Giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn ở cơ sở

Sau hơn một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy cấp ủy, chính quyền các địa phương đang từng bước đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, phần lớn các địa phương đều gặp khó khăn do thiếu cán bộ có chuyên môn sâu ở một số lĩnh vực, như: công nghệ thông tin (CNTT), xây dựng, nông nghiệp, tài chính.

Cán bộ Phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị phường Hải Bình kiểm tra dự án. Ảnh: Lan Phương

Khó thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở

Là phòng chủ công trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế tại địa phương, phòng kinh tế/kinh tế - hạ tầng - đô thị thuộc UBND các xã, phường đang phụ trách nhiều lĩnh vực khó, từ nông nghiệp, môi trường, kinh tế, cho đến giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng, tài chính - kế toán... Đây là những lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi cán bộ, công chức phải có chuyên môn sâu. Tuy nhiên, hiện nay, phòng kinh tế ở phần lớn các xã, phường đều thiếu cán bộ được đào tạo chuyên sâu, nhất là lĩnh vực xây dựng, đầu tư công.

Tại phường Hải Bình, hiện có 15 dự án đang triển khai với tổng vốn đăng ký trên 1 nghìn tỷ đồng. Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, nhưng phòng kinh tế - hạ tầng - đô thị chỉ có 8 công chức, chủ yếu được đào tạo về tài chính - kế toán, đất đai và nông nghiệp, không có cán bộ chuyên môn về đầu tư xây dựng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến việc tổ chức thực hiện dự án, giải ngân vốn đầu tư công gặp rất nhiều khó khăn.

Đối với lĩnh vực CNTT, toàn tỉnh hiện mới có 75 cán bộ được đào tạo về CNTT được bố trí phụ trách các nhiệm vụ liên quan đến chuyển đổi số. Phần lớn cán bộ phụ trách CNTT đều hoạt động kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chính quy về CNTT nên phần lớn chưa đáp ứng được những nhiệm vụ khó, như quản trị, an toàn, an ninh mạng.

Thiếu cán bộ chuyên môn sâu đã làm giảm tính chủ động, tiến độ và hiệu quả công việc tại nhiều địa phương. Thực trạng này được nhìn thấy rõ hơn tại những địa bàn có khối lượng công việc lớn, miền núi, vùng cao, biên giới. Phó trưởng Đoàn Giám sát số 224 của Bộ Chính trị Nguyễn Thái Học khi làm việc tại Thanh Hóa cũng nhận định, đây là thực trạng chung của đội ngũ cán bộ trên cả nước hiện nay: “Đông nhưng chưa mạnh, chưa đáp ứng được yêu cầu công việc chuyên sâu".

Bước đầu giải quyết "bài toán"

Xác định thiếu cán bộ chuyên môn sâu là một trong những điểm nghẽn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, Thanh Hóa đang tập trung thực hiện hai nhóm giải pháp: điều động, luân chuyển và đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cán bộ.

Theo chủ trương đưa cán bộ từ nơi thừa đến nơi thiếu, từ nơi mạnh đến nơi yếu, trong tháng 7/2025, Thanh Hóa đã điều động 287 công chức từ các xã, phường đồng bằng, biệt phái 15 công chức, viên chức các sở, ngành đến công tác tại các xã miền núi, vùng cao, biên giới. Tiếp đó, tỉnh tiếp tục điều động 105 công chức có kinh nghiệm về tài chính - kế toán, địa chính, xây dựng, nông nghiệp đến làm việc tại phòng kinh tế/kinh tế - hạ tầng - đô thị; đồng thời chuyển công tác 73 công chức đến 63 xã, phường, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ.

Việc điều động, tăng cường bước đầu góp phần khắc phục tình trạng thiếu hụt, mất cân đối nhân lực sau sắp xếp, bổ sung cán bộ có chuyên môn, kinh nghiệm cho những địa bàn khó khăn. Tuy nhiên, do nhu cầu nhân lực giữa các lĩnh vực và địa bàn không đồng đều, khối lượng công việc lớn, giải pháp này chưa thể giải quyết căn cơ tình trạng thiếu cán bộ chuyên môn sâu.

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng được tỉnh xác định là giải pháp lâu dài. Tính từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 8, đã có gần 117 nghìn lượt cán bộ, công chức, viên chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, trong đó khoảng 48 nghìn lượt cán bộ, công chức cấp xã. Riêng lĩnh vực CNTT và chuyển đổi số, Trường Đại học Hồng Đức đã tổ chức 5 được lớp đào tạo và dự kiến mở thêm 4 lớp trong tháng 9. Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng kết hợp lý thuyết với thực hành, tập trung giải quyết những vấn đề vướng mắc phát sinh, qua đó giúp học viên nâng cao khả năng vận dụng vào thực tế.

Đối với các lĩnh vực chuyên môn khác, UBND tỉnh giao Sở Nội vụ phối hợp với các sở: Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính xây dựng nội dung bồi dưỡng sát với yêu cầu công việc và nhu cầu thực tế của địa phương. Các sở đã tổ chức được một số lớp bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành và hiện đang tiếp tục xây dựng kế hoạch mở thêm các lớp mới.

Yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng và tự học

Để giải quyết căn cơ bài toán thiếu cán bộ chuyên sâu, việc đào tạo, bồi dưỡng cần được thực hiện thường xuyên, gắn với từng vị trí việc làm và yêu cầu thực tế của mỗi địa phương.

Việc định kỳ mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ sẽ giúp cho cán bộ, công chức, viên chức kịp thời cập nhật các quy định, chính sách mới, bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng còn thiếu. Đây cũng dịp để cán bộ cơ sở có điều kiện trao đổi, phản ánh những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, từ đó kịp thời được hướng dẫn, hỗ trợ. Bên cạnh những lớp bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn hạn, việc tạo điều kiện để cán bộ tham gia các khóa đào tạo chuyên ngành cũng cần được khuyến khích và có chính sách hỗ trợ kịp thời.

Bên cạnh việc được đào tạo, bồi dưỡng, mỗi cán bộ phải là những người có tinh thần tự học suốt đời. Thực tiễn công tác chính là môi trường đào tạo hiệu quả nhất, giúp cán bộ chủ động khắc phục hạn chế, tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn. Mỗi cán bộ cần tự nhận diện hạn chế của bản thân để bổ sung, hoàn thiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Lan Phương