Linh hoạt thích ứng thị trường để phát triển hàng tiểu thủ công nghiệp

Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng liên tục thay đổi, sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, tại nhiều làng nghề, cơ sở sản xuất hàng tiểu thủ công nghiệp (TTCN) trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang chủ động đổi mới tư duy sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự linh hoạt trong thích ứng không chỉ giúp các làng nghề duy trì hoạt động, tạo việc làm cho lao động nông thôn mà còn góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Đa dạng các mặt hàng của HTX thủ công mỹ nghệ Tân Thọ, xã Trung Chính.

Thanh Hóa hiện có hàng chục làng nghề và làng nghề truyền thống hoạt động trong lĩnh vực TTCN. Những năm gần đây, nhu cầu thị trường đối với sản phẩm thủ công mỹ nghệ có nhiều thay đổi. Nếu như trước đây sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt thông thường thì hiện nay người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính thẩm mỹ, sự tiện dụng, yếu tố thân thiện môi trường và giá trị văn hóa của sản phẩm. Cùng với đó, sự cạnh tranh của hàng công nghiệp sản xuất hàng loạt với giá thành rẻ cũng tạo áp lực lớn đối với các cơ sở sản xuất thủ công truyền thống.

Trước yêu cầu mới của thị trường, nhiều doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất tại Thanh Hóa đã chủ động chuyển hướng sản xuất theo nhu cầu khách hàng. Thay vì chỉ duy trì những mẫu mã truyền thống, các đơn vị đã tập trung nghiên cứu thị hiếu tiêu dùng để cải tiến thiết kế, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng tính ứng dụng, đáp ứng yêu cầu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Tại xã Nga Sơn, địa phương nổi tiếng với nghề trồng và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ từ cói, nhiều cơ sở đã đầu tư phát triển các dòng sản phẩm phục vụ trang trí nội thất, quà lưu niệm, túi xách thời trang, hộp đựng đồ thân thiện môi trường... phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh hiện nay. Không ít doanh nghiệp đã chuyển từ sản xuất số lượng lớn sang sản xuất theo đơn đặt hàng, theo từng phân khúc khách hàng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Chị Mai Thị Yến, Giám đốc Công ty TNHH Ngân Khương cho biết: "Ngoài các sản phẩm chiếu cói truyền thống, công ty đã chủ động thiết kế thêm hàng chục mặt hàng mới, như: nội thất nhà bếp, nội thất ngoài trời, đồng thời, tận dụng thêm nguồn nguyên liệu từ bèo tây, bẹ ngô, cỏ... để tạo ra các sản phẩm thân thiện với môi trường. Nhờ đó, từ một cơ sở gia công nhỏ, hiện nay Công ty TNHH Ngân Khương có khoảng 70% sản phẩm trực tiếp xuất khẩu đi thị trường Nhật Bản. Năm 2025, doanh thu công ty đạt 10 tỷ đồng, mục tiêu doanh thu năm 2026 đạt 15 tỷ đồng".

Từ nghề mây tre đan truyền thống của gia đình, anh Hoàng Văn Cường ở xã Hoằng Lộc đã chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường để phát triển thêm sản phẩm nôi tre đặt võng. Sự linh hoạt trong chuyển hướng sản xuất, từ các mặt hàng gia dụng quen thuộc sang sản phẩm phục vụ trẻ em, đã giúp cơ sở mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm thủ công mỹ nghệ và tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Đây cũng là hướng đi hiệu quả, giúp nghề truyền thống thích ứng với nhu cầu tiêu dùng hiện đại và phát triển bền vững. Hiện nay, mỗi tháng, cơ sở của anh Cường sản xuất trên 5.000 chiếc nôi tre, giá bán từ 80.000 đến 160.000 đồng/chiếc, tiêu thụ theo đơn đặt hàng trong và ngoài tỉnh. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, cơ sở còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương với thu nhập bình quân 6 - 7 triệu đồng/người/tháng.

Cùng với đổi mới mẫu mã, nhiều cơ sở sản xuất cũng mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào hoạt động quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Điển hình như Tổ dệt thổ cẩm Táy Doó, xã Xuân Chinh do chị Vi Thị Luyến làm tổ trưởng. Sau khi thành lập năm 2023 với 65 thành viên, thay vì chỉ dệt các sản phẩm váy, áo truyền thống, chị Luyến đã sáng tạo nhiều sản phẩm mới như túi xách, khăn, gối thảo mộc... Đồng thời thường xuyên livestream bán hàng trên các nền tảng số. Nhờ đó, sản phẩm của tổ dệt đã được tiêu thụ ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước và sang Lào, Thái Lan. Các thành viên tổ dệt có việc làm thường xuyên với thu nhập ổn định 5 - 7 triệu đồng mỗi tháng.

Thông tin từ Sở Công Thương Thanh Hóa cho biết, Chủ tịch UBND tỉnh đã công nhận 43 nghề truyền thống, 18 làng nghề và 53 làng nghề truyền thống và đang duy trì, phát triển 38 nghề TTCN, tạo việc làm cho khoảng 56.299 lao động với mức thu nhập cao gấp 2- 3 lần so với lao động thuần nông. Sự linh hoạt, sáng tạo trong sản xuất đã giúp các làng nghề duy trì sức cạnh tranh, nâng cao thu nhập cho người lao động, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Bài và ảnh: Thanh Tâm