Tuân thủ quy định cập cảng chỉ định để phát triển nghề cá bền vững

Luật Thủy sản 2017 quy định tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên bắt buộc phải cập cảng cá chỉ định để bán hải sản. Thông qua việc cập cảng, lực lượng chức năng cũng thực hiện kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác xa bờ, nhất là giám sát việc vận hành thiết bị giám sát hành trình. Với việc chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, các cảng cá, nhất là cảng chỉ định không chỉ là nơi giao thương hàng hóa mà còn là “mắt xích” quan trọng trong việc kiểm soát nguồn gốc thủy sản, chung tay cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC).

Tàu thuyền cập cảng cá Lạch Bạng, phường Hải Bình. Ảnh: Lê Thanh

Với bờ biển dài, ngư trường rộng lớn nên khai thác thủy sản từ lâu đã trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Hiện, tỉnh Thanh Hóa có đội tàu khai thác hùng hậu, với 6.214 tàu cá, trong đó 987 tàu có chiều dài từ 15m trở lên; hàng năm cung cấp cho thị trường hơn 140.000 tấn thủy sản các loại. Theo đó, để phát huy và xây dựng nghề cá tiến tới hiện đại, bền vững cũng như thực hiện các khuyến nghị của EC, nhất là trong truy xuất nguồn gốc thủy sản, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp từ đầu tư hạ tầng nghề cá đến công tác tuyên truyền, vận động.

Theo thống kê, tỉnh Thanh Hóa có 4 cảng cá được Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định công bố là cảng cá chỉ định cho tàu cá hoạt động ở vùng khơi trở ra cập cảng, gồm: Cảng cá Lạch Hới (phường Sầm Sơn); Cảng cá Lạch Bạng (phường Hải Bình); Cảng cá Hòa Lộc (xã Hoa Lộc) và Cảng cá Hải Châu (phường Ngọc Sơn). Trong đó, Cảng cá Hải Châu mới được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố quyết định tháng 12/2025. Các cảng cá chỉ định được đầu tư hạ tầng hoàn chỉnh, hiện đại, với dây chuyền xếp dỡ hàng hóa đồng bộ, cơ giới hóa khoảng 90%, đáp ứng yêu cầu “lên cá”, vận chuyển, giao thương của tàu thuyền, thương nhân.

Ông Lê Văn Thăng, Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa, cho biết: “Việc gia tăng số lượng, vận hành đồng bộ 4 cảng cá chỉ định không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động, giao thương cho các chủ tàu, thương lái mà còn thuận lợi hơn cho lực lượng chức năng, đơn vị chuyên môn trong quản lý, giám sát hiệu quả sản lượng thủy sản khai thác và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Tuy nhiên, làm thế nào để quản lý, vận hành các cảng chỉ định hiệu quả là một bài toán khó. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng, góp phần thực hiện nghiêm quy định về chống khai thác IUU”.

Tại Cảng cá Hải Châu, mặc dù là cảng chỉ định “ít tuổi” nhất trong tỉnh, song, hoạt động của tàu thuyền khá nhộn nhịp. Trong 2 tháng đầu năm đã ghi nhận hàng trăm lượt tàu thuyền trong, ngoài tỉnh cập bến để bán sản phẩm. Ông Bùi Văn Dũng, Chủ tàu TH-91732 TS, cho biết: “Theo quy định, tàu của chúng tôi phải cập cảng chỉ định để “lên cá”, khai báo các thông số giám sát hành trình và xác nhận nguồn gốc sản phẩm. Từ khi Cảng cá Hải Châu đủ điều kiện “đón” và xác nhận nguồn gốc sản phẩm, việc cập cảng của các tàu thuận tiện hơn, không phải chờ đợi, nhờ đó, sản phẩm bảo đảm chất lượng cao nhất”.

Đoàn công tác của tỉnh kiểm tra hoạt động “lên cá” của tàu thuyền tại Cảng cá Hải Châu (phường Ngọc Sơn).

Xác định giám sát chặt chẽ việc cập cảng của tàu thuyền là một trong những nội dung trọng tâm trong thực hiện Luật Thủy sản và quy định về chống khai thác IUU, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai hàng loạt giải pháp, từ đầu tư hạ tầng đến siết chặt quản lý tàu cá cập, rời cảng. Trong đó, Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa đã phối hợp với lực lượng chức năng và các xã, phường ven biển siết chặt công tác quản lý tàu cá ra vào cảng, giám sát nghiêm việc ghi chép nhật ký khai thác của tàu thuyền. Đồng thời, huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, nạo vét luồng lạch để tàu cập bến an toàn, thuận tiện cho việc “lên cá” và xuất, nhập cảng của tàu thuyền công suất lớn.

Cùng với đó, để quản lý, vận hành hiệu quả các cảng cá chỉ định, Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa đã kiện toàn bộ máy nhân sự tại các trạm kiểm soát, đảm bảo trực 24/7 để thực hiện đầy đủ quy trình giám sát tàu cá ra, vào cảng. Tại các cảng cá chỉ định, quy trình quản lý được thực hiện nghiêm ngặt qua 3 bước then chốt, như: Kiểm soát ra vào, giám sát sản lượng và số hóa dữ liệu nghề cá thông qua ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) giúp dữ liệu được cập nhật liên thời gian thực, phục vụ hiệu quả cho công tác thanh tra, kiểm tra của các đoàn liên ngành.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, từ đầu năm 2026 đến nay, Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa đã giám sát 3.140lượt/1.103 tàu làm thủ tục xuất bến và 3.244 lượt/1.114 tàu làm thủ tục nhập cảng qua hệ thống eCDT, với gần 6.000 tấn thủy sản bốc dỡ qua cảng. Cùng với đó, lực lượng chức năng đã cấp 1 giấy chứng nhận thủy sản khai thác (CC) cho hơn 12,3 tấn nguyên liệu, góp phần minh bạch nguồn gốc thủy sản của tỉnh.

Với sự vận hành nhịp nhàng và kỷ cương tại các cảng cá chỉ định, Thanh Hóa đang hoàn thành các quy định, khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU và từng bước khẳng định vị thế của một trung tâm nghề cá lớn của khu vực miền Trung, hướng tới mục tiêu xuất khẩu thủy sản bền vững.

Lê Thanh