại nặng nề. Ðể ứng phó với sự khắc nghiệt của thời tiết, giảm thiểu rủi ro, các địa phương đã khuyến khích người dân chuyển từ sản xuất theo cách truyền thống sang hướng thích ứng biến đổi khí hậu, hình thành các mô hình nông nghiệp thông minh để giảm rủi ro và bền vững với môi trường.

Mô hình lúa giảm phát thải nhà kính tại xã Yên Trường.

Để nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp và môi trường đã tăng cường kiểm tra thực tế sản xuất, chỉ đạo đảm bảo khung lịch thời vụ; hướng dẫn người dân các biện pháp kỹ thuật chăm sóc lúa và các cây trồng màu, cây ăn quả giai đoạn ra hoa, đậu quả. Đồng thời, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành trồng trọt, phát triển, nâng cao chất lượng các cây trồng chủ lực, chú trọng áp dụng sản xuất theo quy trình an toàn; tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa quy mô lớn, tập trung theo chuỗi giá trị.

Một trong những dự án góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, sản xuất xanh bền vững đang được triển khai tại nhiều địa phương là Dự án “Giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng tín chỉ carbon trong sản xuất lúa tại tỉnh Thanh Hóa” do Sở Nông nghiệp và Môi trường ký kết hợp đồng với một doanh nghiệp Nhật Bản, với quy mô diện tích phấn đấu đến năm 2030 đạt 50.000ha. Xã Yên Trường là một trong những địa phương được chọn xây dựng thí điểm mô hình giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng tín chỉ carbon trong sản xuất lúa với diện tích ban đầu là hơn 90ha. Đến nay, qua theo dõi đánh giá thực tế trên đồng ruộng và kết quả lấy mẫu khí, phân tích và tính toán lượng giảm phát thải khí metan, tạo tín chỉ carbon cho thấy việc ứng dụng phương pháp tưới khô xen kẽ đã giảm được so với ruộng sử dụng phương pháp tưới ngập truyền thống là 4,84 tấn CO2 quy đổi/ha, tương đương 4,84 tín chỉ carbon/ha. Việc nhân rộng mô hình này không chỉ mang lại thu nhập mới cho nông dân, mà còn góp phần vào nỗ lực chung của quốc gia trong ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cùng với sản xuất lúa thích ứng với biến đổi khí hậu, các mô hình sản xuất rau an toàn, rau hữu cơ trong nhà màng, nhà lưới theo phương pháp thủy canh, tưới nhỏ giọt tiết kiệm... cũng được người dân phát triển mạnh tại nhiều địa phương trong tỉnh.

Theo đó, xu hướng sản xuất nông nghiệp xanh, an toàn đã và đang phát triển mạnh mẽ ở tất cả các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản tại các địa phương. Toàn tỉnh hiện có 2.471ha sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP, gần 5.100ha sản xuất hữu cơ và hơn 13ha đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế, 645 sản phẩm OCOP, trên 1.300 cơ sở chế biến nông - lâm - thủy sản, trong đó có khoảng 190 cơ sở nhỏ và vừa đã được đầu tư công nghệ hiện đại.

Không chỉ các mô hình nông nghiệp ứng phó với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực trồng trọt phát huy được hiệu quả, nhiều trang trại chăn nuôi cũng đã áp dụng mô hình hữu cơ, tuần hoàn vào quá trình sản xuất. Người dân đã thay đổi từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, quy mô lớn, liên kết theo chuỗi. Thay vì chăn thả ngoài trời, nhiều hộ dân, HTX đã chuyển sang hình thức nuôi nhốt tập trung giúp đàn vật nuôi được phòng, chống dịch bệnh và phát triển tốt hơn. Trang trại của gia đình ông Đỗ Văn Hoan ở xã Cẩm Tân nhờ sản xuất theo hướng hữu cơ tuần hoàn đã tạo ra các sản phẩm được thị trường đón nhận. Trung bình mỗi năm, gia đình ông xuất chuồng gần 2.000 con lợn thịt, 30 con bò, bán hơn 200 tấn phân trùn quế, 15 tấn hoa quả các loại, trừ chi phí cho lợi nhuận khoảng 700 triệu đồng.

Việc thay đổi tư duy sản xuất từ làm theo kinh nghiệm, thuận tự nhiên sang áp dụng khoa học công nghệ giúp nông dân chủ động trong sản xuất, khắc phục được tính mùa vụ, giảm sự lệ thuộc vào thời tiết, khí hậu, đã đem lại những hiệu quả tích cực trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Qua đó, tạo ra những sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao quanh năm, đáp ứng nhu cầu thị trường, mang lại thu nhập cao, ổn định cho người nông dân, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bài và ảnh: Lương Khánh