Tiềm năng phát triển cây Sachi

Cây sachi có nguồn gốc từ Nam Mỹ, thuộc họ thầu dầu, là cây thân bò, phù hợp trồng ở khu vực khí hậu nhiệt đới. Nhận thấy đây là cây có giá trị kinh tế cao, chị Nguyễn Thị Hằng ở xã Lương Sơn cùng cộng sự bắt tay thành lập Công ty Cổ phần Thương mại phát triển (CP TMPT) Châu Anh, xây dựng vùng nguyên liệu cây dược liệu Sachi tại xã Lương Sơn, huyện Thường Xuân cũ với mong muốn tìm hướng đi giúp bà con nông dân địa phương ổn định cuộc sống.

Cây Sachi trồng tại xã Lương Sơn năm 2024 sinh trưởng tốt, đã ra hoa, đậu quả.

Theo chị Hằng, cây Sachi dễ trồng và dễ sống trong điều kiện không bị ngập nước. Có thể trồng xen canh trong vườn cây ăn quả. Khoảng gần 1 năm sau khi trồng cây bắt đầu cho thu hoạch, sang năm thứ 3 năng suất đạt từ 3 đến 4 tấn/ha/năm và năm thứ 5 đạt 6 tấn/ha/năm tùy cách chăm sóc. Cây ra hoa, đậu quả quanh năm, nếu chăm sóc tốt có thể cho thu hoạch trong khoảng 20 năm.

“Khi trồng thử nghiệm, không ai dám tin tôi sẽ thành công với cây dược liệu khá mới lạ này. Bởi thế việc liên kết sản xuất với bà con địa phương rất khó khăn. Sau khi công ty trồng thử nghiệm thành công 1ha cây Sachi trên vùng đồi dốc, bà con mới yên tâm liên kết sản xuất với công ty”, chị Hằng chia sẻ.

Từ 4,5ha tại xã Lương Sơn, đến nay Công ty CP TMPT Châu Anh đã liên kết với các hộ dân mở rộng diện tích trồng cây Sachi lên thêm 6ha tại các xã Xuân Chinh, Bát Mọt. Để đảm bảo chất lượng sản phẩm, công ty đã tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch cho các hộ dân. Công ty cũng ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, cam kết thu mua với giá ổn định cho bà con nông dân.

Hiện các sản phẩm làm từ cây Sachi của Công ty CP TMPT Châu Anh rất đa dạng gồm: Trà Sachi Murasaki, dầu Sachi omega 3-6-9; muối Sachi; hạt Sachi rang mộc; nước uống hồng sâm Sachi; tinh chất Sachi, nước giặt sinh học Sachi... Đặc biệt, hiện nay sản phẩm dầu Sachi của công ty được sản xuất đại trà, đạt tiêu chuẩn an toàn của Bộ Y tế.

Nhận thấy tiềm năng phát triển của cây Sachi, những năm gần đây Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã triển khai dự án “Xây dựng mô hình trồng cây Sachi theo tiêu chuẩn VietGAP tại một số tỉnh Bắc Trung bộ”. Tại tỉnh Thanh Hóa, năm 2024 Trung tâm Khuyến nông Quốc gia giao nhiệm vụ thực hiện dự án cho Trường Đại học Hồng Đức để thử nghiệm trồng loại cây này tại xã Lương Sơn.

Sau khi điều tra về thổ nhưỡng, Trung tâm nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ (KHCN) Trường Đại học Hồng Đức đã lựa chọn 15 hộ dân của xã Lương Sơn tham gia dự án với tổng diện tích 5ha. Các hộ tham gia dự án được cung cấp giống cây, tham gia các lớp tập huấn chuyển giao khoa học - kỹ thuật chăm sóc từ đầu đến khi thu hoạch. Bước đầu cho thấy, cây Sachi phù hợp với vùng đất đồi của tỉnh, sinh trưởng tốt, tỷ lệ ra hoa, đậu quả cao, sẽ sớm cho thu hoạch.

Từ những thành công bước đầu này, hiện tại trong năm 2025 Trung tâm nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao KHCN Trường Đại học Hồng Đức tiếp tục thực hiện dự án “Xây dựng mô hình trồng cây Sachi theo tiêu chuẩn VietGAP tại một số tỉnh Bắc Trung bộ”. Đến nay đã lên các phương án, chuẩn bị các điều kiện để tiếp tục hỗ trợ thêm 10 hộ dân trồng 3ha cây Sachi tại xã Lương Sơn.

Quyền Giám đốc Trung tâm nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao KHCN Trường Đại học Hồng Đức Vũ Văn Chiến cho biết: “Cây Sachi hoàn toàn phù hợp để đưa vào cơ cấu cây trồng, tổ chức sản xuất tại những vùng còn quỹ đất chưa sử dụng hết hoặc sử dụng kém hiệu quả. Điều này không chỉ giúp việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tăng hiệu quả kinh tế, mà còn tạo việc làm cho người dân nông thôn”.

Còn quá sớm để khẳng định cây Sachi sẽ trở thành cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh, nhưng từ kết quả bước đầu đang mở ra một hướng phát triển kinh tế cho người dân, đặc biệt là người dân miền núi.

Bài và ảnh: Anh Tuân