Sáng kiến kỹ thuật giúp Nhà máy Thủy điện Trung Sơn rút ngắn thời gian phát hiện, xử lý sự cố

Hệ thống giám sát chốt cánh hướng các tổ máy mới được đưa vào ứng dụng tại Nhà máy Thủy điện Trung Sơn, giúp tăng tính chủ động trong phát hiện và xử lý sự cố. Đây là bộ phận liên quan trực tiếp đến công tác giám sát, bảo vệ thiết bị trong quá trình vận hành.

Sửa chữa các tổ máy Nhà máy Thủy điện Trung Sơn.

Trước đây, hệ thống sử dụng 24 cảm biến được đấu nối tiếp và chỉ cung cấp một tín hiệu tổng về rơ le bảo vệ. Cách thức này đáp ứng yêu cầu bảo vệ thiết bị, nhưng có hạn chế là khi xuất hiện tín hiệu bất thường, nhân viên vận hành không thể xác định ngay cảm biến nào gặp sự cố. Việc tìm kiếm vị trí lỗi vì thế phải thực hiện thủ công, kiểm tra lần lượt từng điểm, làm tăng thời gian xử lý và có thể ảnh hưởng đến độ sẵn sàng của tổ máy.

Sơ đồ giám sát chốt cánh hướng sau cải tạo cho phép theo dõi độc lập từng cảm biến của các tổ máy Nhà máy Thủy điện Trung Sơn.

Mới đây, cán bộ kỹ thuật thuộc phân xưởng vận hành của công ty đã nghiên cứu cải tạo hệ thống theo hướng “số hóa tại nguồn”. Điểm đáng chú ý là phương án này không thay đổi nguyên lý bảo vệ ban đầu mà bổ sung khả năng giám sát độc lập từng cảm biến.

Theo đó, một tủ giám sát riêng được lắp đặt, tích hợp 24 rơ le trung gian tương ứng với 24 cảm biến. Trạng thái của từng điểm được hiển thị trực quan bằng hệ thống đèn cảnh báo tại mặt tủ, trong khi tín hiệu bảo vệ tổng theo thiết kế ban đầu vẫn được duy trì. Từ chỗ chỉ nhận biết hệ thống có bất thường, nhân viên vận hành giờ đây có thể nhanh chóng xác định chính xác vị trí xảy ra lỗi để kiểm tra, xử lý.

Tủ giám sát tích hợp rơ le trung gian, hiển thị trực quan trạng thái thiết bị.

Theo ông Phạm Quang Chiến, Quản đốc phân xưởng vận hành nhà máy, giá trị của sáng kiến vì thế không nằm ở quy mô đầu tư lớn hay công nghệ phức tạp, mà ở khả năng giải quyết một “điểm nghẽn” rất cụ thể của sản xuất.

“Thời gian kiểm tra được rút ngắn, khả năng giám sát thiết bị được nâng lên và người vận hành chủ động hơn khi xử lý tình huống. Quan trọng hơn, dữ liệu trước đây chỉ tồn tại dưới dạng tín hiệu tổng đã được phân tách tới từng thiết bị - bước đi ban đầu để dữ liệu tại hiện trường có thể tiếp tục được kết nối và khai thác”, ông Chiến cho biết thêm.

Hệ thống đèn cảnh báo giúp nhanh chóng xác định vị trí sự cố trong vận hành.

Đặc biệt, với hệ thống giám sát chốt cánh hướng, việc “số hóa tại nguồn” còn tạo tiền đề để dữ liệu có thể tiếp tục được tích hợp vào hệ thống điều khiển trung tâm SCADA/DCS. Khi các dữ liệu riêng lẻ tại hiện trường từng bước được kết nối, khả năng giám sát tập trung, phân tích và cảnh báo sẽ được nâng lên, mở rộng dư địa cho vận hành thông minh.

Cách làm này cũng cho thấy một hướng tiếp cận mới trong chuyển đổi số tại TSHPCo: Công nghệ phải xuất phát từ yêu cầu thực tế và tạo ra hiệu quả cụ thể. Thay vì coi chuyển đổi số đơn thuần là đầu tư thêm phần mềm, thiết bị, doanh nghiệp từng bước số hóa ngay từ các khâu sản xuất, vận hành; lấy những vấn đề phát sinh tại hiện trường làm “đề bài” cho cán bộ kỹ thuật nghiên cứu, cải tiến.

Tùng Lâm