Rộn ràng hát múa đội đèn làng Đồng Lạc

Nhắc đến làng Đồng Lạc, nhiều người nhớ ngay đến vùng đất thuần nông của xã Hoằng Lộc, nơi những thế hệ người dân cần cù, chịu thương chịu khó, luôn nỗ lực vươn lên trong cuộc sống và cùng nhau đắp bồi nên những giá trị văn hóa tốt đẹp. Trong đó, hát múa đội đèn là nét đẹp văn hóa được lưu giữ, trao truyền đến ngày hôm nay.

Các thành viên CLB văn hóa văn nghệ làng Đồng Lạc (xã Hoằng Lộc) tập luyện hát múa đội đèn trong không gian đình làng.

Hát múa đội đèn làng Đồng Lạc có từ xa xưa, gắn với không gian văn hóa tâm linh đình Đồng Lạc. Dân gian lưu truyền sự tích về Bà chúa trắng, người làng Đồng Lạc, vốn là ca công có tiếng trong triều đình lúc bấy giờ. Với tấm lòng, tình yêu sâu nặng dành cho quê hương, Bà chúa trắng đã tấu xin với triều đình cho phép mình được mang lời ca, tiếng đàn, những điệu múa cung đình truyền dạy cho dân làng, làm phong phú thêm đời sống tinh thần nơi thôn dã. Theo dòng thời gian, hát múa đội đèn dần trở thành nét văn hóa đặc sắc, tiêu biểu của làng Đồng Lạc. Hát múa đội đèn làng Đồng Lạc thường được biểu diễn trong 2 kỳ lễ tế quan trọng của làng vào tháng giêng và tháng 8.

Ở làng Đồng Lạc, xưa kia, các thành viên khi múa sẽ đội trên đầu một chiếc thau đồng, trong lòng thau có một ngọn đèn dầu đã được thắp sáng. Sau này, để phù hợp với bối cảnh, chiếc chậu đồng được thay thế bằng đài sen nhỏ bung tỏa cánh hồng, ngọn nến được thắp sáng giữa đài sen thay cho chiếc đèn dầu.

Thay vì sử dụng ca dao, dân ca, lời hát trong hát múa đội đèn làng Đồng Lạc do các nghệ nhân cao tuổi của làng truyền dạy, lối hát gần giống như điệu sử bằng của nghệ thuật hát chèo. Khi âm nhạc dẫn lối, lời ca cất lên, các thành viên đội múa trong trang phục áo mớ ba mớ bảy bắt đầu xuyến nhẹ chân trên nền đất, tay uyển chuyển điệu múa mà đầu vẫn giữ cho đài sen không bị rơi, đèn không bị đổ. Sự khéo léo, uyển chuyển ấy khiến những người phụ nữ làng Đồng Lạc trở nên duyên dáng, mềm mại trong từng nhịp diễn.

Theo thế sự xoay vần, hát múa đội đèn làng Đồng Lạc bị mai một trong thời gian dài. Đến năm 2009, cùng với phong trào xây dựng làng văn hóa, sau đó là XDNTM, khi đình làng Đồng Lạc được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, chính quyền địa phương và nhiều người tâm huyết quyết tâm khôi phục lại nét đẹp văn hóa truyền thống quê hương này.

Nhớ lại quãng thời gian hăng hái, say mê phục dựng lại hát múa đội đèn, bà Lê Thị Tằm, bà Nguyễn Thị Tâm, ông Lê Văn Tĩnh và các thành viên trong Câu lạc bộ (CLB) văn hóa văn nghệ (VHVN) làng Đồng Lạc lại rộn ràng chuyện xưa.

Đó là chuyện mọi người nỗ lực, động viên nhau tích cực tham gia tập luyện. “Phần lớn chị em trong CLB đều là những người làm nông nghiệp, buôn bán, làm công việc tự do hay đi công ty. Vì vậy, ban ngày ai làm việc nấy nhưng tối đến lại hẹn nhau ra đình, tập cho nhau từng lời hát, điệu múa. Mệt đấy nhưng mà vui lắm, ai cũng hào hứng, say mê”, bà Lê Thị Tằm (69 tuổi), Chủ nhiệm CLB VHVN làng Đồng Lạc chia sẻ.

Với cô Lê Thị Loan (53 tuổi) - một trong những thành viên trẻ nhất CLB VHVN làng Đồng Lạc cho biết: “Hát múa đội đèn kết hợp nhiều kỹ năng nên phải dành nhiều thời gian luyện tập. Từ lúc thuộc lời hát, khớp nhạc đến lúc thuần thục các điệu múa có khi mất cả năm trời tập luyện. Nếu không có niềm yêu thích, kiên trì sẽ không gắn bó lâu dài được”.

Kể từ khi thành lập đến nay, CLB VHVN làng Đồng Lạc vẫn duy trì số lượng khoảng 25 - 26 thành viên. Dẫu hoạt động trong điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng CLB vẫn luôn giữ lửa nhiệt huyết, đam mê, là lực lượng nòng cốt tham gia phong trào VHVN của thôn, xã. Từ sân đình làng quê, hát múa đội đèn đã từng bước ra không gian rộng lớn hơn, từng nhiều lần tham gia liên hoan các CLB nghệ thuật do huyện Hoằng Hóa (cũ) tổ chức, đóng góp sắc màu văn hóa cho sự kiện khai trương du lịch biển Hải Tiến thêm sinh động, hấp dẫn du khách muôn phương và nhiều sự kiện văn hóa khác. Niềm vui lớn nhất là CLB VHVN làng Đồng Lạc đã tổ chức được một số buổi tập luyện hát múa đội đèn cho các cháu thanh, thiếu niên trong làng. Một số em sau quá trình tập luyện đã tự tin biểu diễn hát múa đội đèn trong các hội thi, hội diễn...

Nỗ lực là thế nhưng ban chủ nhiệm, các thành viên CLB hiểu rằng phía trước vẫn còn đó những khó khăn, trăn trở. Người biết hát, biết múa đội đèn, biết gõ trống, nhịp phách... ngày càng lớn tuổi; lớp kế cận còn mỏng... Rồi còn đó những trăn trở về kinh phí hoạt động, trang phục, đạo cụ... mỗi dịp biểu diễn. Ông Lê Mai Hùng, Bí thư chi bộ thôn Đồng Lạc bày tỏ: “Để hát múa đội đèn làng Đồng Lạc tiếp tục phát triển, rất cần có sự quan tâm, hỗ trợ thiết thực từ các cấp, các ngành”.

Hơn cả việc gìn giữ một hình thức diễn xướng dân gian đặc sắc, những nỗ lực ấy đã trở thành điểm tựa, động lực giữ cho những ngọn đèn văn hóa bền bỉ cháy sáng. Và chỉ khi có thêm nhiều sự chung tay của cộng đồng, của các cấp, ngành, những ngọn đèn ấy mới đủ sức tỏa rạng, góp phần soi sáng hành trình phát triển của vùng đất này.

Bài và ảnh: Hương Thảo