Người dân Xa Mang chờ ngày an cư

Cuộc sống thấp thỏm lo âu sau những ngày mưa lớn, bà con ở khu dân cư Xa Mang, xã biên giới Sơn Điện đang mong ngóng từng ngày khu tái định cư phục vụ di dời khẩn cấp người dân sinh sống ở khu vực có nguy cơ cao thiên tai được hoàn thành.

Người dân ở Xa Mang, bản Ngàm (xã Sơn Điện) được đảm bảo lương thực, thực phẩm và chăm sóc y tế trong những ngày tránh trú do mưa lớn kéo dài.

Sau những ngày mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của bão số 5 vào tháng 8/2025, ngọn núi phía sau khu dân cư Xa Mang, bản Ngàm, xã Sơn Điện bị nứt há, sạt trượt, đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng của người dân. Lệnh công bố tình huống khẩn cấp thiên tai đã được ban hành ngay sau đó. Và một khu tái định cư phục vụ di dời khẩn cấp toàn bộ 34 hộ dân với 171 nhân khẩu ở khu dân cư Xa Mang đã được khởi công xây dựng vào tháng 6 năm nay, với tổng mức đầu tư gần 20 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Trong điều kiện bất lợi, khu tái định cư nằm ở khu vực biên giới, cách Quốc lộ 217 gần 10km, địa hình chia cắt, hiểm trở, giao thông nhỏ hẹp, độc đạo qua nhiều ngầm tràn, đèo dốc, gây không ít khó khăn cho quá trình triển khai thi công dự án. Song chủ đầu tư là UBND xã Sơn Điện và nhà thầu đã huy động tối đa phương tiện, máy móc và nhân công khắc phục khó khăn, tổ chức thi công xuyên ngày đêm, phấn đấu hoàn thành công trình để người dân Xa Mang sớm có nơi ở mới an toàn.

Theo yêu cầu tiến độ, khu tái định cư phải cơ bản được hoàn thành hạng mục thiết yếu để giao đất cho người dân xây dựng nhà ở trước ngày 15/8 năm nay. Tuy nhiên, theo báo cáo của UBND xã Sơn Điện, đến ngày 10/9, công trình mới hoàn thành được khoảng 45% khối lượng. Các hạng mục còn lại là rất lớn, như san nền, xây dựng đường giao thông, hệ thống thoát nước, cấp nước, cấp điện...

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng dự án chậm tiến độ. Trong đó việc thực hiện các bước quy trình, thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư dự án đã kéo dài. Ông Phạm Bá Tình, Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, cho biết: “Quá trình thi công dự án gặp nhiều yếu tố bất lợi, nhất là điều kiện thời tiết mưa liên tục nhiều ngày, nhà thầu không thể triển khai phương án thi công. Trong khi đó, số lượng nhân lực, phương tiện máy móc, trang thiết bị phải ở lại công trình chờ đợi thời tiết tạnh ráo là rất lớn. Toàn bộ công trình ở ngoài trời, kéo dài trên diện tích rộng hơn 2ha, không thể dùng bạt để che chắn, khắc phục điều kiện thời tiết để thi công”.

Dự án chậm tiến độ do nguyên nhân khách quan, buộc chính quyền địa phương phải tìm cách đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân Xa Mang trước mỗi đợt thiên tai. Thực tế là, từ tháng 8/2025, sau thời điểm ngọn núi phía sau khu dân cư bị nứt, sạt trượt đến nay, cứ đến mỗi đợt mưa lớn kéo dài, xã Sơn Điện đều tổ chức lực lượng di dời toàn bộ người dân Xa Mang ra khỏi khu vực nguy hiểm, đến nơi an toàn. Một khu lán tạm ở vị trí an toàn đã được xây dựng bởi tre, luồng, bạt... để phục vụ cuộc sống của người dân trong những ngày lánh nạn.

Theo trưởng bản Ngàm, Hà Văn Suất: “Thông thường, mưa lớn kéo dài liên tục từ 2 giờ trở lên, chúng tôi đã phải tổ chức di dời toàn bộ người dân Xa Mang đến khu lán trại để tạm lánh. Bởi nguy cơ ngọn núi sạt lở, vùi lấp toàn bộ khu dân cư luôn là rất cao. Ở khu lán tạm, mọi người dân đều được đảm bảo lương thực, thực phẩm và chăm sóc y tế”.

Đợt lánh nạn lâu nhất của người dân Xa Mang kéo dài cả tuần trời. Gần đây nhất, sau đợt mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, họ phải ở lán tạm 4 ngày, từ 15 - 18/9. Sau mưa lớn, họ đều phải chờ trời hửng nắng mới trở về nhà. Vì nguy cơ sạt lở vẫn luôn thường trực sau mưa.

Anh Vi Văn Giót (SN 1987), người dân ở khu dân cư Xa Mang, cho biết: “Trong những ngày mưa lớn, nước lũ dâng cao, giao thông bị chia cắt, song lãnh đạo xã Sơn Điện đều tổ chức đến thăm hỏi và động viên bà con khắc phục khó khăn tạm thời trước mắt. Chúng tôi mong muốn Nhà nước sớm hoàn thành khu tái định cư để bà con sớm ổn định cuộc sống”.

Cũng theo ông Hà Văn Suất: Sau mỗi đợt mưa lớn, vết nứt trên ngọn núi ngày càng rộng thêm, đất núi càng trượt sâu xuống phía dưới để lộ ra những tảng đá lớn treo lơ lửng phía trên khu dân cư. Trong khi đó, toàn bộ 34 hộ gia đình ở Xa Mang sinh sống tập trung ngay phía dưới chân núi bị sạt trượt.

Họ đang mong ngóng từng ngày khu tái định cư được hoàn thành để được xây nhà ở, ổn định cuộc sống.

Bài và ảnh: Đỗ Đức