“Kho vàng” chờ được khai thác

Khi đất trời chìm trong sắc xuân, khí xuân, hành trình du xuân trên miền di sản không chỉ là thả hồn vào cảnh sắc xuân, mà còn là dịp trở về với cội nguồn văn hóa, lịch sử. Trên hành trình ấy, miền di sản xứ Thanh hiện diện độc đáo, đa sắc màu. Và, du lịch văn hóa xứ Thanh được ví như mạch nguồn chờ một cái chạm tinh tế để đánh thức và lan tỏa giá trị bền lâu.

Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn. Ảnh: Nguyễn Đạt

Xứ Thanh là vùng đất hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa giàu giá trị, độc đáo. Từ thời tiền sử với di chỉ khảo cổ Núi Đọ, đến dấu ấn các triều đại phong kiến... đã để lại trên mảnh đất này một hệ thống di sản đậm đặc trên khắp các miền quê.

Những địa danh như Khu di tích Lam Kinh, Thành Nhà Hồ, đền Bà Triệu hay đền thờ Lê Hoàn, không chỉ là những điểm đến quen thuộc, mà còn là những không gian mang đậm chiều sâu lịch sử. Mỗi di tích không đơn thuần là một điểm đến, mà là một “câu chuyện văn hóa” cần được kể lại bằng ngôn ngữ du lịch hiện đại, giàu cảm xúc. Ở Lam Kinh, sự trầm mặc của rừng cổ thụ, của mái điện, lăng tẩm tạo nên cảm giác lắng đọng hiếm có. Mỗi mùa lễ hội, những nghi lễ truyền thống được tổ chức trang trọng đủ để người đến thăm cảm nhận được khí thiêng của vùng đất từng là trung tâm lịch sử một thời. Thành Nhà Hồ lại mang đến một cảm xúc khác. Những khối đá khổng lồ xếp chồng lên nhau qua hơn 6 thế kỷ vẫn sừng sững giữa không gian làng quê yên bình, gợi mở nhiều suy ngẫm về trí tuệ, khát vọng và những biến động của lịch sử.

Không chỉ có chiều sâu lịch sử, xứ Thanh còn hấp dẫn bởi sự đa dạng văn hóa của các dân tộc cùng sinh sống. Sự riêng khác trong văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc được hòa chung, tạo nên một bức tranh văn hóa đa màu sắc. Ở miền núi phía Tây, những bản làng người Thái, người Mường thơ mộng với những ngôi nhà sàn truyền thống vẫn e ấp bên tán rừng, triền núi; tiếng khèn, điệu xòe, mo Mường, tiếng cồng chiêng ngân vang. Bức tranh đời sống thường ngày chân thực ấy đã trở thành sức hấp dẫn với nhiều du khách.

Được biết đến là “miền di sản”, xứ Thanh nổi bật với hệ thống lễ hội truyền thống trải dài khắp các địa phương, vùng miền. Nhiều lễ hội mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa như lễ hội Lam Kinh, lễ hội Bà Triệu, lễ hội đền Độc Cước, lễ hội Pồn Pôông, lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy... Bên cạnh đó, kho tàng dân ca, dân vũ, trò diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống vẫn luôn âm thầm “chảy” trong mạch nguồn văn hóa xứ Thanh.

Những giá trị văn hóa, lịch sử ấy chính là “kho vàng” cho du lịch văn hóa. Nếu được đầu tư đúng mức, gắn với bảo tồn văn hóa, với hoạt động trải nghiệm, trình diễn, giới thiệu có chiều sâu, những “mạch ngầm” giàu tiềm năng sẽ trở thành điểm nhấn quan trọng cho du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm - loại hình đang được du khách quan tâm.

Thực tế chứng minh, tiềm năng du lịch văn hóa xứ Thanh là rất lớn, song việc khai thác vẫn chưa tương xứng. Nhiều giá trị văn hóa mới dừng lại ở bảo tồn, chưa được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, có khả năng níu chân du khách. Không ít lễ hội, sự kiện văn hóa, điểm đến mới dừng lại ở việc “có di tích”, “có lễ hội”, nhưng chưa tạo được trải nghiệm khác biệt hoặc thiếu không gian trải nghiệm cho du khách cũng như thiếu sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù, có tính nhận diện cao. Việc kết nối lễ hội với tour, tuyến du lịch chưa chặt chẽ, liên tục, khiến tiềm năng chưa được khai thác hết.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận. Phát triển du lịch văn hóa không thể nóng vội, càng không thể làm theo phong trào. Cần một tư duy dài hơi, lấy văn hóa làm trung tâm, lấy cộng đồng làm chủ thể, để chính cộng đồng tham gia gìn giữ văn hóa và hưởng lợi từ du lịch. Khi đó việc gìn giữ bản sắc văn hóa sẽ trở thành nhu cầu tự thân, bền vững hơn trong hành trình phát triển văn hóa du lịch. Đồng thời, cần đổi mới cách thuyết minh, kể chuyện di sản văn hóa, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, số hóa di sản; xây dựng các sản phẩm du lịch đa dạng, phong phú, tăng tính trải nghiệm. Quan trọng hơn, cần tránh xu hướng thương mại hóa, để mỗi sản phẩm du lịch vẫn giữ được hồn cốt văn hóa xứ Thanh.

Khi tiềm năng ấy được đánh thức bằng sự trân trọng, tinh tế và bền bỉ, xứ Thanh hứa hẹn trở thành điểm đến du lịch văn hóa giàu sức hút - nơi mỗi chuyến đi là một hành trình trở về cội nguồn và mỗi giá trị văn hóa đều được chuyển hóa thành động lực phát triển.

Thùy Linh