Khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch ở xã Thanh Quân

Với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và các di tích lịch sử văn hóa cùng nhiều nét văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào dân tộc Thái, xã Thanh Quân đang từng bước khơi dậy tiềm năng, đưa du lịch trở thành hướng đi mới cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đền Chín Gian, xã Thanh Quân thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia lễ hội.

Xã Thanh Quân từ lâu được biết đến là “vùng đất khó” của tỉnh Thanh Hóa. Với hơn 95% dân số là người Thái, vùng đất này được ví như “cái nôi” nuôi dưỡng văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Người Thái ở xã Thanh Quân có phong tục, tập quán, tiếng nói riêng, có truyền thống trồng lúa nước, chăn nuôi và dệt thổ cẩm. Những giá trị văn hóa truyền thống ấy đang dần trở thành tài nguyên du lịch của xã.

Nổi bật là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh đền Chín Gian - công trình tâm linh góp phần tạo nên không gian văn hóa đặc sắc. Nếu được khơi dậy đúng hướng, đây sẽ là điểm nhấn có thể trở thành sản phẩm du lịch gắn với lễ hội văn hóa truyền thống của địa phương. Tọa lạc trên đồi Pú Pỏm, đền Chín Gian với kiến trúc mang đậm không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Tên gọi “Chín Gian” bắt nguồn từ kiến trúc 9 gian thờ chính, biểu trưng cho sự hòa hợp giữa trời – đất và con người. Sau nhiều năm xuống cấp, đền Chín Gian được khởi công tôn tạo từ tháng 4/2016 và hoàn thành vào tháng 9/2017. Đền được xây dựng theo kiến trúc nhà sàn, gồm 9 gian thờ tương ứng với 9 mường của đồng bào dân tộc Thái, xã Thanh Quân, bao gồm: Mường Tôn, mường Pắn, mường Chừn, mường Puộc, mường Quáng, mường Ha Quèn, mường Miếng, mường Chón, mường Chóng. Ngoài thờ các vị thần linh, đền Chín Gian còn thờ các anh hùng liệt sĩ, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” với quê hương, dân tộc. Trước sân đền, 9 con trâu đá gồm 6 trâu đen, 3 trâu trắng và 9 giếng nước được phục dựng, thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên, tín ngưỡng nông nghiệp và tinh thần đoàn kết của cộng đồng người Thái.

Hằng năm vào dịp đầu xuân, Lễ hội “Dâng trâu tế trời” đền Chín Gian được chính quyền địa phương tổ chức thu hút hàng nghìn lượt người dân và du khách thập phương đến dâng hương, tham gia lễ hội, nhằm bày tỏ lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên và nguồn cội, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Tính đa dạng, phong phú của các giá trị văn hóa dân tộc sẽ tạo nên sức hút cho phát triển du lịch. Do vậy, để cụ thể hóa mục tiêu phát triển kinh tế từ du lịch, xã Thanh Quân đã tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống đặc sắc của người Thái.

Sau khi được chính quyền địa phương tuyên truyền chủ trương phát triển du lịch, gia đình chị Nguyễn Thị Ngọc, thôn Ná Cà 2 đã lên ý tưởng và xây dựng Homestay “Mộc sơn quán” - một không gian với tre nứa mộc mạc, gần gũi với thiên nhiên, mang phong cách truyền thống của người Thái để làm điểm dừng chân đón khách, phục vụ các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa. “Du khách đến với xã Thanh Quân không chỉ để tham quan đền Chín Gian, mà còn muốn trải nghiệm đời sống, sinh hoạt với người bản địa. Nếu mình biết khai thác đúng cách thì người dân sẽ có việc làm, có thu nhập ổn định ngay trên chính mảnh đất quê hương” - chị Ngọc chia sẻ.

Khi đến xã Thanh Quân, du khách còn có cơ hội khám phá thác Sao Va, chiêm ngưỡng dòng thác trắng xóa như dải lụa mềm vắt ngang núi. Được nghỉ tại nhà sàn, tham gia nhảy sạp, khua luống, đốt lửa trại, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thưởng thức các món ăn, đặc sản địa phương.

Ông Đàm Văn Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Quân, cho biết: “Để đưa du lịch trở thành hướng đi mới cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, xã Thanh Quân đã và đang tập trung triển khai thực hiện hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc như Lễ Xăng Khan, Lễ Cát Sa, khôi phục trò chơi, trò diễn dân gian như ném còn, nhảy sạp...; đầu tư các tuyến đường vào một số thác nước còn nguyên sơ để phát triển du lịch. Chúng tôi xác định phát triển du lịch văn hóa tâm linh, du lịch sinh thái để tạo sinh kế mới cho người dân”.

Để khai thác và phát huy tiềm năng du lịch một cách hiệu quả, xã Thanh Quân cần quan tâm đầu tư về cơ sở hạ tầng, tuyên truyền, hướng dẫn nâng cao nghiệp vụ du lịch cho người dân. Có như vậy, loại hình du lịch này mới phát triển bền vững, phát huy được thế mạnh về tài nguyên thiên nhiên, văn hóa bản địa, góp phần nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

Bài và ảnh: Hà Hồng