IAEA: Lò phản ứng hạt nhân bí mật của Syria có thể sản xuất vật liệu cho vũ khí hạt nhân

Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cho biết lò phản ứng hạt nhân bí mật mà Syria gần hoàn thành trước khi bị Israel phá hủy năm 2007 có khả năng sản xuất vật liệu phân hạch có thể sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Giám đốc IAEA Rafael Grossi. Ảnh: IAEA.

Giám đốc IAEA Rafael Grossi ngày 7/9 cho biết lò phản ứng hạt nhân được Syria bí mật xây dựng tại tỉnh Deir al-Zor, miền Đông nước này, trước khi bị Israel không kích phá hủy năm 2007, thuộc loại có khả năng sản xuất nhanh vật liệu phân hạch có thể sử dụng cho vũ khí hạt nhân.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Vienna, ông Grossi nói : “Đây là một lò phản ứng rất hiệu quả trong việc sản xuất vật liệu phân hạch có thể được sử dụng trực tiếp để chế tạo vũ khí hạt nhân”, đồng thời nhấn mạnh đây là vấn đề “rất nghiêm trọng” liên quan đến nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.

Một hình ảnh do Mỹ công bố cho thấy tòa nhà lò phản ứng hạt nhân bị nghi ngờ đang được xây dựng ở Syria. Ảnh: Reuters.

Trong báo cáo gửi các nước thành viên, IAEA xác nhận cơ sở tại Deir al-Zor là lò phản ứng hạt nhân đang được xây dựng, với nhiên liệu được sản xuất tại Syria. Cơ quan này cho biết các hoạt động trên lẽ ra phải được khai báo theo các nghĩa vụ quốc tế.

Cuộc điều tra cũng phát hiện khoảng 73 tấn uranium tự nhiên. Trong chuyến thăm Syria hồi tháng 8, các thanh sát viên IAEA xác nhận hệ thống làm mát tại một địa điểm phù hợp với cơ sở hạ tầng của lò phản ứng hạt nhân.

Theo ông Grossi, những phát hiện này cho thấy chính quyền Syria trước đây từng tiến hành các hoạt động hạt nhân bí mật, song IAEA chưa thể xác định mục đích của các hoạt động này.

Sau khi chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, chính quyền mới của Syria đã hợp tác với IAEA, cho phép các thanh sát viên tiếp cận những địa điểm liên quan. Ông Grossi hoan nghênh sự hợp tác và minh bạch của Damascus, cho rằng điều này giúp giải quyết các vấn đề còn tồn đọng liên quan đến hoạt động hạt nhân trước đây của Syria.

Minh Phương

Nguồn: Reuters, WION, CCTV.