Hiệu quả các mô hình tái hòa nhập cộng đồng

Không chỉ triển khai thực thi hiệu quả các quy định của pháp luật đối với người chấp hành xong án phạt tù (CHXAPT), nhiều xã, phường của tỉnh còn triển khai thực hiện hiệu quả Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng (THNCĐ). Bởi vậy, công tác THNCĐ ở Thanh Hóa đang trở thành một hành trình nhân văn, nơi những người lầm lỡ được trao chiếc “cần câu” và niềm tin để viết lại cuộc đời.

Xưởng gia công hàng may mặc của anh Lê Năng Tuấn - người chấp hành xong án phạt tù ở thôn Bất Căng 1, xã Thọ Xuân.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 6.532 trường hợp đã CHXAPT thuộc diện THNCĐ. Riêng năm 2025, các địa phương của tỉnh tiếp nhận 1.511 trường hợp CHXAPT và được đặc xá. Thực hiện Nghị định số 49/2020/NĐ-CP của Chính phủ, cấp ủy và chính quyền từ tỉnh đến cơ sở luôn xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính nhân văn sâu sắc. Vì lẽ đó, công tác THNCĐ không còn là việc riêng của ngành công an, mà là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Mục tiêu hướng tới là giúp người lầm lỡ nhanh chóng hòa nhập cộng đồng, có việc làm, ổn định cuộc sống, từ đó góp phần tích cực vào công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm, phòng ngừa tái phạm tội.

Trong lộ trình giúp người mãn hạn tù “về nhà”, Công an tỉnh đóng vai trò nòng cốt. Không đợi người CHXAPT tìm đến mình, công an các xã, phường đã chủ động rà soát, nắm chắc hoàn cảnh, nhu cầu và tâm tư của từng trường hợp. Việc “phân loại để giúp đỡ” được thực hiện bài bản, những người cần vốn được hướng dẫn thủ tục vay ngân hàng; những người thiếu kỹ năng được giới thiệu vào các lớp đào tạo nghề, nhằm tạo điều kiện để người CHXAPT sớm ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm. Bên cạnh đó, Công an tỉnh phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương tổ chức đa dạng các hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật gắn với việc cảm hóa, giáo dục người CHXAPT. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của pháp luật trong việc thực hiện công tác giúp người lầm lỡ THNCĐ.

Trong giai đoạn 2020-2025, Công an tỉnh đã tổ chức tập huấn cho 12.028 lượt cán bộ, chiến sĩ công an và cán bộ cấp xã, các thành viên tổ an ninh trật tự (ANTT) tại 166 xã trên địa bàn tỉnh về công tác thi hành án hình sự và THNCĐ. Đặc biệt, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hơn 4.000 thành viên tổ ANTT trên địa bàn tỉnh được cập nhật kiến thức về công tác thi hành án dân sự và THNCĐ. Đây chính là lực lượng trực tiếp “cảm hóa” người mãn hạn tù trở về địa phương bằng sự thấu hiểu và sẻ chia.

Công an tỉnh thường xuyên phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể của tỉnh huy động doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh tham gia hỗ trợ, giúp đỡ về dạy nghề, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho người CHXAPT. Trong thời gian qua, qua các kênh đã giới thiệu cho 613 người CHXAPT đi làm công nhân trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh và 568 người làm các nghề như chăn nuôi, trồng trọt, đồ mộc, thợ xây... giúp người CHXAPT có thêm thu nhập ổn định cuộc sống, tự tin THNCĐ.

Từ ngày 1/7/2025, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Công an tỉnh đã có văn bản để chỉ đạo các nhiệm vụ trọng tâm trong công tác xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, trong đó có nội dung chỉ đạo công an cấp xã rà soát, đánh giá lại các mô hình tái hòa nhập cộng đồng. Đến nay toàn tỉnh có 97 đơn vị có mô hình về tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên do mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới đi vào hoạt động nên bước đầu các xã, phường mới củng cố, kiện toàn lại các mô hình.

Tại phường Tĩnh Gia, nhờ sự vận động khéo léo của cấp ủy, chính quyền phường, nhiều doanh nghiệp đứng chân trên địa bàn đã tạo điều kiện cho người CHXAPT làm bảo vệ, công nhân để có thu nhập, ổn định cuộc sống. Trong khi đó, phường Bỉm Sơn lại ghi dấu ấn với mô hình “Chung tay giúp đỡ người CHXAPT”. Cùng với tạo điều kiện cho người CHXAPT được vay vốn ngân hàng, địa phương còn phối hợp với các doanh nghiệp tạo việc làm ổn định cho họ. Những cái tên như Công ty may Huệ Anh, Nhà máy gạch Long Thành hay Xi măng Long Sơn đã trở thành “bến đỗ” bình yên cho nhiều mảnh đời từng một thời lầm lỡ.

Sau khi chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Thọ Xuân đã kiện toàn và phát huy tối đa hiệu quả của 36 tổ cựu chiến binh (CCB) “3 trên 1”. Đây là mô hình giàu tính nhân văn, với nòng cốt là 3 hội viên Hội CCB xã cùng sát cánh giáo dục, giúp đỡ 1 người lầm lỗi tại khu dân cư. Các tổ CCB đang trực tiếp cảm hóa 50 trường hợp thụ án tại địa phương. Không chỉ dừng lại ở việc quản lý, các CCB còn thường xuyên gặp gỡ, lắng nghe tâm tư để khơi dậy thiện tâm, giúp họ xóa bỏ mặc cảm và sự kỳ thị. Sự đồng hành bền bỉ này đã trở thành điểm tựa vững chắc, giúp những người lầm lỗi tự tin vươn lên, sớm ổn định cuộc sống và THNCĐ.

Câu chuyện về những người lầm lỡ đang nỗ lực THNCĐ ở Thanh Hóa vẫn đang tiếp diễn. Với sự quan tâm, đồng hành của các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh và bằng những mô hình đậm tính nhân văn được triển khai ở mỗi xã, phường, tin rằng sẽ còn nhiều người CHXAPT sớm tìm thấy “ánh sáng” của sự hoàn lương để vươn lên xây dựng cuộc sống mới.

Bài và ảnh: Trần Thanh