Đừng để khói thuốc lấy đi cơ hội sống khỏe

Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, âm thầm gây tổn thương cho cơ thể và đe dọa cả những người không hút thuốc. Khi bệnh tật xuất hiện, nhiều người mới nhận ra cái giá phải trả sau những năm dài sử dụng thuốc lá. Không ít người chỉ nhận ra thuốc lá nguy hiểm đến mức nào khi những căn bệnh liên quan xuất hiện.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quan Sơn tư vấn bệnh nhân bỏ thuốc lá để thêm cơ hội phục hồi và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan.

Những tổn thương âm thầm từ khói thuốc

Ông Nguyễn Văn Hòa, xã Quan Sơn, sau 40 năm sử dụng thuốc lá, thuốc lào, đến nay cơ thể đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề. Bệnh lao phổi tái phát khiến ông phải đối mặt với tình trạng khó thở, ho ra máu, đau tức ngực, sốt cao kéo dài và sụt cân nghiêm trọng. Sau hơn một tháng bệnh trở nặng, cơ thể ông suy kiệt, sức khỏe giảm sút rõ rệt.

“Thời trẻ tôi hút thuốc lá, thuốc lào nhiều lắm, nay sức khỏe suy yếu tôi mới thấy thấm thía tác hại do hút thuốc mà ra. Tôi khuyên mọi người nên từ bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt", ông Hòa chia sẻ

Còn ông Lê Văn Ngọ, ở xã Hà Đông, bắt đầu hút thuốc từ khi mới 12 tuổi. Đến năm 2017, sức khỏe của ông bắt đầu suy giảm nghiêm trọng, ông được chẩn đoán mắc bệnh liên quan đến tắc nghẽn động mạch phổi và thường xuyên phải nhập viện điều trị.

Ông Ngọ cho biết: “Từ những ngày còn trẻ, tôi không nghĩ thói quen hút thuốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sau này. Nhưng khi bệnh tật xuất hiện, những ảnh hưởng của nó không chỉ dừng lại ở những lần điều trị tại bệnh viện mà còn làm đảo lộn cuộc sống sinh hoạt hằng ngày”.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng trăm chất độc và nhiều chất gây ung thư. Khi đi vào cơ thể, các chất này tác động đến nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ hô hấp, tim mạch và thần kinh. Hút thuốc lâu dài làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp và nhiều bệnh lý khác.

Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới và đứng thứ ba tại ASEAN. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao kéo theo gánh nặng bệnh tật, chi phí điều trị và những ảnh hưởng lâu dài đối với gia đình và xã hội. Đáng chú ý, bên cạnh thuốc lá truyền thống, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới cũng đang tạo ra những mối lo mới. Thuốc lá điện tử với nhiều mẫu mã, hương vị và cách quảng bá trên mạng xã hội có khả năng tiếp cận người trẻ dễ dàng hơn.

Bác sĩ CKI Lê Thị Tuyết, Phó Trưởng Khoa Nội 3, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, cho biết: “Không chỉ thuốc lá, thuốc lào, bây giờ có nhiều loại thuốc thế hệ mới như thuốc lá điện tử thu hút giới trẻ, nhưng hệ lụy vô cùng to lớn, tác hại đến thần kinh, rất khó điều trị. Vì thế, việc phòng ngừa cần được thực hiện từ sớm, nhất là trong giới trẻ, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả khi bệnh tật đã xuất hiện. Thực tế, tác hại của thuốc lá không chỉ nằm ở những căn bệnh được chẩn đoán tại bệnh viện. Đằng sau mỗi người bệnh còn là chi phí điều trị, thời gian chăm sóc, những ngày lao động bị gián đoạn và sự ảnh hưởng đến sinh hoạt của cả gia đình. Đó cũng là lý do việc giảm tỷ lệ hút thuốc cần được nhìn nhận như một vấn đề sức khỏe cộng đồng, chứ không chỉ là lựa chọn của riêng mỗi người”.

Các cơ sở y tế quan tâm xây dựng môi trường không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bảo vệ người không hút thuốc cũng là bảo vệ cộng đồng

Một điếu thuốc được châm lên không chỉ tác động đến người trực tiếp hút mà còn tạo ra khói thuốc thụ động, khiến những người xung quanh có nguy cơ phơi nhiễm. Đáng lo ngại hơn, trẻ em là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương khi thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.

Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Vân, Trưởng Khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, cho biết: “Khoa Hô hấp thường xuyên tiếp nhận số lượng lớn bệnh nhi đến khám và điều trị nội trú. Mỗi ngày, khoa tiếp nhận hàng chục bệnh nhi và điều trị nội trú khoảng 80-90 trường hợp với nhiều bệnh lý khác nhau. Trẻ em có tốc độ hô hấp nhanh hơn người lớn, trong khi hệ miễn dịch và phổi chưa phát triển hoàn thiện. Vì vậy, tiếp xúc với khói thuốc có thể gây ảnh hưởng đến đường hô hấp, khiến trẻ dễ mắc bệnh, kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ tái phát sau khi xuất viện”.

Một đứa trẻ không hút thuốc nhưng nếu sống trong môi trường có người thường xuyên hút thuốc, trẻ vẫn có thể hít phải khói thuốc. Vì thế, bảo vệ trẻ trước tác hại của thuốc lá không chỉ là câu chuyện tuyên truyền cho trẻ mà trước hết là trách nhiệm của người lớn.

Tại Thanh Hóa, các hoạt động xây dựng môi trường không khói thuốc được triển khai tại nhiều cơ quan, trường học, cơ sở y tế và khu dân cư. Công tác tuyên truyền được thực hiện qua truyền thông đại chúng, hoạt động cộng đồng và tư vấn trực tiếp. Nhiều cơ quan, đơn vị đưa quy định cấm hút thuốc vào nội quy; trường học xây dựng mô hình “Trường học không khói thuốc”; bệnh viện bố trí biển cấm hút thuốc tại những vị trí dễ quan sát và tư vấn cho người bệnh có nhu cầu cai thuốc.

Theo các chuyên gia y tế, cai thuốc mang lại những lợi ích tích cực cho cơ thể ngay từ những giai đoạn đầu. Sau khoảng 20 phút, nhịp tim và huyết áp bắt đầu giảm; những ngày tiếp theo, lượng khí độc trong cơ thể giảm dần. Sau vài tháng, chức năng hô hấp có thể được cải thiện, các triệu chứng ho, khó thở giảm. Về lâu dài, nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm cũng giảm so với việc tiếp tục hút thuốc. Không phải mọi tổn thương do thuốc lá đều có thể đảo ngược, nhưng dừng hút thuốc vẫn là một lựa chọn có ý nghĩa đối với sức khỏe. Bỏ thuốc càng sớm, cơ thể càng có thêm cơ hội phục hồi và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan.

Với những người đã trải qua bệnh tật như ông Hòa và ông Ngọ, bài học về thuốc lá đến từ chính những tổn thương mà họ đang phải đối mặt. Nhưng với những người vẫn đang hút thuốc, không nhất thiết phải chờ đến khi bệnh tật xuất hiện mới thay đổi. Cai thuốc không thể xóa ngay những tổn thương đã xảy ra, nhưng có thể giúp cơ thể từng bước phục hồi và giảm nguy cơ bệnh tật về sau. Từ bỏ thuốc lá hôm nay không chỉ là bảo vệ sức khỏe của chính mình, mà còn là cách giảm thêm một nguồn khói độc cho những người thân và cộng đồng xung quanh.

Tô Hà