Kích hoạt mạnh mẽ các động lực tăng trưởng

Vượt qua những tác động bất lợi từ biến động địa chính trị, kinh tế toàn cầu, tăng trưởng GRDP quý 1 của Thanh Hóa vẫn đạt 9,14%, cao hơn mức tăng chung của cả nước. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 11% trong cả năm, cần tiếp tục kích hoạt mạnh mẽ hơn các động lực tăng trưởng, tháo gỡ nhanh hơn những điểm nghẽn, khơi thông dư địa phát triển trong từng ngành, từng lĩnh vực.

Trung tâm Thương mại AEON MALL Thanh Hóa dự kiến đi vào vận hành quý 4/2026.

Những “trụ đỡ”

Theo công bố của Cục Thống kê, trong quý 1, GRDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của Thanh Hóa tăng 3,35%, cao hơn mức tăng theo kịch bản là 3,09%; khu vực công nghiệp tăng 15,02%, tiệm cận mức kịch bản 15,65%; khu vực dịch vụ tăng 7,45%, gần với mức mục tiêu 7,62%. Những con số này cho thấy, dù chịu tác động từ nhiều bất lợi bên ngoài, nền kinh tế địa phương vẫn đang duy trì được đà phục hồi tương đối đồng đều giữa các khu vực.

Trong “bức tranh” tăng trưởng quý 1, “đầu tàu” công nghiệp tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt. Trong điều kiện chi phí đầu vào, logistics nhiều biến động, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của tỉnh vẫn tăng 12,8%, với 17/19 sản phẩm công nghiệp chủ yếu tăng so với cùng kỳ. Đây là “chỉ dấu” cho thấy năng lực sản xuất của nhiều ngành hàng chủ lực vẫn được duy trì, thậm chí đang từng bước phục hồi và mở rộng.

Đáng chú ý, tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn - động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghiệp tỉnh, hoạt động sản xuất vẫn được duy trì ổn định trong bối cảnh giá dầu thô biến động mạnh. Việc chủ động nguồn cung dầu thô, kết hợp với lượng tồn kho và các lô hàng đã vận chuyển, đã giúp nhà máy không bị gián đoạn trong ngắn hạn. Một số sản phẩm từ lọc hóa dầu vẫn duy trì mức tăng trưởng tích cực như: dầu nhiên liệu tăng 7,7%, sáp parafin tăng 29,6%, lưu huỳnh rắn tăng 9,2%, benzen tăng 13,3%.

Theo Sở Công Thương, không chỉ có các sản phẩm từ lọc hóa dầu, nhiều nhóm hàng công nghiệp chủ lực khác cũng tiếp tục giữ đà tăng trưởng khá tốt, như: thức ăn gia súc tăng 34,5%, sắt thép tăng 22,9%, điện sản xuất tăng 17,1%, xi măng tăng 13,2%, quần áo may sẵn tăng 12,3%. Một số nhà máy sản xuất, gia công giày dép xuất khẩu tại Ngọc Lặc, Thạch Định, Bá Thước... cùng với việc khởi công Khu công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa - giai đoạn 1, đang mở thêm dư địa cho tăng trưởng sản xuất và thu hút đầu tư trong các quý tới.

Đặc biệt, lĩnh vực đầu tư cũng cho thấy sự chuyển động đáng chú ý. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt khoảng 30.781 tỷ đồng, tăng 6,2% so với cùng kỳ. Thu hút đầu tư khởi sắc với 29 dự án đầu tư trực tiếp, tăng mạnh cả về số dự án lẫn quy mô vốn so với cùng kỳ. Cùng với đó, niềm tin doanh nghiệp cũng đang có dấu hiệu cải thiện khi toàn tỉnh có 1.068 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 63,3% so với cùng kỳ.

Nhận diện thách thức, kích hoạt giải pháp

Mức tăng trưởng GRDP 9,14% trong quý 1 là đáng ghi nhận, song vẫn chưa đạt kịch bản tăng trưởng 10,5% được tính toán cho giai đoạn này.

Theo nhận định của Cục Thống kê, bước sang quý 2/2026, những tác động từ xung đột tại Trung Đông đối với giá xăng dầu, nguyên nhiên liệu đầu vào, chi phí logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ ngày càng bộc lộ rõ. Nếu các điểm nóng địa chính trị tiếp tục kéo dài, đặc biệt trong trường hợp xảy ra gián đoạn nghiêm trọng tại các tuyến hàng hải chiến lược eo biển Hormuz, hệ lụy sẽ không chỉ dừng ở năng lượng hay vận tải, mà còn lan rộng tới hoạt động xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng. Đây cũng đang là mối lo chung của khối doanh nghiệp trên tất cả các lĩnh vực với bài toán duy trì sản xuất.

Trong khi đó, một số động lực được kỳ vọng sẽ tạo lực đẩy mạnh hơn cho tăng trưởng của tỉnh vẫn chưa phát huy đúng vai trò. Điển hình là đầu tư công, đến giữa tháng 3, giá trị giải ngân mới đạt hơn 750 tỷ đồng, tương đương 5,48% kế hoạch, thấp hơn cùng kỳ. Đáng chú ý, một phần vốn hiện vẫn chưa được phân bổ chi tiết do chưa hoàn thiện hồ sơ, thủ tục; số lượng dự án chưa thực hiện giải ngân còn lớn; nhiều chủ đầu tư được giao vốn lớn nhưng tỷ lệ giải ngân vẫn rất thấp.

Cùng với đó, nhiều vướng mắc hiện hữu vẫn đang tác động trực tiếp đến khả năng tăng trưởng của cả động lực truyền thống lẫn động lực mới. Tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch đô thị và nông thôn ở các xã, phường còn chậm; công tác xác định giá đất để thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ở một số dự án còn kéo dài; công tác giải phóng mặt bằng dù đã được chỉ đạo quyết liệt nhưng vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Những tồn tại này nếu không được xử lý sớm sẽ tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án đầu tư công, đầu tư ngoài ngân sách cũng như lộ trình hình thành các không gian phát triển mới.

Sản xuất phụ liệu may mặc, giày dép tại Công ty TNHH HONG YANG Việt Nam tại CCN Bắc Hoằng Hóa.

Tại phiên họp thường kỳ quý 1/2026, cùng với việc nhận diện rõ những khó khăn, thách thức của quý 2 và cả năm, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hoài Anh đã yêu cầu các cấp, các ngành chủ động xây dựng và triển khai các giải pháp ứng phó phù hợp để bảo đảm kinh tế - xã hội phát triển ổn định, giữ vững mục tiêu tăng trưởng.

Theo đó, một trong những yêu cầu được đặt ra là phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện quy hoạch - từ điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, đến rà soát, điều chỉnh Quy hoạch chung đô thị Thanh Hóa, Quy hoạch chung Khu Kinh tế Nghi Sơn; đồng thời khẩn trương công bố và tổ chức thực hiện quy hoạch đô thị, nông thôn đối với các xã, phường. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt quản lý nhà nước, mà còn là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực đầu tư và mở đường cho các dự án phát triển.

Cùng với đó, tỉnh yêu cầu tiếp tục rà soát nguồn cung vật liệu xây dựng; thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công theo đúng kế hoạch, phấn đấu tới 30/6 giải ngân đạt 50%; đẩy nhanh tiến độ các dự án sản xuất, kinh doanh dự kiến đưa vào hoạt động và có sản phẩm trong năm 2026, bởi đây sẽ là phần đóng góp trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng của tỉnh trong những quý còn lại.

Cùng với thúc đẩy sản xuất và đầu tư, việc tăng thu ngân sách cũng được đặt ra với yêu cầu cao hơn. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các ngành, đơn vị liên quan triển khai hiệu quả các giải pháp tăng thu, chống thất thu ở các lĩnh vực còn dư địa như khai thác tài nguyên khoáng sản, bất động sản, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số; quản lý chặt hóa đơn, nợ thuế, phấn đấu vượt dự toán thu ngân sách năm 2026. Đây là nhiệm vụ rất đáng lưu ý, bởi trong quý 1, tốc độ tăng trưởng của thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chỉ đạt 1,43%, thấp hơn rất nhiều so với mức 10,97% theo kịch bản, là nguyên nhân chính khiến tốc độ tăng trưởng chung của tỉnh chưa đạt như kỳ vọng.

Bài và ảnh: Tùng Lâm