Tập trung nguồn lực loại trừ sốt rét

Ngày 25/4 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới phòng, chống sốt rét nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động của cộng đồng trong công tác phòng, chống và tiến tới loại trừ bệnh sốt rét. Năm 2026, nước ta lựa chọn chủ đề “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030”, nhằm tiếp tục kêu gọi toàn xã hội chung tay loại trừ sốt rét, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Kỹ thuật viên Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh soi lam tìm ký sinh trùng sốt rét.

Thanh Hóa là một trong những địa phương đã được công nhận loại trừ sốt rét trên phạm vi toàn tỉnh từ năm 2020. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành y tế, nguy cơ sốt rét quay trở lại vẫn luôn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh giao lưu, di biến động dân cư ngày càng gia tăng. Những người đi làm ăn xa, lao động trở về từ vùng có sốt rét lưu hành, người đi rừng, ngủ rẫy hoặc qua lại biên giới là các nhóm có nguy cơ cao mang mầm bệnh về địa phương.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trong tháng 3/2026 toàn tỉnh không ghi nhận trường hợp mắc sốt rét, không có ca tử vong; tình hình dịch bệnh ổn định và được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, toàn tỉnh vẫn có hơn 6.200 người thuộc nhóm nguy cơ, cùng với nhiều xã nằm trong khu vực có nguy cơ sốt rét quay trở lại, đòi hỏi công tác phòng, chống phải được duy trì thường xuyên, liên tục.

Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lê Hồng Sơn, cho biết: "Trên thực tế, việc “loại trừ” không đồng nghĩa với việc “xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ”. Khi các yếu tố dịch tễ vẫn tồn tại, đặc biệt là sự di chuyển của con người giữa các vùng có và không có sốt rét, nguy cơ xâm nhập và lây lan bệnh vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Do đó, nhiệm vụ đặt ra hiện nay không chỉ là duy trì thành quả đã đạt được mà còn phải chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh".

Để thực hiện mục tiêu này, ngành y tế Thanh Hóa đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, công tác giám sát được xác định là “lá chắn” quan trọng. Tất cả các trường hợp nghi ngờ sốt rét đều được lấy mẫu xét nghiệm để phát hiện ký sinh trùng; nếu có ca bệnh phải được báo cáo trong vòng 48 giờ, điều tra và xử lý theo quy định nhằm ngăn chặn lây lan trong cộng đồng. Đồng thời, củng cố, duy trì, nâng cao chất lượng hoạt động các điểm kính, thường xuyên kiểm tra, rà soát đánh giá chất lượng hoạt động các điểm kính trên địa bàn; tổ chức quy hoạch các điểm kính hiển vi bảo đảm cung cấp dịch vụ xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét tại những nơi có nguy cơ cao mắc sốt rét.

Bên cạnh đó, công tác điều trị cũng được chú trọng với mục tiêu 100% bệnh nhân được điều trị đúng phác đồ, đủ liều, tránh tái phát và hạn chế nguy cơ kháng thuốc. Việc quản lý, theo dõi bệnh nhân tại cộng đồng, đặc biệt là các trường hợp ngoại lai được thực hiện chặt chẽ nhằm đảm bảo không để hình thành nguồn lây mới. Một trong những nội dung quan trọng khác là phòng, chống muỗi truyền bệnh. Ngành y tế tiếp tục tăng cường giám sát véc tơ, theo dõi mật độ và tập tính muỗi, đồng thời triển khai các biện pháp như phun hóa chất diệt muỗi tại khu vực nguy cơ, tẩm màn bằng hóa chất tồn lưu lâu, kết hợp với các chiến dịch vệ sinh môi trường để loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Công tác truyền thông giáo dục sức khỏe đóng vai trò then chốt trong việc thay đổi hành vi của người dân. Các hình thức tuyên truyền đa dạng như phát thanh, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, thăm hộ gia đình... đã giúp nâng cao nhận thức và ý thức phòng bệnh trong Nhân dân. Đặc biệt, các nhóm đối tượng nguy cơ cao được chú trọng tiếp cận thông tin để chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ bản thân.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống sốt rét năm 2026, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã đồng loạt triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc nâng cao nhận thức về nguy cơ bệnh quay trở lại, hướng dẫn người dân các biện pháp phòng tránh muỗi đốt như ngủ màn, mặc quần áo dài khi đi rừng, sử dụng các biện pháp xua muỗi, giữ gìn vệ sinh môi trường sống. Đồng thời, các cơ sở y tế tăng cường khám, sàng lọc, xét nghiệm đối với những người có triệu chứng sốt nghi ngờ, đặc biệt là các trường hợp có tiền sử đi về từ vùng sốt rét lưu hành. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người bệnh mà còn đóng vai trò quyết định trong việc cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Cùng với đó, việc giám sát các trường hợp đi về từ vùng sốt rét lưu hành được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập và lây lan bệnh trong cộng đồng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2030, việc duy trì sự cảnh giác, không chủ quan với dịch bệnh là yêu cầu xuyên suốt. Những thành quả đã đạt được rất đáng ghi nhận, nhưng nếu lơ là, nguy cơ dịch bệnh quay trở lại là hoàn toàn có thể xảy ra. Ngày Thế giới phòng, chống sốt rét vì thế không chỉ là dịp tuyên truyền mà còn là lời nhắc nhở mỗi người dân cùng chung tay bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi toàn xã hội cùng hành động, cùng nâng cao ý thức và thực hiện các biện pháp phòng bệnh một cách nghiêm túc, mục tiêu loại trừ hoàn toàn sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được.

Bài và ảnh: Tô Hà