Sơn Thủy gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc

Sơn Thủy là vùng đất thuộc không gian văn hóa Mường Xia, nơi cộng đồng các dân tộc Thái, Mông, Mường, Kinh cùng sinh sống. Trong đó, đồng bào Thái chiếm đa số, tạo nên những giá trị văn hóa đặc sắc được trao truyền qua nhiều thế hệ. Đây cũng là địa bàn còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống gắn với không gian núi rừng, bản làng và đời sống cộng đồng.

Đội văn nghệ thôn Xuân Thành góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của xã Sơn Thủy.

Ông Phạm Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết: "Ở Sơn Thủy, bản sắc văn hóa các dân tộc không chỉ được lưu giữ trong những lễ hội, làn điệu dân ca, điệu múa hay nghề truyền thống, mà đang hiện diện trong đời sống hằng ngày của mỗi bản làng, mỗi gia đình. Từ những nếp nhà sàn, khung cửi dệt thổ cẩm đến tiếng khèn Mông, sinh hoạt cộng đồng của đồng bào Thái, Mông, Mường... cấp ủy, chính quyền xã đang từng bước biến những giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực cho phát triển. Ở các bản: Muống, Mùa Xuân, Xuân Thành, Chung Sơn, các đội văn nghệ quần chúng được thành lập, duy trì hoạt động tại nhà văn hóa - khu thể thao. Những buổi giao lưu văn nghệ, sinh hoạt cộng đồng không chỉ tạo không khí vui tươi mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về văn hóa dân tộc, nhất là trong thế hệ trẻ.

Với đồng bào Mông ở Mùa Xuân, nhiều phong tục, nghi lễ và trò chơi dân gian truyền thống như hát giao duyên, múa khèn, ném pao, đẩy gậy, kéo co, đánh cù... vẫn được gìn giữ. Đây là những giá trị làm nên sự đa dạng, phong phú trong đời sống văn hóa của Sơn Thủy. Điểm đáng ghi nhận trong cách làm của Sơn Thủy là bảo tồn văn hóa không tách rời phát triển kinh tế - xã hội, địa phương đang từng bước đưa những giá trị văn hóa truyền thống trở thành sản phẩm phục vụ phát triển du lịch cộng đồng. Nổi bật là việc gắn không gian văn hóa Mường Xia với cảnh quan thiên nhiên, các điểm đến như động Bo Cúng, suối Xia, bản Mùa Xuân, đền thờ Tư Mã Hai Đào...

Hiện nay cấp ủy, chính quyền xã Sơn Thủy đang nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển kinh tế - xã hội gắn với du lịch cộng đồng giai đoạn 2026-2030. Trong định hướng phát triển, Sơn Thủy triển khai việc khôi phục và phát triển nghề dệt thổ cẩm với 60 học viên. Cùng với đó, hình thành các đội văn nghệ có khả năng dàn dựng dân ca, dân vũ phục vụ các hoạt động văn hóa và du lịch tạo thành sản phẩm văn hóa - du lịch, văn hóa.

Trên địa bàn xã, Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Sơn Thủy mới được đầu tư xây dựng tạo nên diện mạo mới, đồng thời cũng mở ra điều kiện để nâng cao chất lượng giáo dục, chăm lo toàn diện cho học sinh vùng cao. Năm học 2026-2027, nhà trường tổ chức nội trú cho học sinh từ lớp 4 đến lớp 9 và bán trú đối với các khối lớp còn lại. Trong môi trường học tập, sinh hoạt tập trung, việc giáo dục truyền thống, văn hóa dân tộc càng có điều kiện được tổ chức thường xuyên, thiết thực. Đó không chỉ là dạy cho học sinh biết một làn điệu dân ca, một điệu múa hay một phong tục, mà quan trọng hơn là giúp các em hiểu nguồn cội, trân trọng tiếng nói, trang phục, phong tục, tập quán và những giá trị tốt đẹp của cộng đồng mình.

Từ lễ hội Mường Xia đến những sinh hoạt văn hóa ở bản làng; từ khung cửi bên nếp nhà sàn đến tiếng khèn vang giữa núi rừng cùng với diễn xuất của đội văn nghệ quần chúng đến lớp học của học sinh vùng cao đang tạo nên một mạch nối giữa truyền thống và hiện đại. Định hướng phát triển du lịch cộng đồng của xã đang gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa để hình ảnh về vùng đất Mường Xia giàu truyền thống, giàu sức sống văn hóa đang từng bước được trao truyền cho thế hệ trẻ và là động lực cho phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Minh Hiếu