Từ nghị trường đến cuộc sống (Bài 1): Kiến tạo chính sách, khơi nguồn chuyển động

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND giai đoạn 2021-2026 khép lại, đánh dấu một chặng đường hoạt động nhiều dấu ấn trong bối cảnh đất nước đối mặt những biến động chưa từng có, với những vấn đề mới, khó và chưa từng có trong tiền lệ. Cùng với những quyết sách mang tầm “quốc kế” nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nhiều cơ chế, chính sách đã được ban hành kịp thời để giải quyết các vấn đề “dân sinh”, từ hỗ trợ phục hồi sản xuất, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân đến chăm lo các nhóm yếu thế.

Nghị quyết số 248/HĐND góp phần thu hút các hãng vận tải mở tuyến container, thúc đẩy hoạt động tại Cảng Nghi Sơn ngày càng sôi động và tăng thu ngân sách. Ảnh: Minh Hằng

Với tầm nhìn dài hạn, Quốc hội khóa XV đã dành ưu tiên cao cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng hành lang pháp lý cho những vấn đề mới, xu hướng mới, tạo khuôn khổ để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số. Nhiều đạo luật quan trọng được thông qua, đang từng bước mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

Cùng với đó, Quốc hội cũng ban hành nghị quyết triển khai các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ, giải quyết kịp thời khó khăn cho doanh nghiệp và chính sách an sinh. Các chính sách như giảm thuế giá trị gia tăng, sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế với lộ trình liên thông khám chữa bệnh, hay việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, phát triển văn hóa, phòng chống ma túy... đã trực tiếp tác động đến đời sống xã hội, hỗ trợ phục hồi kinh tế sau đại dịch và nâng cao chất lượng an sinh xã hội.

Điển hình, tại Nghị quyết số 103/2023/QH15 ngày 9/11/2023 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2024; Nghị quyết số 104/2023/QH15 ngày 10/11/2023 về dự toán ngân sách Nhà nước năm 2024, Quốc hội đã cho phép sử dụng nguồn cắt giảm, tiết kiệm 5% chi thường xuyên của ngân sách để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Với “mệnh lệnh từ trái tim”, chủ trương nhân văn này nhanh chóng được các địa phương cụ thể hóa bằng những chương trình hành động thiết thực.

Tại Thanh Hóa, từ sự chỉ đạo của Trung ương, Chỉ thị số 22-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về cuộc vận động hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ còn khó khăn về nhà ở trong giai đoạn 2024-2025, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã được triển khai quyết liệt, lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Từ nguồn ngân sách Nhà nước 388 tỷ đồng, đã “kích hoạt” mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa với hơn 1.230 tỷ đồng cùng hàng chục nghìn ngày công lao động chung tay dựng xây 14.780 “ngôi nhà mơ ước”. Với nhiều người dân, đó không chỉ là mái ấm mới, mà còn là “ngôi nhà của Đảng”, là sự sẻ chia, đùm bọc của cộng đồng, hướng mỗi người yếu thế với niềm tin vào tương lai mới.

Quyết sách của HĐND tỉnh trong nhiệm kỳ tập trung tạo dư địa tăng trưởng mới thông qua phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng an sinh xã hội. (Trong ảnh: Cầu Xuân Quang khánh thành năm 2025 - nối nhịp phát triển trên dòng sông Mã).

Câu chuyện của gia đình bà Nguyễn Thị Hưng ở phường Đào Duy Từ là một trong những minh chứng đầy xúc động cho ý nghĩa nhân văn của chương trình. Trước đây, gia đình bà thuộc diện hộ nghèo, căn nhà cấp bốn đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng không có khả năng sửa chữa. Năm 2024, từ nguồn hỗ trợ 80 triệu đồng của chương trình cùng sự giúp sức của bà con lối xóm bằng những ngày công lao động, một mái nhà mới đã được dựng lên. Gia đình bà từ đây có chỗ ở ổn định, có thêm động lực vươn lên phát triển sinh kế, từng bước cải thiện cuộc sống.

Với Thanh Hóa - vùng đất từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi gắm: “Thanh Hóa muốn trở thành tỉnh kiểu mẫu nhất định được, vì người đông, đất rộng, của nhiều”. Khát vọng ấy vẫn luôn được nhiều thế hệ lãnh đạo của Trung ương, của tỉnh, đau đáu với niềm tin và kỳ vọng. Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị được ví như “ánh sáng soi đường”, định hình những chiến lược để xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh phát triển nhanh và bền vững, một cực tăng trưởng mới ở khu vực Bắc Trung bộ. Cụ thể hóa mục tiêu Thanh Hóa đẹp giàu, Nghị quyết số 37/2021/QH15 ngày 13/11/2021 (Nghị quyết số 37/QH15) về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa được xem là một bước “mở khóa thể chế”, trao thêm dư địa và công cụ chính sách để địa phương chủ động hơn trong quản lý, huy động nguồn lực và thúc đẩy phát triển.

Từ nguồn 3.000 tỷ đồng ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho Thanh Hóa theo cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 37/2021/QH15, HĐND tỉnh đã ban hành các nghị quyết phân bổ vốn cho 23 dự án phát triển hạ tầng kỹ thuật và tái định cư trong Khu Kinh tế Nghi Sơn. Nguồn lực này góp phần nâng cao năng lực hạ tầng logistics, cải thiện môi trường đầu tư và mở rộng không gian phát triển của khu kinh tế động lực.

Nhiều công trình giao thông và hạ tầng đô thị đang được triển khai tích cực, như dự án hoàn thiện tuyến đường từ Quốc lộ 1A đến Nhà máy giày Annora, cải tạo tuyến đường vào khu xử lý chất thải rắn Trường Lâm, chỉnh trang vỉa hè và hệ thống chiếu sáng tuyến Đông - Tây 2; đồng thời đẩy nhanh các tuyến đường kết nối khu cảng phía Nam Khu Kinh tế Nghi Sơn.

Song song với đó, các khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng các khu công nghiệp cũng đang được triển khai khẩn trương, như khu tái định cư Phú Lâm phục vụ dự án Nhà máy điện mặt trời Thanh Hóa I và các khu tái định cư phục vụ Khu Công nghiệp Đồng Vàng. Những dự án này không chỉ giúp người dân sớm ổn định nơi ở, mà còn tạo quỹ đất sạch để thu hút các dự án đầu tư mới.

Cùng với vai trò kiến tạo thể chế của Quốc hội, HĐND tỉnh Thanh Hóa nhiệm kỳ 2021-2026 cũng đã thể hiện rõ vai trò hoạch định chính sách cho phát triển địa phương. Trong nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã xem xét, thông qua 833 nghị quyết trên nhiều lĩnh vực, trong đó 753 nghị quyết liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội. Số lượng nghị quyết được ban hành hằng năm khá lớn, bảo đảm đúng trình tự, thẩm quyền và được giám sát chặt chẽ trong quá trình triển khai thực hiện.

Một trong những chính sách được đánh giá là “đúng” và “trúng” là Nghị quyết số 248/2022/NQ-HĐND ngày 13/7/2022 về việc ban hành chính sách hỗ trợ các phương tiện vận tải biển quốc tế và nội địa; hỗ trợ doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng container qua Cảng Nghi Sơn (Nghị quyết số 248/HĐND). Cùng với hãng tàu CMA-CGM mở lại tuyến hàng hải quốc tế sau thời gian bị ảnh hưởng do dịch COVID-19, đến nay, đã có thêm 2 hãng tàu mở tuyến container trung chuyển và nội địa, từng bước kết nối hàng hóa của khu vực với các trung tâm trung chuyển quốc tế.

Hạ tầng khu tái định cư Phú Lâm, phục vụ giải phóng mặt bằng dự án Nhà máy điện mặt trời Thanh Hóa I được đầu tư đồng bộ bằng nguồn ngân sách Trung ương phân bổ lại cho tỉnh Thanh Hóa từ cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 37/QH15.

Đánh giá về hiệu quả của chính sách này, ông Trần Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, nhận định: “Thanh Hóa là một trong những địa phương tiên phong trong việc nghiên cứu và ban hành các chính sách hỗ trợ hãng tàu và doanh nghiệp khai thác dịch vụ logistics qua cảng. Những cơ chế này đã tạo động lực rất lớn để các hãng tàu mạnh dạn mở tuyến và duy trì dịch vụ container. Nếu chỉ tính toán đơn thuần về hiệu quả thị trường, nhiều hãng tàu có thể lựa chọn các cảng khác trong khu vực. Tuy nhiên, nhờ chính sách hỗ trợ kịp thời và môi trường khai thác ổn định, các hãng tàu vẫn cam kết gắn bó, duy trì tần suất chuyến đều đặn, góp phần kết nối hàng hóa Nghi Sơn với các trung tâm trung chuyển quốc tế”.

Ở góc độ hãng tàu khai thác, ông Cáp Trọng Cường, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Macstar chia sẻ: "Sau khi duy trì ổn định tuyến vận tải container trung chuyển Nghi Sơn - Hải Phòng với tần suất 2 chuyến/tuần từ tháng 7/2025, Macstar đang có kế hoạch mở rộng hoạt động. Dự kiến cuối năm nay, chúng tôi sẽ đưa thêm một tàu container vào khai thác tại Cảng Nghi Sơn, nâng tần suất lên 3 - 4 chuyến mỗi tuần, qua đó gia tăng năng lực vận chuyển và mở rộng mạng lưới kết nối hàng hóa qua cảng”.

Từ những quyết sách đúng đắn đến cơ chế giám sát chặt chẽ, hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp đã và đang tạo nên những chuyển động tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội. Không chỉ định hình tầm nhìn phát triển, mà còn gửi gắm khát vọng kiến tạo và phụng sự Nhân dân, hướng đến những đổi thay thiết thực trong đời sống.

Minh Hằng

Bài 2: Đô thị khởi sắc - nông thôn chuyển mình