Siết chặt kỷ cương vùng biển, quyết tâm gỡ thẻ vàng IUU

Năm 2026 được xác định là thời điểm then chốt để Việt Nam gỡ bỏ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với lĩnh vực thủy sản. Hòa cùng quyết tâm chung của cả nước, tỉnh Thanh Hóa đang huy động toàn bộ hệ thống chính trị siết chặt quản lý đội tàu và kiểm soát hoạt động khai thác hải sản... Những chuyển biến tích cực bước đầu chính là bệ phóng vững chắc để tỉnh Thanh Hóa tiến tới mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn cảnh báo của EC về chống khai thác IUU.

Chiến sĩ Đồn Biên phòng Hải Hòa tăng cường tuần tra, kiểm soát việc chấp hành khai thác IUU trên biển của ngư dân.

Quyết liệt triển khai, chuyển biến từ cơ sở

Thực hiện các chỉ thị, công điện của Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, Thanh Hóa đã chủ động triển khai kế hoạch hành động cao điểm khắc phục các khuyến nghị của EC. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành 20/21 nhiệm vụ trọng tâm được giao (đạt tỷ lệ 95,2%), khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ của toàn tỉnh.

Một trong những khâu đột phá mà tỉnh đã đạt được là công tác số hóa và quản lý dữ liệu tàu cá. Toàn bộ 2.873 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên trên địa bàn tỉnh đã được đăng ký và cập nhật 100% dữ liệu vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase), đồng thời chuẩn hóa dữ liệu với hệ thống định danh VNeID. Đáng chú ý, 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc (từ 15m trở lên) đã thực hiện lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Tỷ lệ tàu cá còn hạn giấy phép khai thác đạt 98,5% và đăng kiểm đạt 94,2%.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát tàu cá rời, cập cảng thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) cũng ghi nhận tiến bộ rõ rệt. Đã có trên 97,8% số tàu cá đăng ký, sử dụng hệ thống eCDT; tỷ lệ kiểm tra, kiểm soát tàu xuất, nhập cảng trên hệ thống đạt trên 91%. Tình trạng tàu cá mất kết nối VMS khi hoạt động trên biển trong 9 tháng đầu năm 2026 đã giảm 84% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý.

Cùng với đó, công tác thực thi pháp luật và xử lý vi phạm được tỉnh triển khai quyết liệt. Riêng trong tháng 9/2026, các lực lượng chức năng và địa phương đã phát hiện 125 vụ việc vi phạm hành chính lĩnh vực thủy sản. Đồng thời, thực hiện xử phạt hành chính 29 vụ, với tổng số tiền 959,5 triệu đồng. Lũy kế từ đầu năm, tổng số vụ có dấu hiệu vi phạm là 377 vụ, đã xử phạt hành chính 130 vụ, với tổng số tiền hơn 4,141 tỷ đồng.

Rõ người, rõ việc, không có vùng cấm

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt với một số khó khăn, thách thức. Một số chủ tàu chưa chủ động gia hạn giấy phép, đăng kiểm do tàu nằm bờ hoặc thường xuyên hoạt động, neo đậu ngoài tỉnh. Công tác tuần tra, kiểm soát ở các khu vực bãi ngang, cửa sông còn gặp áp lực lớn do phương tiện làm nhiệm vụ còn hạn chế.

Để khắc phục dứt điểm các hạn chế này, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục quán triệt phương châm: “Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền”. Đối với các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, lực lượng chức năng phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương lập danh sách, giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu, kiên quyết không cho phép xuất bến.

Cùng với công tác quản lý, công tác thực thi pháp luật được đẩy mạnh với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Các lực lượng kiểm ngư, bội đội biên phòng và công an địa phương tăng cường phối hợp tuần tra cao điểm tại các cửa sông, cửa lạch và vùng biển quản lý. Mọi hành vi vi phạm như ngắt kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển hay không làm thủ tục qua cảng đều được xác minh và xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Song song với siết chặt kỷ cương, tỉnh cũng chú trọng đồng hành, hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển an toàn. Các chính sách hỗ trợ nâng cấp, thay thế thiết bị VMS, chính sách khắc phục rủi ro thiên tai cũng như định hướng chuyển đổi nghề bền vững đang được tích cực triển khai, giúp ngư dân yên tâm sản xuất.

Gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt nhằm bảo vệ uy tín và giá trị hải sản xuất khẩu của Việt Nam, mà còn là giải pháp căn cơ hướng tới xây dựng một nghề cá trách nhiệm, bền vững và hiện đại. Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành cùng sự đồng lòng của bà con ngư dân, Thanh Hóa quyết tâm hoàn thành các nhiệm vụ được giao, đóng góp thiết thực vào nỗ lực chung của cả nước.

Bài và ảnh: Lê Hòa