Những “lỗ hổng” trong phòng cháy, chữa cháy

Mặc dù lực lượng chức năng thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo và tổ chức nhiều đợt kiểm tra liên ngành, song công tác đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) tại hệ thống chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn đang bộc lộ nhiều bất cập. Sự xuống cấp của hạ tầng kỹ thuật cùng tâm lý lơ là, chủ quan của một bộ phận tiểu thương đã và đang trở thành những “lỗ hổng” đặt hệ thống chợ trước nguy cơ hỏa hoạn.

Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Thanh Hóa, tuyên truyền đến các tiểu thương tại chợ Vườn Hoa (phường Hạc Thành) nâng cao cảnh giác trong PCCC.

Chợ Thành Long, xã Ngọc Trạo được đầu tư xây dựng vào năm 2015, với quy mô 3.500m2, gồm 30 ki-ốt bán hàng. Qua hơn một thập kỷ đưa vào khai thác, đây là điểm giao thương của hàng trăm tiểu thương và người dân địa phương. Do đặc thù kinh doanh tại khu vực nông thôn nên chợ có nhiều kiot kinh doanh các mặt hàng dễ bắt lửa như vàng mã, quần áo, vải vóc, giày dép... Trong khi đó, ý thức của các hộ tiểu thương về PCCC chưa được duy trì thường xuyên nên tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Ông Bùi Hữu Vụ, Giám đốc HTX Kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thành Long, chủ đầu tư chợ Thành Long, cho biết: “Đơn vị đã tích cực tuyên truyền và đôn đốc tiểu thương trang bị bình chữa cháy. Đồng thời, khắc phục những khó khăn về hạ tầng, kinh phí nhằm bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về PCCC theo quy định.”

Mặc dù sở hữu hạ tầng khang trang của một ngôi chợ hạng I, song công tác PCCC tại chợ Giắt, xã Triệu Sơn lại đang bộc lộ những “lỗ hổng” từ sự chủ quan của cả ban quản lý chợ lẫn các hộ kinh doanh. Những lối đi vừa phục vụ mua bán, vừa là đường thoát nạn khi xảy ra cháy nổ bị thu hẹp đáng kể vì dùng để bán hàng. Cùng với đó, không ít bình chữa cháy đã hết hạn hoặc không còn đủ áp suất sử dụng. Ông Vũ Đức Lương, Ban Quản lý chợ Giắt, cho biết: “Tại chợ Giắt có khoảng 400 bình chữa cháy xách tay, nhưng do được trang bị từ nhiều năm trước nên hiện nay chỉ có khoảng 60% sử dụng được. Ban quản lý chợ đang bổ sung để cấp thay thế cho các hộ có bình hư hỏng”.

Còn tại chợ Vườn Hoa, phường Hạc Thành, mật độ hàng hóa luôn ở mức quá tải. Nhiều tiểu thương vì muốn tối ưu diện tích kinh doanh đã tự ý cơi nới mái che, dựng sạp hàng lấn chiếm hành lang và lối đi chung. Tình trạng này khiến các lối thoát nạn bị thu hẹp đồng thời vô hiệu hóa khả năng chữa cháy nếu xảy ra sự cố. Bà Hoàng Thị Ngọc, người dân phường Hạc Thành, cho biết: “Tôi thường đến mua hàng tại chợ Vườn Hoa, mặc dù các ki-ốt đều được trang bị dụng cụ chữa cháy, nhưng với mật độ hàng hóa và công suất sử dụng các thiệt bị điện tại chợ tương đối lớn, khả năng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ luôn hiện hữu. Hy vọng các tiểu thương, người dân đến chợ nâng cao ý thức hơn để bảo đảm an toàn”.

Theo thống kê, tỉnh Thanh Hóa hiện có 390 chợ truyền thống đang hoạt động; trong đó có 13 chợ hạng I, 43 chợ hạng II và 334 chợ hạng III. Thực trạng dễ nhận thấy, tại hầu hết các chợ truyền thống là hạ tầng xuống cấp và không gian lưu thông bị lấn chiếm. Đáng lo ngại, hệ thống điện chắp vá, chăng mắc chằng chịt sát hàng hóa dễ xảy ra cháy nổ. Đồng thời, việc tiểu thương tự ý đấu nối thiết bị công suất lớn đang đẩy nguy cơ quá tải, chập cháy điện lên mức đáng báo động.

Bên cạnh những bất cập trong hạ tầng, ý thức của một bộ phận tiểu thương là điều đáng nói khi vẫn còn tình trạng thắp hương, đốt vàng mã tại gian hàng. Đáng báo động, hệ thống chữa cháy tại chỗ vừa thiếu hụt, vừa mang tính đối phó với nhiều bình cứu hỏa hết hạn, bị hàng hóa che khuất. Nguyên nhân do nguồn kinh phí đầu tư công tác PCCC tại các địa phương còn hạn hẹp. Đồng thời, mô hình quản lý chợ tại một số nơi vẫn lúng túng, chồng chéo; công tác huấn luyện kỹ năng nghiệp vụ PCCC cho lực lượng tại chỗ chưa được quan tâm đúng mức.

Để từng bước khắc phục những tồn tại trong công tác PCCC tại các chợ truyền thống, các địa phương đã và đang tăng cường kiểm tra, rà soát hệ thống điện, bổ sung phương tiện chữa cháy, đầu tư cải tạo hạ tầng. Đến hết tháng 6 năm 2026, các chợ hạng II trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy, kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu về PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Đồng thời, triển khai thực hiện giải tỏa hành lang lấn chiếm, cải tạo lại mạng lưới điện và nâng cao nhận thức về PCCC cho các tiểu thương.

Việc đầu tư hạ tầng và trang thiết bị chỉ là một phần của bài toán an toàn PCCC tại các chợ truyền thống. Quan trọng hơn vẫn là ý thức của mỗi hộ kinh doanh trong việc chủ động loại bỏ các nguy cơ cháy nổ ngay từ gian hàng của mình. Khi mỗi tiểu thương trở thành “người gác lửa” cho chính gian hàng của mình thì những khu chợ truyền thống mới thực sự an toàn trước nguy cơ hỏa hoạn.

Bài và ảnh: Hòa Bình