Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc: Sức bật cho miền núi xứ Thanh

Cùng với sự hỗ trợ của Trung ương, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách riêng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi. Từ đó tạo nên diện mạo mới cho các bản làng miền núi xứ Thanh.

Người dân xã Tam Chung trồng cây ăn quả mang lại hiệu quả kinh tế.

Nhớ lại những năm trước đây, con đường từ bản Bâu ra trung tâm xã Thiên Phủ còn nhiều khó khăn. Mùa nắng thì bụi, mùa mưa lầy lội, nhiều đoạn bị xói lở nghiêm trọng. Mỗi lần vận chuyển luồng, sắn hay các loại nông sản khác ra chợ, bà con phải mất nhiều thời gian, chi phí tăng cao, trong khi giá bán lại thấp. Điều kiện đi lại khó khăn cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập của con em và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.

Thế nhưng, từ năm 2024, tuyến đường bê tông được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 đã mang đến niềm vui lớn cho bà con. Con đường mới không chỉ giúp việc đi lại thuận lợi hơn mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế. Từ khi có đường, việc giao thương được kết nối thông suốt, giá trị các sản phẩm như luồng, sắn được nâng lên, thương lái đến tận nơi thu mua. Nhờ đó thu nhập của người dân tăng lên rõ rệt. Bản Bâu hiện có 60 hộ, chủ yếu là đồng bào Thái, Mường sinh sống. Nếu như trước đây có tới 80% số hộ thuộc diện nghèo thì nay chỉ còn 12 hộ nghèo. Nhiều gia đình đã có điều kiện đầu tư sản xuất, sửa sang nhà cửa và chăm lo cho con em học hành.

Đồng chí Lương Văn Dự, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Bâu cho biết: “Bà con dân bản thật sự biết ơn Đảng, Nhà nước vì đã quan tâm đầu tư cho vùng cao. Những chính sách thiết thực đã giúp đời sống người dân thay đổi từng ngày”.

Tại bản Pom Khuông, xã Tam Chung, đồng bào Mông đã thay đổi phương thức sản xuất. Từ diện tích trồng ngô, sắn năng suất thấp, nhiều hộ đã chuyển sang trồng ổi, nhãn kết hợp chăn nuôi bò vỗ béo. Được hỗ trợ về vốn, cây giống, kỹ thuật sản xuất cùng với quyết tâm thay đổi nếp nghĩ, cách làm, người dân từng bước tạo dựng sinh kế bền vững. Hiện nay, nhiều hộ có thu nhập ổn định từ 20 đến 30 triệu đồng mỗi năm, một số hộ đạt 80 triệu đồng/năm.

Cũng tại xã Tam Chung, đồng bào Khơ Mú tại bản Lách được hỗ trợ triển khai mô hình phát triển chăn nuôi gia súc với tổng kinh phí trên 600 triệu đồng. Từ 60 con bò, lợn được hỗ trợ ban đầu, đến năm 2025 tổng đàn gia súc của bản đã phát triển lên gần 1.000 con, gồm khoảng 500 con bò và hơn 400 con lợn. Chăn nuôi trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình, giúp người dân từng bước thoát nghèo và ổn định cuộc sống.

Không chỉ tập trung phát triển kinh tế, các chính sách dân tộc còn hướng tới nâng cao chất lượng đời sống xã hội. Thông qua Dự án 8 thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, mô hình Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” tại bản Lát đã tạo môi trường để phụ nữ, thanh thiếu niên DTTS nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe, xây dựng gia đình hạnh phúc và tham gia phát triển kinh tế.

Theo đồng chí Lương Thị Tuân, Bí thư Đảng ủy xã Tam Chung, các chính sách dân tộc đã tạo chuyển biến toàn diện trên địa bàn. Người dân được hỗ trợ lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và nhu cầu thị trường. Nhờ đó kinh tế từng bước phát triển, đời sống được nâng lên, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng - an ninh và xây dựng vùng biên giới ngày càng phát triển vững chắc.

Nhằm tạo động lực cho khu vực miền núi phát triển, trong giai đoạn 2015-2025, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Tiêu biểu như Đề án “Xây dựng điểm điển hình giảm nghèo nhanh và bền vững tại các huyện nghèo tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2016-2020”; Đề án thực hiện chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2018-2020; Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 29/9/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng và phát triển huyện Mường Lát đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi Thanh Hóa giai đoạn 2021-2025.

Thực tiễn cho thấy, các chính sách này đã trở thành nền tảng quan trọng để các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với điều kiện thực tế. Đặc biệt, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi Thanh Hóa giai đoạn 2021-2025 đã tạo chuyển biến rõ nét trên nhiều lĩnh vực. Đến nay, 100% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm xã được cứng hóa; tỷ lệ trường, lớp học được xây dựng kiên cố đạt 100%; tỷ lệ thôn, bản có nhà văn hóa - khu thể thao đạt khoảng 85%. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa tiếp tục được quan tâm đầu tư, góp phần nâng cao dân trí và chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS.

Những kết quả đạt được đã phản ánh rõ hiệu quả của các chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2021-2025, thu nhập bình quân đầu người khu vực miền núi đạt 39,61 triệu đồng vào năm 2023, đến năm 2025 đạt 53,9 triệu đồng. Tỷ lệ hộ nghèo của 78 xã vùng DTTS và miền núi năm 2025 giảm còn 3,81%, tỷ lệ cận nghèo còn 10,92%. Đây là những con số cho thấy sự chuyển biến tích cực trong đời sống của đồng bào vùng cao.

Ông Lê Minh Hành, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh cho biết: “Các chương trình, chính sách, dự án đầu tư cho khu vực miền núi đã tạo thêm nguồn lực để các địa phương phát triển. Nguồn vốn được ưu tiên giải quyết những nhu cầu thiết yếu của người dân, đầu tư kết cấu hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Kết quả nổi bật nhất là tốc độ giảm nghèo được đẩy nhanh, đời sống văn hóa, tinh thần và vật chất của người dân không ngừng được nâng lên”.

Bài và ảnh: Xuân Minh