Từ đồng vốn nhỏ đến năng lực tự chủ

Bằng cách đưa nguồn vốn đến gần hơn với những hộ nghèo, cận nghèo, người thu nhập thấp và những khách hàng còn hạn chế khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính thương mại truyền thống, Tổ chức Tài chính vi mô (TCVM) Thanh Hóa đang giúp những khoản vay nhỏ đi vào những nhu cầu rất cụ thể của đời sống. Từ đó, đồng vốn không chỉ tạo thêm sinh kế, mà còn mở rộng khả năng tự chủ của mỗi gia đình, góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện.

Đại diện Lend with Care - đối tác tài chính với Tổ chức TCVM Thanh Hóa thăm mô hình phát triển kinh tế của chị Đinh Thị Ấu, xã Nga An.

Buổi sáng ở vùng quê Nga An, những sợi cói tưởng như bình dị của đồng đất xứ Thanh tiếp tục được đưa vào sản xuất. Qua bàn tay người thợ, chúng trở thành những chiếc túi, chiếc khay, chiếc giỏ và nhiều sản phẩm thủ công mang theo dấu ấn của một vùng quê.

Phía sau những sản phẩm ấy không chỉ là câu chuyện về một nghề truyền thống. Đó còn là hành trình phát triển sinh kế của một người phụ nữ bắt đầu từ một khoản vốn vay nhỏ từ Tổ chức TCVM Thanh Hóa.

Chị Đinh Thị Ấu, xã Nga An, là khách hàng gắn bó với Tổ chức TCVM Thanh Hóa - Phòng Giao dịch Nga Sơn từ những ngày đầu thành lập. Khoản vay đầu tiên của gia đình chị có hạn mức 30 triệu đồng. Qua các chu kỳ vay - trả, hạn mức vay được nâng lên 50 triệu đồng.

Với chị Ấu, nguồn vốn vay ấy không phải khoản tiền để dành cho những nhu cầu chung chung. “Mỗi đồng vốn đều được tính toán cho những việc cụ thể của hoạt động sản xuất, kinh doanh như: mua nguyên liệu, duy trì sản xuất, mở rộng quy mô nghề...”, chị Ấu chia sẻ. Từ nguồn nguyên liệu truyền thống của quê hương, gia đình chị từng bước phát triển nhiều dòng sản phẩm thủ công như: túi, khay, giỏ đan bằng cói, đồ lưu niệm, quà tặng... Nghề cói trở thành sinh kế giúp gia đình chị từng bước thoát nghèo bền vững, chăm lo cho các con ăn học và tiếp tục đầu tư để duy trì, phát triển nghề.

Câu chuyện vươn lên phát triển kinh tế, làm chủ cuộc sống của chị Ấu cho thấy: Những khoản vốn vay, dù giá trị nhỏ hay lớn là điểm khởi đầu của một hành trình dài hơn. Đồng vốn đi vào nguyên liệu, thành sản phẩm, tạo ra thu nhập; từ đó mở thêm cơ hội học tập, ổn định cuộc sống và tích lũy cho tương lai. Giá trị của tín dụng vi mô vì thế nằm ở khả năng giúp người vay biến nguồn vốn nhỏ thành sinh kế và từng bước làm chủ cuộc sống của mình.

Nhìn sâu hơn vào hành trình phát huy giá trị của đồng vốn, giá trị của nó không dừng lại ở con số được giải ngân. Từ vốn vay thành nguyên liệu, từ nguyên liệu thành sản phẩm, từ sản phẩm thành thu nhập và từ thu nhập thành cơ hội học tập, ổn định cuộc sống và tích lũy cho tương lai. Giá trị của tín dụng vi mô vì thế nằm ở khả năng giúp người vay chuyển hóa nguồn vốn nhỏ thành sinh kế và từng bước làm chủ cuộc sống của mình.

Đó cũng chính là cách một khoản tín dụng vi mô tạo ra giá trị nhân văn, vượt ra ngoài phạm vi của một giao dịch tài chính.

Đối với những phụ nữ nông thôn, hộ thu nhập thấp hay hộ kinh doanh nhỏ, nhu cầu vốn thường không quá lớn, nhưng lại rất cụ thể và thiết thực. Đó có thể là “trợ lực” để mua thêm con giống, nhập nguyên liệu, đầu tư thiết bị, mở rộng quầy hàng hoặc bổ sung vốn lưu động... Điều quan trọng là nguồn vốn phải phù hợp với nhu cầu và khả năng trả nợ thực tế của người vay.

Hiểu được tâm lý khách hàng, Tổ chức TCVM Thanh Hóa hướng tới những sản phẩm có quy mô, thủ tục và phương thức tiếp cận phù hợp với nhóm khách hàng có nhu cầu vốn nhỏ, dòng tiền phụ thuộc vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hộ gia đình và khả năng tích lũy chưa cao.

Tại Tổ chức TCVM Thanh Hóa, hệ thống sản phẩm được xây dựng tương đối đa dạng, hướng tới hộ nghèo, hộ thu nhập thấp, phụ nữ yếu thế, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Các khoản vay phục vụ nhiều nhu cầu từ sản xuất, kinh doanh đến sửa chữa nhà cửa, giáo dục, nước sạch, vệ sinh môi trường... Trong đó, nhiều sản phẩm không yêu cầu tài sản thế chấp, với hạn mức và kỳ hạn được thiết kế phù hợp với đặc điểm của khách hàng.

Hiệu quả của tín dụng vi mô không chỉ nằm ở việc “cho vay được bao nhiêu” mà quan trọng hơn là “đồng vốn có tạo ra được giá trị gì cho người vay”. TCVM không chỉ trao vốn, mà còn trao năng lực. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, để duy trì hoạt động kinh doanh bền vững, một khách hàng vi mô có thể được tiếp cận vốn nhưng chưa chắc đã biết cách tính toán chi phí, quản lý dòng tiền, xác định lợi nhuận, lập kế hoạch kinh doanh hay lựa chọn thị trường. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, khoảng cách về kiến thức công nghệ còn có thể trở thành một rào cản mới.

Vì vậy, một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của TCVM Thanh Hóa là kết hợp dịch vụ tài chính với các dịch vụ phi tài chính, trong đó mở các lớp đào tạo, tập huấn kiến thức quản lý tài chính và kinh doanh. Tổ chức xác định việc trang bị kiến thức giúp khách hàng sử dụng vốn hiệu quả hơn, đồng thời tăng khả năng tự chủ trong quá trình phát triển sinh kế.

Trong nhiều năm, Tổ chức TCVM Thanh Hóa đã triển khai các lớp tuyên truyền, tập huấn cho hộ thu nhập thấp, tiểu thương, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, bao gồm những nội dung thiết thực như: quản lý tài chính, khởi sự kinh doanh, marketing số và phát triển hoạt động kinh doanh.

Đáng chú ý, hoạt động đào tạo cũng được đặt trong dòng chảy chuyển đổi số. Thông qua các hình thức học trực tuyến và ứng dụng công nghệ, khách hàng có thêm cơ hội tiếp cận kiến thức mà không bị giới hạn quá nhiều bởi khoảng cách địa lý.

Khi một khách hàng vi mô biết cách quản lý đồng vốn, biết tính toán dòng tiền, biết sử dụng công cụ số để quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng, giá trị của khoản vay cũng được nâng lên. Từ đó, TCVM không chỉ dừng ở việc giải quyết “thiếu vốn”, mà từng bước góp phần giải quyết một vấn đề sâu xa hơn: thiếu năng lực để biến vốn thành cơ hội.

Từ những đồng vốn nhỏ, TCVM Thanh Hóa đang góp phần biến khả năng tiếp cận tài chính thành khả năng tạo dựng sinh kế. Bởi đích đến của một khoản vay không chỉ là hoàn vốn, mà là khi người vay có thể đứng vững hơn bằng chính công việc và nguồn lực của mình.

Bài và ảnh: Hoàng Linh