Đa dạng hóa các hình thức truyền thông về dân số và phát triển

Công tác dân số đang đứng trước những yêu cầu mới, đòi hỏi hoạt động truyền thông không ngừng đổi mới cả về nội dung và phương thức tiếp cận. Tại Thanh Hóa, truyền thông về dân số và phát triển được triển khai ngày càng đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng, góp phần đưa chính sách đến gần người dân, nâng cao nhận thức và từng bước thúc đẩy thay đổi hành vi trong cộng đồng.

Hội nghị cung cấp thông tin về công tác dân số năm 2026 cho Ban Chỉ đạo Dân số và Phát triển tỉnh, cán bộ làm công tác dân số và đại diện lãnh đạo 166 xã, phường thuộc Chương trình Truyền thông dân số năm 2026.

Đưa thông tin dân số đến gần hơn với cộng đồng

Công tác dân số hiện nay không chỉ tập trung vào quy mô dân số mà ngày càng hướng đến những vấn đề về cơ cấu, chất lượng dân số, mức sinh, mất cân bằng giới tính khi sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và thích ứng với già hóa dân số. Những yêu cầu đó đặt ra đòi hỏi công tác truyền thông phải có sự thay đổi tương ứng, từ nội dung đến cách thức tiếp cận.

Tại Thanh Hóa, cùng với triển khai các chương trình, đề án về dân số và phát triển, công tác truyền thông được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân. Trong 9 tháng năm 2026, Chi cục Dân số phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể và cơ quan liên quan tuyên truyền các chủ trương, chính sách mới, trọng tâm là Luật Dân số số 113/2025/QH15, ngày 10/12/2025; Nghị định số 168/2026/NĐ-CP, ngày 15/5/2026 của Chính phủ; Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngày 9/9/2025 và Kết luận số 149-KL/TW, ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị.

Cùng với hội nghị, tập huấn, nói chuyện chuyên đề và tư vấn trực tiếp, ngành Dân số tăng cường truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, băng-zôn, sinh hoạt câu lạc bộ và các nền tảng số. Qua đó, thông tin không chỉ được chuyển tải rộng hơn mà còn có điều kiện tiếp cận từng nhóm đối tượng theo những cách phù hợp.

Chi cục Dân số đã tổ chức hội nghị cung cấp thông tin về dân số và phát triển, các chính sách liên quan cho 190 cán bộ lãnh đạo chính quyền, đoàn thể, ban, ngành, Ban Chỉ đạo công tác Dân số và Phát triển, người có uy tín và người thực hiện nhiệm vụ công tác dân số tại tỉnh và các xã, phường. Trên nền tảng số, thông tin về công tác dân số được tăng cường cung cấp với 3.528 tin, bài đăng tải trên trang thông tin điện tử của Chi cục Dân số. Phối hợp với các cơ quan báo chí đăng tải 12 bài báo và 1 phóng sự, góp phần tạo thêm những kênh thông tin chính thống về các vấn đề dân số.

Một buổi truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh tan máu bẩm sinh Thalassemia tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hoá.

Ở cơ sở, các xã, phường triển khai nhiều hình thức như tin, bài, phát thanh, băng-zôn, nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ và tư vấn trực tiếp. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Thalassemia Thế giới 8/5, Ngày Dân số Thế giới 11/7 và Ngày Tránh thai Thế giới 26/9 cũng được tổ chức, tạo những đợt truyền thông cao điểm, góp phần lan tỏa thông điệp về chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng dân số.

Một buổi truyền thông hướng dẫn về dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ nuôi con nhỏ dưới 5 tuổi và người chăm sóc trẻ tại xã Quang Chiểu.

Từ cơ sở, những cách làm gần dân

Thực tế tại các địa phương cho thấy, cùng với truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, hình thức truyền thông trực tiếp tại cộng đồng vẫn giữ vai trò quan trọng. Đây là kênh giúp thông tin dân số đến gần hơn với từng gia đình, nhất là những nội dung cần được giải thích, tư vấn và hướng dẫn cụ thể.

Tại xã Biện Thượng, sau sắp xếp, địa bàn, quy mô dân cư và phạm vi quản lý thay đổi, đặt ra yêu cầu công tác dân số phải tiếp tục thích ứng, nhất là trong quản lý đối tượng và đưa thông tin đến từng khu dân cư. Việc phát huy hệ thống truyền thông cơ sở, vai trò của cán bộ phụ trách công tác dân số, cộng tác viên, nhân viên y tế và các tổ chức đoàn thể có ý nghĩa quan trọng.

Đồng chí Trịnh Văn Quy, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Biện Thượng, cho biết: Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn rộng, dân số đông và đối tượng tuyên truyền đa dạng hơn, vì vậy công tác dân số cần được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng nhóm dân cư. Xã chú trọng phát huy hệ thống truyền thông cơ sở, lồng ghép nội dung dân số trong hoạt động của các tổ chức đoàn thể, đồng thời tăng cường tuyên truyền trực tiếp để người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và chủ động thực hiện. Địa phương quan tâm các nội dung thiết thực như chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, tư vấn sức khỏe trước hôn nhân và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Chị Lê Thị Hoà, ở xã Biện Thượng, chia sẻ: “Qua các buổi sinh hoạt và tuyên truyền ở khu dân cư, chúng tôi được cung cấp thêm nhiều thông tin về chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe cho gia đình. Cách tuyên truyền cụ thể, dễ hiểu giúp chị em chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe”.

Công tác truyền thông về dân số và phát triển được chuyển tải đến phụ nữ xã Như Xuân thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, tổ phụ nữ và các hoạt động cộng đồng.

Tại xã Như Xuân, công tác truyền thông không chỉ thông qua cán bộ dân số hay các cuộc tuyên truyền tập trung, những nội dung về dân số và phát triển còn được chuyển tải đến phụ nữ thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, tổ phụ nữ và các hoạt động cộng đồng.

Chủ tịch Hội LHPN xã Như Xuân Nguyễn Thị Phương, cho biết: “Thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, Hội Phụ nữ lồng ghép tuyên truyền những nội dung liên quan đến dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, xây dựng gia đình hạnh phúc. Khi nội dung gắn với những vấn đề chị em quan tâm và được trao đổi trực tiếp, việc tiếp nhận thông tin thuận lợi hơn. Đây cũng là cách để chị em chia sẻ kinh nghiệm, chủ động chăm sóc sức khỏe và thực hiện tốt hơn các nội dung liên quan đến dân số và phát triển”.

Chi cục Dân số xác định tiếp tục đẩy mạnh truyền thông về dân số và phát triển theo hướng thiết thực, phù hợp từng nhóm đối tượng; phát huy hiệu quả truyền thông trực tiếp tại cộng đồng.

Gắn truyền thông với những vấn đề dân số đang đặt ra

Đổi mới truyền thông cũng được Chi cục Dân số gắn với từng chương trình, từng nhóm đối tượng và những vấn đề dân số cụ thể. Đối với chương trình điều chỉnh mức sinh, ngành Dân số tập trung tuyên truyền lợi ích của việc sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; vận động mỗi cặp vợ chồng sinh con, nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc. Trong 9 tháng năm 2026, Chi cục Dân số tổ chức hội nghị phổ biến chủ trương, chính sách về điều chỉnh mức sinh cho 155 cán bộ, lãnh đạo, người có uy tín và người thực hiện công tác dân số; đồng thời tập huấn cho 65 cộng tác viên dân số tại các xã, phường.

Với vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh, nội dung truyền thông tập trung nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, phổ biến các quy định của pháp luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Đối với nâng cao chất lượng dân số, truyền thông được gắn với việc khuyến khích người dân chủ động thực hiện sàng lọc trước sinh, sơ sinh và chăm sóc sức khỏe ngay từ đầu đời. Cùng với đó, ngành Dân số phối hợp với các cơ sở y tế tập huấn kỹ thuật, triển khai lấy mẫu máu gót chân và từng bước mở rộng việc sàng lọc, qua đó góp phần phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật ở trẻ. Truyền thông cũng được lồng ghép với tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn và cung cấp các dịch vụ dân số - kế hoạch hóa gia đình...

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác truyền thông dân số vẫn còn những hạn chế, đó là: Chất lượng và phương thức truyền thông ở một số địa bàn chưa đồng đều; việc ứng dụng chuyển đổi số còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ làm công tác dân số tại cơ sở có nơi còn mỏng, nhiều cán bộ mới tiếp cận nhiệm vụ, trong khi địa bàn dân cư có nhiều thay đổi sau sắp xếp đơn vị hành chính, thôn, bản, tổ dân phố.

Trong 3 tháng cuối năm 2026, Chi cục Dân số xác định tiếp tục đẩy mạnh truyền thông về dân số và phát triển, đồng thời tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc triển khai các chương trình, đề án tại cơ sở. Trọng tâm là đổi mới nội dung, phương thức truyền thông theo hướng thiết thực, phù hợp từng nhóm đối tượng; phát huy hiệu quả truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, truyền thông đại chúng và các nền tảng số.

Ông Lê Bá Thắng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hóa cho biết, thời gian tới, truyền thông cần tiếp tục được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với từng mục tiêu và vấn đề cụ thể của công tác dân số. Nội dung truyền thông phải thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng; đồng thời tiếp tục đa dạng hóa phương thức truyền tải, kết hợp giữa truyền thông đại chúng, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng và ứng dụng các nền tảng số. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của các ban, ngành, đoàn thể, đội ngũ cán bộ dân số và cộng tác viên tại cơ sở trong việc đưa thông tin đến từng gia đình, từng nhóm dân cư. Truyền thông không chỉ nhằm cung cấp kiến thức mà hướng đến nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy người dân chủ động thực hiện những hành vi có lợi cho sức khỏe và chất lượng dân số.

“Trong những tháng cuối năm, ngành Dân số sẽ phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể lồng ghép nội dung dân số và phát triển vào kế hoạch hoạt động, xây dựng các chuyên trang, chuyên mục, phóng sự và sản phẩm truyền thông. Trọng tâm là tuyên truyền hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về Dân số và Ngày Dân số Việt Nam 26/12. Cùng với đó, Chi cục Dân số tập trung tham mưu triển khai Nghị định số 168/2026/NĐ-CP và các chính sách hỗ trợ theo quy định”, ông Thắng cho biết thêm.

Đa dạng hóa hình thức truyền thông, đổi mới nội dung và tăng cường ứng dụng công nghệ số đang mở thêm nhiều cách tiếp cận để đưa chính sách dân số đến gần người dân. Khi thông tin được chuyển tải đúng đối tượng, đúng nhu cầu và bằng hình thức phù hợp, truyền thông sẽ không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, mà từng bước trở thành cầu nối để người dân hiểu, đồng thuận và chủ động thực hiện những hành vi có lợi cho sức khỏe, hạnh phúc gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội.

Tô Hà