Tạo chuyển biến thực chất trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Một trong những nội dung được nhiều cử tri và Nhân dân quan tâm là việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh. Tại Kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh khóa XIX đã thực hiện chất vấn Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN)Trần Duy Bình về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, đặc biệt là nguồn nhân lực công nghệ thông tin cấp xã hiện thiếu hụt về số lượng và chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn; hạ tầng kỹ thuật chưa được đầu tư đồng bộ. Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa thông tin về nội dung này.

Làm rõ những điểm nghẽn trong chuyển đổi số

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở KH&CN Trần Duy Bình thẳng thắn nhìn nhận hạ tầng công nghệ thông tin ở cơ sở chưa đồng bộ; 37 cụm dân cư vẫn chưa có sóng ổn định; nguồn nhân lực công nghệ thông tin cấp xã còn thiếu; việc kết nối dữ liệu giữa các hệ thống chưa thông suốt, ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết công việc.

Giám đốc Sở KH&CN Trần Duy Bình trả lời chất vấn tại kỳ họp.

Đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi chất vấn đối với Giám đốc Sở KH&CN.

Đại biểu HĐND tỉnh đề nghị “tư lệnh” ngành làm rõ hiệu quả các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công nghệ thông tin và chuyển đổi số ở cấp xã.

Giám đốc Sở KH&CN cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin tại cơ sở tăng cao trong khi nhiều cán bộ được điều động từ lĩnh vực khác nên cần thời gian tiếp cận hệ thống mới. Năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, Sở đã tổ chức 87 lớp tập huấn cho gần 9.500 lượt cán bộ về kỹ năng số, sử dụng phần mềm dùng chung, chữ ký số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Theo đồng chí, đào tạo chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với yêu cầu thực tiễn. Thời gian tới, Sở KH&CN sẽ tiếp tục đổi mới nội dung tập huấn theo hướng “cầm tay chỉ việc”, chương trình tập huấn được thiết kế trên cơ sở yêu cầu thực tiễn từ các phần mềm cho từng đối tượng ở từng vị trí việc làm, duy trì các tổ hỗ trợ kỹ thuật; đồng thời, đề nghị các địa phương quan tâm tuyển dụng, bố trí cán bộ có chuyên môn công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ở cơ sở.

Đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi chất vấn.

Liên quan đến tình trạng nhiều xã vẫn sử dụng thiết bị công nghệ thông tin đã cũ, không đáp ứng yêu cầu vận hành, Giám đốc Sở KH&CN Trần Duy Bình cho biết tỉnh đã hỗ trợ mỗi xã, phường 500 triệu đồng đầu tư hạ tầng ban đầu; từ năm 2026 tiếp tục bố trí 316 triệu đồng mỗi đơn vị để duy trì, sửa chữa và nâng cấp hệ thống.

Sở đã ban hành các hướng dẫn về tiêu chuẩn kỹ thuật, cấu hình thiết bị và thường xuyên kiểm tra việc vận hành tại cơ sở. Tuy nhiên, nhiều địa phương vẫn sử dụng thiết bị đầu tư từ giai đoạn 2021-2022, chưa thể thay thế do chưa hết thời gian khấu hao. Sở sẽ tiếp tục rà soát, ưu tiên thay thế thiết bị xuống cấp và nâng cao hiệu quả khai thác các nền tảng số đã được đầu tư.

Đối với việc chậm thực hiện chính sách hỗ trợ cán bộ chuyên trách chuyển đổi số theo Nghị định số 179/2025/NĐ-CP, Giám đốc Sở KH&CN cho biết nguyên nhân chủ yếu là quá trình xác định vị trí việc làm và hoàn thiện hồ sơ theo quy định mới. Sở KH&CN đang phối hợp với Sở Nội vụ và Sở Tài chính hướng dẫn các đơn vị hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm việc chi trả đúng đối tượng, đúng quy định trong thời gian sớm nhất.

Tập trung tháo gỡ từ cơ sở

Trước phản ánh cán bộ cấp xã phải sử dụng đồng thời nhiều phần mềm giải quyết thủ tục hành chính của các bộ, ngành, Giám đốc Sở KH&CN cho biết đây là bất cập phát sinh do các bộ, ngành triển khai các phần mềm riêng, hoạt động độc lập nên địa phương không thể điều chỉnh.

UBND tỉnh đã nhiều lần kiến nghị các bộ, ngành đẩy nhanh việc tích hợp, đồng bộ dữ liệu; đồng thời Sở KH&CN đang phối hợp kết nối dữ liệu giữa Trung tâm IOC và Cổng Dịch vụ công quốc gia để theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực, góp phần giảm thao tác, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.

Đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi chất vấn.

Về tình trạng đường truyền internet chậm tại một số địa phương miền núi, lộ trình cụ thể để phủ sóng và các giải pháp để tiếp cận với dữ liệu số, Giám đốc Sở KH&CN cho biết nguyên nhân chủ yếu là lượng truy cập vào các hệ thống dùng chung tăng mạnh, trong khi một số hệ thống của Trung ương đang được nâng cấp.

Đến nay, toàn tỉnh có 944 trạm 5G, phủ sóng khoảng 50% dân số, xóa lõm sóng tại 13 thôn, bản. Tuy nhiên, vẫn còn 37 cụm dân cư chưa có sóng ổn định.

Thời gian tới, Sở KH&CN tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn các doanh nghiệp rà soát hiện trạng cung cấp dịch vụ viễn thông công ích tại khu vực khó khăn được phổ cập dịch vụ. Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, rà soát, xác nhận các đối tượng hộ nghèo, cận nghèo, ngư dân, các đối tượng chính sách... được sử dụng dịch vụ viễn thông phổ cập.

Đồng thời, tỉnh kiến nghị Bộ KH&CN sớm hỗ trợ xóa các vũng lõm băng rộng trên địa bàn tỉnh năm 2026. Phấn đấu đạt 100% hộ, đơn vị có nhu cầu sử dụng dịch vụ được hỗ trợ Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 theo đúng quy định.

Liên quan đến việc Thanh Hóa đứng thứ 5 cả nước về chỉ số chuyển đổi số nhưng trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp chưa tương xứng, Giám đốc Sở KH&CN thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn khoảng cách giữa kết quả đánh giá và hiệu quả thụ hưởng.

Các chỉ số về thể chế, hạ tầng và nền tảng số đạt kết quả tích cực, song kỹ năng số của người dân, tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và chất lượng hạ tầng tại vùng khó khăn vẫn là những điểm cần tiếp tục cải thiện.

Ngành KH&CN sẽ chuyển mạnh từ tư duy “số hóa quy trình” sang “kiến tạo giá trị”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo; tập trung hoàn thiện hạ tầng, nâng cao kỹ năng số và cải thiện chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi chất vấn.

Trả lời chất vấn về hiệu quả hoạt động của Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC), Giám đốc Sở KH&CN cho biết, Trung tâm hiện kết nối 35 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, giám sát trên 18 lĩnh vực. Ứng dụng số Thanh Hóa đã mở rộng lên 49 tiện ích phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, một số cơ sở dữ liệu của các ngành chưa được cập nhật, chia sẻ đầy đủ nên hiệu quả khai thác chưa đáp ứng kỳ vọng.

Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành chuẩn hóa, kết nối dữ liệu theo thời gian thực; xây dựng các kịch bản điều hành trên IOC; mở rộng các tiện ích phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát huy vai trò của IOC trong giám sát tiến độ giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành của tỉnh.

Hướng tới hiệu quả phục vụ thực chất

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hồng Phong phát biểu kết luận nội dung chất vấn.

Phát biểu kết luận nội dung chất vấn này, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hồng Phong ghi nhận tinh thần trách nhiệm của Giám đốc Sở KH&CN trong trả lời chất vấn; đánh giá phần giải trình cơ bản đi thẳng vào vấn đề, không né tránh, làm rõ những nội dung đại biểu và cử tri quan tâm, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận hạn chế, xác định rõ giải pháp và lộ trình khắc phục.

Khẳng định những kết quả đạt được là tích cực, song theo đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra giá trị thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị. Hiện nay, nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở cơ sở còn thiếu, hạ tầng số chưa đồng bộ, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn hạn chế; đây là những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để Nghị quyết số 57-NQ/TW đi vào cuộc sống.

Để tạo chuyển biến thực chất, đồng chí yêu cầu các cấp ủy, chính quyền đề cao trách nhiệm người đứng đầu, đưa các mục tiêu về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển của địa phương; xác định rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và rõ thời hạn thực hiện.

Các sở, ngành chủ động hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh xây dựng, kết nối và chia sẻ dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; Sở KH&CN tham mưu sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, gắn kết chặt chẽ với các cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đối với những tồn tại trước mắt, đồng chí yêu cầu UBND tỉnh khẩn trương khắc phục tình trạng thiếu nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã; bảo đảm thực hiện đầy đủ chính sách đối với cán bộ làm công tác chuyển đổi số; đầu tư, nâng cấp hạ tầng, thiết bị, an toàn mạng và mở rộng vùng phủ sóng 4G, 5G, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, tiếp tục kiến nghị Trung ương sớm xây dựng Cổng dịch vụ công dùng chung, thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, giảm thao tác cho cán bộ và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nhấn mạnh tinh thần “nói đi đôi với làm”, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hồng Phong giao Giám đốc Sở KH&CN chịu trách nhiệm trước HĐND tỉnh về tiến độ, chất lượng thực hiện các nhiệm vụ; báo cáo kết quả rà soát vùng lõm sóng, bố trí nhân lực công nghệ thông tin trong quý III/2026; UBND tỉnh báo cáo kết quả thực hiện tại kỳ họp thường lệ cuối năm 2026. Các nội dung kết luận sẽ được thể chế hóa trong nghị quyết về hoạt động chất vấn của kỳ họp để làm căn cứ giám sát việc tổ chức thực hiện.

Trần Hằng (ghi)