Thanh Hóa dồn lực cho mục tiêu xuất khẩu 8,5 tỷ USD

9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Thanh Hóa đạt 5,887 tỷ USD, tăng 11,5% so với cùng kỳ, bằng 69,3% kế hoạch năm. Kết quả ấy ghi nhận nỗ lực của doanh nghiệp (DN) và sự đồng hành của các cấp, các ngành. Song, để chạm mục tiêu 8,5 tỷ USD, chặng đường còn lại đòi hỏi quyết tâm được cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực, hiệu quả.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao (tại xã Hoa Lộc) cung cấp nguyên liệu phục vụ chế biến xuất khẩu.

Giữ đà tăng trưởng trước sức ép thị trường

Trong bối cảnh xung đột, chiến tranh diễn ra ở nhiều khu vực. Chiến tranh thương mại, chính sách thuế đối ứng ảnh hưởng mạnh đến kinh tế toàn cầu, nhất là các nền kinh tế có độ mở lớn, trong đó có Việt Nam. Chi phí nguyên, nhiên liệu, vận tải, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường tạo sức ép lên sản xuất. Với những ngành sử dụng nhiều lao động, biến động thị trường còn tác động trực tiếp đến việc làm, thu nhập của công nhân.

Nhờ chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp, nền tảng xuất khẩu của tỉnh vẫn được mở rộng. Từ 137 DN xuất khẩu năm 2021, đến nay Thanh Hóa có 355 DN; thị trường tăng từ 52 lên 68 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hàng hóa của tỉnh từng bước khẳng định chỗ đứng tại những thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia.

Cơ cấu hàng xuất khẩu với 55 chủng loại hàng hóa cũng cho thấy sự chuyển dịch cùng quá trình phát triển công nghiệp. Bên cạnh nông, lâm, thủy sản, các nhóm sản phẩm sau hóa dầu, may mặc, da giày, lốp ô tô ngày càng có vai trò quan trọng. Sự phát triển của DN có vốn đầu tư nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực may mặc, da giày, góp phần mở rộng quy mô sản xuất và thị trường.

Ý nghĩa của tăng trưởng xuất khẩu vì thế vượt ra ngoài giá trị kim ngạch. Đó còn là đầu ra cho sản phẩm, việc làm cho người lao động, động lực đổi mới công nghệ và tổ chức sản xuất. Giữ được nhịp xuất khẩu cũng là giữ nhịp hoạt động của nhà máy, vùng nguyên liệu và sinh kế của nhiều gia đình.

Theo báo cáo của Sở Công Thương, dù kim ngạch chung tăng trưởng, vẫn có 11/22 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh giảm so với cùng kỳ. Một số DN chế biến nông sản gặp khó khăn về vùng nguyên liệu. Hạn chế về công nghệ, năng suất, năng lực quản trị cùng ảnh hưởng của thiên tai tiếp tục đặt ra yêu cầu củng cố sức cạnh tranh từ bên trong.

Để hoàn thành kế hoạch xuất khẩu năm, 3 tháng cuối năm 2026 cần đạt thêm 2,613 tỷ USD. Con số này cho thấy áp lực tăng tốc rất rõ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, sát thực tế giữa cơ quan quản lý và cộng đồng DN.

Từ bản lĩnh thích ứng đến năng lực cạnh tranh

Trước những thay đổi của thị trường, DN là chủ thể trực tiếp lựa chọn phương án ứng phó. Nâng chất lượng, tiết giảm chi phí, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường đang trở thành yêu cầu thường xuyên. Khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào mức độ chủ động chuẩn bị của từng đơn vị, từ nguồn nguyên liệu đến năng lực đáp ứng đơn hàng.

Điển hình là Công ty CP Xuất nhập khẩu thủy sản Thanh Hóa, DN “đầu tàu” của tỉnh trong lĩnh vực xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Với công suất chế biến khoảng 20 ngàn tấn sản phẩm mỗi năm, công ty tạo việc làm cho gần 300 lao động trực tiếp. Sản phẩm chủ lực là ngao, được xuất khẩu sang các nước Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp, Mỹ... Việc tiếp cận thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt đặt DN trước đòi hỏi bền bỉ về chất lượng.

9 tháng năm 2026, công ty xuất khẩu 11 ngàn tấn sản phẩm, đạt khoảng 20 triệu USD, bằng 65% so với kế hoạch năm 2026. DN vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định nhờ đầu tư vùng nuôi trồng an toàn, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế. Hiện, DN đang tập trung sản xuất cho các đơn hàng cuối năm, đồng thời định hướng phát triển sản phẩm mới, mở rộng sang thị trường mới. Đây là hướng đi nhằm tăng dư địa tiêu thụ và phân tán rủi ro thị trường.

Từ thực tiễn của DN có thể thấy, cánh cửa xuất khẩu được mở bằng năng lực đáp ứng những yêu cầu cụ thể của khách hàng. Ưu đãi thương mại tạo điều kiện tiếp cận, còn chất lượng ổn định, tiến độ giao hàng và khả năng truy xuất nguồn gốc giúp duy trì quan hệ hợp tác. Mỗi thị trường mới vì vậy cần được tiếp cận trên cơ sở nghiên cứu kỹ nhu cầu, tiêu chuẩn và hiệu quả kinh doanh.

Các hiệp định thương mại tự do mở thêm cơ hội, song khả năng tận dụng phụ thuộc vào sự chuẩn bị của DN. Việc hiểu quy tắc xuất xứ, hoàn thiện hồ sơ và tổ chức nguồn nguyên liệu phù hợp cần gắn với kế hoạch sản xuất. Hỗ trợ DN khai thác các hiệp định phải đi vào từng vướng mắc, giúp cơ hội hội nhập chuyển thành đơn hàng và giá trị thực tế.

Cùng với DN xuất khẩu trực tiếp, cần quan tâm năng lực tham gia chuỗi cung ứng của DN trong nước. Sự kết nối với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có thể mở rộng đầu ra cho sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ. Muốn hợp tác bền vững, DN phải từng bước nâng trình độ quản trị, kỷ luật sản xuất và tính ổn định của chất lượng.

Đồng hành để tạo sức bật cuối năm

Tỉnh Thanh Hóa đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp, tháo gỡ khó khăn; hỗ trợ DN đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh (SXKD), đồng thời chủ động mở rộng thị trường, nâng chất lượng sản phẩm để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026. Tỉnh đã ban hành chính sách hỗ trợ vận tải biển và DN vận chuyển hàng hóa bằng container qua Cảng biển Nghi Sơn. Những chính sách này hướng tới giảm trở ngại về logistics, mở rộng cơ hội giao thương, qua đó “tiếp sức’’ cho các hoạt động SXKD hàng hóa xuất khẩu của các DN trên địa bàn tỉnh tiếp tục tăng trưởng.

Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Trưởng Phòng Xuất nhập khẩu, Sở Công Thương, hoạt động xuất khẩu không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn tạo điều kiện cho DN nâng cao trình độ quản trị, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh. Nhu cầu mua sắm cuối năm là cơ hội thúc đẩy các nhóm hàng có thế mạnh như dệt may, da giày, hoa quả đóng hộp, thủy sản chế biến. Mặt khác, các tháng cuối năm bắt đầu vào thời vụ của một số mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao. Sở Công Thương đã và đang đồng hành cùng DN trong hỗ trợ thông tin thị trường, kết nối giao thương và tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế...; cảnh báo sớm về rào cản kỹ thuật và phòng vệ thương mại, giúp DN chủ động điều chỉnh, hạn chế những chi phí phát sinh từ việc chuẩn bị thiếu đầy đủ. Ông Thắng cho rằng, các DN trong tỉnh cần khai thác triệt để cơ hội xuất khẩu vào các thị trường lớn như Mỹ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Bên cạnh đó, đẩy mạnh hoạt động đàm phán để xúc tiến thương mại đến các thị trường còn dư địa phát triển.

Về lâu dài, sức cạnh tranh xuất khẩu phải được tạo dựng từ chất lượng môi trường đầu tư, nguồn nhân lực và hạ tầng. Cải cách thủ tục hành chính cần tiếp tục đi vào thực chất; đào tạo lao động phải gắn với nhu cầu sử dụng. Hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và kết nối với quốc lộ, cao tốc, cảng biển sẽ góp phần giảm chi phí, tăng khả năng lưu thông hàng hóa.

Cảng biển Nghi Sơn cần được phát huy trong mối liên kết với các trung tâm sản xuất và dịch vụ logistics. Cùng với thu hút đầu tư, cần khuyến khích DN đổi mới công nghệ, nâng năng suất, gia tăng giá trị sản phẩm. Đối với nông sản, thủy sản, cần chú trọng liên kết giữa vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến, bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng yêu cầu chất lượng. Đây là nền tảng để tăng trưởng xuất khẩu có chiều sâu, tạo thêm khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường quốc tế.

Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 8,5 tỷ USD đang đặt ra yêu cầu cao cho chặng nước rút. Phía sau mỗi con số là nhịp máy, công sức người lao động và niềm tin của đối tác. Khi có sự “vào cuộc” quyết liệt của các cấp, các ngành chức năng và nỗ lực, chủ động của DN, lợi thế xuất khẩu sẽ có thêm điều kiện chuyển thành kết quả. Nỗ lực hôm nay cũng là tạo dựng nền tảng xuất khẩu bền vững cho Thanh Hóa trong những năm tiếp theo.

Bài và ảnh: Thùy Dương