“Lá chắn” bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được sản xuất, kinh doanh với phương thức tinh vi. Không chỉ len lỏi tại cửa hàng, kho hàng, hàng vi phạm còn được đưa lên mạng xã hội để quảng bá, tiêu thụ. Trước thực tế đó, lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa đang tăng cường kiểm tra, nâng cao năng lực nhận diện, phối hợp với chủ thể để bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng.

Phụ tùng xe máy giả mạo nhãn hiệu được Đội Quản lý thị trường số 3 phát hiện, xử lý.

Hàng giả “khoác áo” thương hiệu

Vụ việc Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán viên hoàn An Cung và mỹ phẩm nhập ngoại giả mới đây cho thấy thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi. Từ những tài khoản trên zalo, facebook đăng bán sản phẩm, lực lượng chức năng đã lần theo dấu vết, làm rõ hoạt động sản xuất, đóng gói và phân phối hàng giả qua nhiều tầng trung gian.

Theo kết quả điều tra, các đối tượng sử dụng viên hoàn, nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn mác để đóng gói, hoàn thiện sản phẩm đưa ra thị trường. Mỗi hộp viên hoàn An Cung giả có giá khoảng 105.000 đồng, thế nhưng khi đến tay người tiêu dùng được bán với giá gần 3 triệu đồng/hộp. Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm.

Nếu vụ An Cung cho thấy quy mô của hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, thì những vụ việc được lực lượng Quản lý thị trường Thanh Hóa phát hiện tại cơ sở kinh doanh lại gióng lên hồi chuông về tình trạng giả mạo nhãn hiệu vẫn diễn biến phức tạp. Mới đây, Đội Quản lý thị trường số 3 đã tiến hành kiểm tra 3 cơ sở kinh doanh phụ tùng xe máy, phát hiện hành vi kinh doanh hàng giả, hàng giả mạo nhãn hiệu.

Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 9 phối hợp với Phòng PC07, Công an tỉnh, kiểm tra kho hàng tại xã Quảng Yên, phát hiện 3.715 sản phẩm đồ chơi trẻ em do nước ngoài sản xuất không có hóa đơn, chứng từ, có dấu hiệu là hàng nhập lậu. Đồng thời, phát hiện 66 chiếc vợt có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu YONEX. Tổng trị giá hàng hóa có dấu hiệu vi phạm hơn 71 triệu đồng. Số hàng hóa trên sau đó được tiêu hủy theo đúng quy định pháp luật.

Những vụ việc trên cho thấy, hàng vi phạm xuất hiện ở nhiều nhóm hàng hóa, từ hàng tiêu dùng đến sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe. Đáng chú ý, việc sử dụng nhãn hiệu, bao bì, tem mác giả khiến người mua rất dễ nhầm lẫn.

Tăng sức mạnh cho “lá chắn”

Theo ông Lê Chí Thanh, Đội phó Đội Quản lý thị trường số 13, một trong những khó khăn hiện nay là hàng giả ngày càng được làm tinh vi, trong khi phương thức kinh doanh liên tục thay đổi.“Người bán sử dụng tài khoản cá nhân, kho hàng không cố định hoặc thuê đơn vị vận chuyển để giao hàng. Đối với một số sản phẩm, việc nhận diện hàng thật, hàng giả bằng mắt thường cũng không đơn giản”, ông Thanh cho biết.

Thực tế cho thấy, với những nhãn hiệu được làm giả tinh vi, lực lượng chức năng khi tiến hành kiểm tra cần có sự phối hợp trực tiếp của doanh nghiệp sở hữu quyền để xác định đặc điểm nhận diện, tem nhãn, bao bì và dấu hiệu khác biệt giữa sản phẩm thật và hàng giả. Theo số liệu thống kê, trong 9 tháng năm 2026, lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa đã xử lý 193 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, phạt vi phạm hành chính 2,035 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm gần 1,264 tỷ đồng.

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh, Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa xác định việc nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng nhận diện hàng giả cho cán bộ, kiểm soát viên là một trong những giải pháp quan trọng. Ông Lê Chí Lợi, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa, cho biết: “Chúng tôi xác định nâng cao năng lực nhận diện hàng giả là yếu tố quan trọng để nâng hiệu quả kiểm tra, xử lý. Chi cục tăng cường tập huấn, phối hợp với các doanh nghiệp, chủ thể sở hữu quyền để cung cấp thông tin về đặc điểm nhận diện sản phẩm, dấu hiệu hàng giả và phương thức vi phạm mới. Cùng với đó là tăng cường trao đổi thông tin giữa các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương để chủ động phát hiện, xử lý vi phạm từ cơ sở”.

Cùng với đó, việc kiểm tra cần được thực hiện đồng bộ từ nguồn hàng, kho chứa, cơ sở kinh doanh đến hoạt động trên môi trường mạng, chú trọng những nhóm hàng có nguy cơ cao và những địa bàn phát sinh dấu hiệu vi phạm. Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ vì thế cần sự tham gia của nhiều chủ thể. Doanh nghiệp chủ động bảo vệ nhãn hiệu, cung cấp thông tin nhận diện hàng thật. Lực lượng chức năng nâng cao nghiệp vụ, tăng cường kiểm tra, xử lý. Người tiêu dùng thận trọng khi lựa chọn sản phẩm, nhất là những hàng hóa được quảng cáo, giao dịch trên mạng xã hội.

Khi thông tin được chia sẻ kịp thời, năng lực nhận diện được nâng lên và các lực lượng phối hợp chặt chẽ, mỗi khâu sẽ trở thành một lớp bảo vệ. Từ đó, “lá chắn” bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ từng bước được củng cố, góp phần giữ gìn môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ thương hiệu và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Bài và ảnh: Xuân Thu