Hành trình số hóa di sản ở Tống Sơn

Từ những điểm di tích hiện hữu đến không gian số, xã Tống Sơn đang từng bước làm mới cách tiếp cận, giới thiệu và phát huy giá trị di sản. Việc kết hợp số hóa với bảo tồn tại chỗ không chỉ mở rộng không gian quảng bá, nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn tạo thêm động lực để di sản được gìn giữ, lan tỏa và tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Du khách trải nghiệm Kiosk giới thiệu văn hóa, du lịch và sản phẩm OCOP xứ Thanh.

Về đền Cô Bơ những ngày tháng 8, sau khi dâng hương, chiêm bái, anh Nguyễn Tuấn Dũng (Ninh Bình) dành thêm thời gian khám phá về địa phương và di tích. Tại Kiosk giới thiệu văn hóa, du lịch và sản phẩm OCOP xứ Thanh, anh Dũng tìm hiểu thêm về các điểm đến lân cận như đền Sòng, đền Bà Triệu và các sản phẩm đặc trưng của Thanh Hóa. Anh Dũng chia sẻ: “Những lần trước về đền Cô Bơ, tôi muốn tìm hiểu thêm về di tích, địa phương nhưng không biết tìm thông tin chính thống ở đâu, nhiều khi phải hỏi người dân hoặc tự tìm trên mạng. Lần này có Kiosk giới thiệu ngay tại điểm đến nên thuận tiện hơn. Tôi có thể chủ động tìm hiểu về di tích, các điểm tham quan và sản phẩm địa phương”.

Đưa vào khai thác tại đền Cô Bơ từ tháng 3/2026, Kiosk đã tạo thêm điểm “chạm” để du khách tiếp cận với di sản và văn hóa của Tống Sơn và xứ Thanh. Từ một điểm di tích, du khách có thể khám phá thêm những địa danh, giá trị văn hóa và sản phẩm đặc trưng của địa phương trên không gian số. Hành trình khám phá vì thế không chỉ dừng lại ở việc tham quan, chiêm bái mà còn mở ra những trải nghiệm rộng hơn về vùng đất, con người xứ Thanh.

Cùng với đưa Kiosk giới thiệu văn hóa, du lịch và sản phẩm OCOP xứ Thanh, xã đã đẩy mạnh giới thiệu Cụm Di tích thắng cảnh Hàn Sơn trên không gian số. Thông tin, hình ảnh, video về di tích và các hoạt động gắn với di tích được đăng tải trên trang facebook của xã và các hội, nhóm cộng đồng. Những hoạt động văn hóa diễn ra trong cộng đồng được ghi lại, chia sẻ, tạo thêm một kênh để người dân và du khách tìm hiểu về di sản của Tống Sơn.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Chung, thủ nhang đồng đền tại Cụm Di tích thắng cảnh Hàn Sơn, cho biết: “Việc ứng dụng công nghệ giúp du khách dễ dàng tìm hiểu hơn về di tích, lịch sử và những giá trị văn hóa của đền Hàn Sơn và đền Cô Bơ. Chúng tôi mong thời gian tới di tích tiếp tục được quan tâm đầu tư, nhất là hoàn thiện các ứng dụng số, du lịch ảo để du khách có thể tìm hiểu di tích từ xa, giúp hình ảnh của di tích được lan tỏa rộng hơn”.

Cùng với số hóa di tích trong bảo tồn, phát huy giá trị và quảng bá di tích, địa phương chú trọng bảo vệ không gian di tích, tu bổ các hạng mục và duy trì những giá trị vốn có của di tích. Tại Cụm Di tích thắng cảnh Hàn Sơn, một số hạng mục như sân, đường lên và công trình phụ trợ đang được tu bổ, góp phần cải thiện cảnh quan, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, du khách khi tham quan, chiêm bái.

Trong năm qua, đình Đô Mỹ - một công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn cũng được tu bổ, tôn tạo. Sau khi hoàn thành, địa phương tiếp tục bổ sung thông tin, hình ảnh và các nội dung giới thiệu trên nền tảng số, qua đó gắn việc bảo vệ giá trị vật thể với quảng bá, phát huy giá trị văn hóa.

Thực tế cho thấy, sự kết hợp giữa bảo tồn tại chỗ và số hóa đang tạo thêm điều kiện để di sản ở Tống Sơn được gìn giữ và lan tỏa. Trên địa bàn xã hiện có 17 di tích được xếp hạng cùng một số lễ hội gắn với di tích. Xác định số hóa di sản là một trong những giải pháp quan trọng để bảo tồn, phát huy và quảng bá di sản, xã đang hoàn thiện mã QR giới thiệu tại di tích. Đồng thời, phối hợp với các đơn vị hoàn thiện sản phẩm du lịch ảo, trong đó chú trọng Cụm Di tích thắng cảnh Hàn Sơn. Nhờ vậy, du khách có thể tìm hiểu, hình dung về không gian, cảnh quan và những giá trị đặc trưng của điểm đến trước khi trực tiếp tham quan.

Ông Vũ Văn Chiến, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Tống Sơn, cho biết: Số hóa gắn với bảo tồn và phát huy di tích là hai nhiệm vụ cần được triển khai song song, góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, tạo sức lan tỏa và phát huy giá trị trong đời sống. Thời gian tới, địa phương tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản; đồng thời quan tâm đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất, bảo vệ cảnh quan, nâng cao chất lượng các điểm đến.

Bài và ảnh: Thùy Linh