Liên kết trồng khoai tây, nâng cao giá trị cây vụ đông

Từ sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào thị trường tiêu thụ, vụ đông năm nay, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đang mở rộng mô hình liên kết trồng khoai tây với doanh nghiệp. Việc được hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm không chỉ giúp nông dân giảm rủi ro, nâng cao thu nhập mà còn tạo tiền đề hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa.

Người dân thu hoạch khoai tây tại xã Nga Sơn.

Những ngày này, trên cánh đồng vụ đông xã Nga Sơn, không khí thu hoạch khoai tây diễn ra khẩn trương, nhộn nhịp. Trên những luống khoai vừa được nhổ lên, từng củ khoai vàng, kích cỡ đồng đều trải dài theo hàng. Niềm vui được mùa hiện rõ trên khuôn mặt người nông dân khi năng suất đạt cao, sản phẩm có đầu ra ổn định, không phải thấp thỏm tìm thương lái như trước. Bà Ngô Thị Liên, thôn Trung Đức, có gần 10 sào khoai tây vụ đông, mỗi sào thu hoạch khoảng 1,4 tấn củ, lợi nhuận 6 - 7 triệu đồng. Không chỉ cho thu nhập khá, mô hình liên kết còn giúp gia đình bà giảm áp lực về vốn và yên tâm hơn trong quá trình canh tác. Bà Liên cho biết: “Thực hiện mô hình liên kết, chúng tôi được công ty ứng trước giống và phân bón, đến khi thu hoạch, bán sản phẩm mới thanh toán lại nên cũng đỡ lo vốn đầu tư ban đầu. Trong quá trình trồng, người dân còn được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn cụ thể từng khâu, từ xuống giống đến chăm sóc. Sản phẩm được bao tiêu với giá ổn định nên không còn phải lo cảnh được mùa mất giá”.

Được biết, đây là năm thứ ba xã Nga Sơn triển khai trồng khoai tây theo mô hình liên kết với doanh nghiệp. Theo đánh giá tại địa phương, năng suất khoai tây bình quân đạt khoảng 28 tấn/ha. Với giá thu mua 7.800 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người trồng có thể thu lãi khoảng 120 triệu đồng/ha/vụ. Vụ đông xuân 2025-2026, tổng diện tích khoai tây toàn xã đạt 50ha; trong đó, HTX Nông nghiệp Nga Trung phối hợp với Công ty CP Logistics VietTrans tổ chức sản xuất trên diện tích 19,2ha, thu hút 150 hộ dân tham gia; diện tích còn lại do người dân chủ động tiêu thụ thông qua thương lái. Ông Lê Ngọc Khánh, Chủ tịch UBND xã Nga Sơn, cho biết: “Khi có doanh nghiệp đồng hành, có hợp đồng bao tiêu và hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, bà con sẽ giảm được rủi ro, không còn lo đầu ra. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao giá trị cây vụ đông và tăng thu nhập bền vững cho người dân”.

Không chỉ tại xã Nga Sơn, liên kết trồng khoai tây với doanh nghiệp đang từng bước được mở rộng ở nhiều địa phương trong tỉnh. Điển hình như Công ty TNHH Thực phẩm PepsiCo Việt Nam đã từng bước mở rộng diện tích liên kết, hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và phát triển sản xuất giống khoai tây tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Từ những diện tích liên kết tại các địa phương ban đầu 12ha trong vụ đông xuân 2023-2024 đến vụ đông năm nay, diện tích được mở rộng lên gần 150ha tại 12 xã, phường. Ông Nguyễn Hồng Hạng, Trưởng bộ phận giống Công ty TNHH Thực phẩm PepsiCo Việt Nam, cho biết: “Qua 3 năm khảo sát, thử nghiệm và xây dựng vùng trồng, doanh nghiệp đánh giá Thanh Hóa có tiềm năng phát triển sản xuất khoai tây với quy mô lớn, nâng cao năng suất và từng bước chủ động nguồn giống. Đây là cơ sở để mở rộng liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân, đồng thời hình thành các vùng sản xuất đáp ứng yêu cầu về sản lượng, chất lượng và tính đồng đều của nguyên liệu đầu vào”.

Diện tích khoai tây gieo trồng hằng năm trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 1.000 - 1.500ha, năng suất bình quân 18 - 20 tấn/ha, sản lượng 20.000 - 25.000 tấn. Các vùng trồng tập trung tại nhiều địa phương có điều kiện thuận lợi như: Nga Sơn, Tống Sơn, Hồ Vương, Ba Đình, Hoa Lộc, Hoằng Châu, Hoằng Thanh, Hoằng Tiến, Hoằng Lộc, Tượng Lĩnh, Quảng Bình, Hoằng Giang, Vạn Lộc, Công Chính... Cơ cấu giống cũng từng bước được đa dạng hóa, gồm các giống khoai tây phục vụ chế biến như Atlantic, Bliss và các giống phục vụ tiêu dùng tươi như Marabel, Actrice, Diamant, Aladin. Hiện trên địa bàn tỉnh có 6 doanh nghiệp đầu tư, liên kết sản xuất khoai tây với người dân, trong đó có Công ty CP Nông nghiệp quốc tế An Việt, Công ty TNHH Thực phẩm ORION VINA, Viện Sinh học và Công nghệ nông nghiệp Việt Nam, Công ty CP VIETPO, Công ty TNHH Giống và Sản phẩm cây có củ Ngọc Hồi và Công ty TNHH Thực phẩm PepsiCo Việt Nam. Sự tham gia của các doanh nghiệp mở ra cơ hội kết nối sản xuất nông nghiệp với thị trường tiêu thụ, nhất là nhu cầu nguyên liệu phục vụ chế biến công nghiệp. Bên cạnh hiệu quả về kinh tế, mô hình liên kết còn giúp nông dân thay đổi phương thức sản xuất. Thông qua tập huấn, tham quan và hướng dẫn trực tiếp trên đồng ruộng, người dân từng bước nắm vững quy trình canh tác, sử dụng vật tư hợp lý, chủ động phòng trừ sâu bệnh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Một số chương trình còn có cơ chế hỗ trợ rủi ro thông qua bảo hiểm, góp phần giảm bớt thiệt hại khi sản xuất gặp bất lợi.

Từ những mô hình bước đầu phát huy hiệu quả tại Nga Sơn và các địa phương, có thể thấy liên kết sản xuất, bao tiêu khoai tây là hướng đi có triển vọng trong nâng cao giá trị cây vụ đông. Khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, HTX làm tốt vai trò tổ chức và nông dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, cây khoai tây không chỉ đem lại nguồn thu nhập khá mà còn góp phần hình thành các vùng nguyên liệu hàng hóa tập trung, tạo nền tảng để phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng ổn định, hiệu quả hơn.

Bài và ảnh: Khánh Phương